Hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm: Động lực mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo TP.HCM

TP.HCM lần đầu tiên triển khai mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách Nhà nước, nhằm hỗ trợ các startup công nghệ và cụ thể hóa mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

Quang cảnh hội nghị

Trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp của Thành phố phát triển nhanh nhưng còn thiếu một quỹ mạo hiểm công – tư đủ thẩm quyền và cơ chế linh hoạt để dẫn dắt thị trường, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2030, việc hình thành Quỹ được xem là bước đi cần thiết nhằm thu hút dòng vốn xã hội, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ và phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Sáng ngày 16/1/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã tổ chức hội nghị “Giới thiệu cơ hội tham gia quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM”, qua đó cung cấp thông tin, làm rõ định hướng vận hành và kêu gọi sự tham gia của các tổ chức, nhà đầu tư vào mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm đầu tiên của Thành phố.

Quỹ đầu tư mạo hiểm: bước chuyển từ hỗ trợ sang đồng kiến tạo

TP.HCM sẽ tập trung đầu tư phát triển bốn mô hình trung tâm đổi mới sáng tạo, gồm: Trung tâm đổi mới sáng tạo cấp quốc gia, Khu Công nghệ cao TP.HCM, Tòa nhà Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB) và mô hình hợp tác công – tư (PPP). Các trung tâm này được xác định là hạt nhân kết nối hoạt động nghiên cứu, ươm tạo, thương mại hóa công nghệ và dòng vốn đầu tư mạo hiểm. (Dự kiến, trụ sở chính của Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM sẽ được đặt tại Tòa nhà SIHUB, số 123 Trương Định, phường Xuân Hòa, TP.HCM), trụ sở được thuê theo chính sách hỗ trợ chung đối với hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, nhằm bảo đảm tính kết nối, thuận lợi cho vận hành và đồng hành cùng cộng đồng startup.

Theo các chuyên gia, để mô hình này vận hành hiệu quả, quỹ đầu tư mạo hiểm của Nhà nước cần được tiếp cận theo tư duy khác với ngân hàng, không đặt nặng mục tiêu bảo toàn vốn ngắn hạn mà đóng vai trò vốn mồi, đồng hành cùng startup, đặc biệt ở giai đoạn đầu – thời điểm rủi ro cao nhưng mang tính quyết định đối với khả năng bứt phá.

Quỹ hướng tới các mục tiêu: (1) Đầu tư và thu hút nguồn lực cho doanh nghiệp, dự án khởi nghiệp sáng tạo có tiềm năng tăng trưởng đột phá, qua đó nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng cạnh tranh và thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ số, công nghệ cao, công nghệ lõi; (2) Góp phần phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo và thị trường đầu tư mạo hiểm của Thành phố, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế; (3) Huy động, dẫn dắt nguồn lực xã hội cho đổi mới sáng tạo thông qua mô hình quỹ công - tư; (4) Đóng góp vào tăng trưởng GRDP, năng suất lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế Thành phố.

Quy mô, cơ chế vận hành và các lĩnh vực ưu tiên đầu tư

Theo lộ trình, Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng vào năm 2026, dự kiến tăng lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, gấp 10 lần so với giai đoạn khởi đầu. Trong giai đoạn 2026–2035, Quỹ đặt mục tiêu đầu tư từ 50–150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm, công nghệ, đồng thời hình thành 5–10 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng IPO, M&A hoặc mở rộng ra thị trường quốc tế.

Quỹ được tổ chức theo mô hình PPP, trong đó khu vực tư nhân góp 60% vốn điều lệ, Nhà nước góp 40% và chỉ giải ngân phần vốn này sau khi khu vực tư nhân đã góp đủ, nhằm bảo đảm nguyên tắc thị trường và phát huy vai trò dẫn dắt của vốn Nhà nước.

Về định hướng đầu tư, Quỹ tập trung vào các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học – công nghệ và doanh nghiệp công nghiệp công nghệ số, được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, có sản phẩm đổi mới sáng tạo và cam kết hoạt động tại TP.HCM tối thiểu 5 năm. Các lĩnh vực ưu tiên gồm vi mạch – bán dẫn (20–25%), công nghệ số như AI, Big Data, Blockchain (25–30%), biotech – medtech (15–20%), green tech – vật liệu mới (10–15%) và tự động hóa – robot (10–15%).

Việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về vốn cho đổi mới sáng tạo và cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương và Thành phố. Trong quá trình này, Sở KH&CN TP.HCM giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, định hướng và kết nối hệ sinh thái, từng bước chuyển từ quản lý sang kiến tạo và dẫn dắt. Thông qua Quỹ, Sở góp phần khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ và hình thành các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Nguyễn Tuyết