Doanh nghiệp làm chip bán dẫn, phát triển trí tuệ nhân tạo hoặc sản phẩm công nghệ số trọng điểm tại Thành phố Hồ Chí Minh thường gặp một bài toán không dễ giải: dự án đã sẵn sàng, thiết bị đã được đầu tư, nhưng nhân lực đủ trình độ để triển khai lại khan hiếm; khi tuyển được người, chi phí tiền lương và đào tạo cũng trở thành áp lực lớn.

Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố đang được lấy ý kiến nhằm tháo gỡ một phần điểm nghẽn này. Theo hồ sơ được Sở Khoa học và Công nghệ công bố, dự thảo tập trung vào chính sách hỗ trợ phát triển nhân lực công nghiệp công nghệ số làm việc tại các dự án nghiên cứu, sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn và hệ thống trí tuệ nhân tạo trên địa bàn Thành phố.

Vì sao cần chính sách?

Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025 giao địa phương hỗ trợ một phần chi phí thuê nhân lực chất lượng cao, cũng như chi phí đào tạo, đào tạo lại. Luật đồng thời giao Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định tiêu chí, điều kiện, thủ tục và mức hỗ trợ cụ thể.

Điều đó có nghĩa là, nếu chưa có nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố, Thành phố chưa có đầy đủ cơ sở để bố trí ngân sách thực hiện chính sách hỗ trợ này.

Nhu cầu nhân lực là có thật. Kế hoạch số 98/KH-UBND của Thành phố đặt mục tiêu đào tạo chuyên sâu ít nhất 300 nhân lực cho doanh nghiệp bán dẫn trong năm 2026. Trong bối cảnh cạnh tranh nhân lực công nghệ cao ngày càng gay gắt, việc hỗ trợ đúng đối tượng, đúng dự án và đúng thời điểm có thể giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian chuẩn bị, nâng cao năng lực triển khai và tăng khả năng giữ chân nhân sự chất lượng cao.

Ai có thể được hỗ trợ?

Đối tượng dự kiến là doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, kê khai và nộp thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh, có dự án đáp ứng các tiêu chí theo dự thảo Nghị quyết.

Dự án thuộc một trong ba nhóm:

• Sản phẩm công nghệ số trọng điểm;
• Chip bán dẫn;
• Hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Dự án phải được triển khai thực tế trên địa bàn Thành phố, có địa điểm, kế hoạch và tiến độ rõ ràng.

Nhân lực được hỗ trợ có thể là người Việt Nam, người Việt Nam ở nước ngoài hoặc người nước ngoài, làm việc trực tiếp cho dự án và tuân thủ quy định của pháp luật về lao động, cư trú và các quy định có liên quan.

Hỗ trợ những gì?

Ví dụ, nếu doanh nghiệp trả lương cho một kỹ sư thiết kế vi mạch 100 triệu đồng/tháng, khoản hỗ trợ dự kiến tối đa là 50 triệu đồng/tháng, nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện. Trường hợp doanh nghiệp cử kỹ sư tham gia khóa đào tạo chuyên sâu có chi phí 200 triệu đồng, mức hỗ trợ dự kiến tối đa là 100 triệu đồng.

Đây là chính sách hỗ trợ theo nguyên tắc sau thực chi. Doanh nghiệp phải thực hiện chi trước, cung cấp hóa đơn, chứng từ hợp lệ và được hoàn trả phần kinh phí thuộc diện hỗ trợ theo quy định. Tiền thưởng, phụ cấp và các khoản phúc lợi khác không thuộc chi phí được hỗ trợ.

Thủ tục dự kiến ra sao?

Theo dự thảo, doanh nghiệp nộp một bộ hồ sơ bằng hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính.

Thời gian giải quyết dự kiến:

• Tối đa 23 ngày làm việc đối với hồ sơ chấp thuận hỗ trợ;
• Tối đa 18 ngày làm việc đối với hồ sơ thanh toán;
• Không tính thời gian doanh nghiệp bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Sở chỉ yêu cầu bổ sung hồ sơ một lần. Đối với nhân lực là người nước ngoài, cơ quan giải quyết ưu tiên khai thác thông tin từ các cơ sở dữ liệu của Nhà nước; doanh nghiệp chỉ phải nộp thêm giấy tờ khi có yêu cầu bằng văn bản.

Các thời hạn và thành phần hồ sơ nêu trên vẫn là nội dung của dự thảo, có thể được tiếp tục rà soát, điều chỉnh trong quá trình lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền.

Chính sách kỳ vọng tạo thay đổi gì?

Giảm áp lực chi phí ban đầu

Nghiên cứu, thiết kế chip hoặc huấn luyện mô hình AI thường cần nhiều năm trước khi tạo ra doanh thu ổn định. Việc hỗ trợ một phần chi phí nhân lực có thể giúp doanh nghiệp mạnh dạn tuyển dụng chuyên gia, duy trì đội ngũ kỹ thuật và tập trung nguồn lực cho giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm.

Mở rộng cơ hội đào tạo chuyên sâu

Khoản hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại tạo điều kiện để doanh nghiệp cử kỹ sư tham gia các chương trình chuyên sâu về bán dẫn, AI và công nghệ lõi số — những chương trình thường có chi phí cao và khó cân đối trong giai đoạn đầu tư.

Thu hút chuyên gia và dự án công nghệ

Việc không giới hạn đối tượng theo quốc tịch, với điều kiện tuân thủ pháp luật Việt Nam, có thể mở rộng khả năng thu hút người Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế tham gia các dự án công nghệ cao tại Thành phố.

Bảo đảm ngân sách được sử dụng có kiểm soát

Chính sách dự kiến có tỷ lệ hỗ trợ, mức trần, điều kiện áp dụng và chỉ thanh toán sau khi chi phí thực tế phát sinh. Doanh nghiệp vẫn phải đối ứng một phần chi phí và không được hưởng trùng chính sách hỗ trợ đối với cùng một khoản chi. Cách thiết kế này hướng đến việc hỗ trợ các dự án có cam kết thực chất, thay vì hỗ trợ dàn trải.

Ba điểm nghẽn cần tháo gỡ

Có thể khái quát mục tiêu của dự thảo Nghị quyết ở ba điểm:

1. Giảm áp lực chi phí thuê nhân lực chất lượng cao đối với doanh nghiệp trong giai đoạn đầu tư và phát triển dự án.
2. Tạo điều kiện đào tạo chuyên sâu, đào tạo lại đội ngũ kỹ sư đang làm việc tại doanh nghiệp.
3. Hình thành cơ sở pháp lý để Thành phố bố trí ngân sách hỗ trợ đúng đối tượng, đúng điều kiện và đúng mục tiêu.

Hiệu quả cuối cùng của chính sách sẽ phụ thuộc vào chất lượng thẩm định dự án, khả năng xác định đúng nhân lực cần hỗ trợ, tính minh bạch của hồ sơ và công tác theo dõi sau hỗ trợ. Theo dự thảo, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tổng hợp, báo cáo Hội đồng nhân dân Thành phố hằng năm về tình hình thực hiện.

Mời góp ý dự thảo

Sở Khoa học và Công nghệ đã công bố hồ sơ dự thảo để lấy ý kiến, gồm dự thảo Tờ trình của Sở, dự thảo Tờ trình của UBND Thành phố, dự thảo Nghị quyết, bảng so sánh, thuyết minh và các tài liệu đánh giá liên quan.

Hồ sơ được đăng tải tại: https://dost.hochiminhcity.gov.vn/thong-bao/du-thao-nghi-quyet-quy-dinh-ve-chinh-sach-ho-tro-phat-trien-nhan-luc-cong-nghiep-cong-nghe-so-lam-viec-tai-cac-du-an-nghien-cuu-san-xuat-san-pham-cong-nghe-so-trong-diem-chip-ban-dan-he-thong-tri-tue-nhan-tao-tren-di-ban-thanh-pho-ho-chi-minh/

Ý kiến góp ý gửi về: Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Số 244 đường Điện Biên Phủ, phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh.

Các mức hỗ trợ, điều kiện, thời hạn giải quyết và đối tượng áp dụng nêu trong bài là nội dung dự kiến của dự thảo, chưa phải chính sách đã được ban hành.