Năng suất lao động doanh nghiệp công nghiệp TP.HCM dưới tác động của FDI và xuất khẩu

Ngày 15/1/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM đã tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ KH&CN “Tác động của xuất nhập khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến năng suất lao động của các doanh nghiệp công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh” do Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM chủ trì, TS. Trương Thiết Hà làm chủ nhiệm.

Quang cảnh buổi nghiệm thu

Nhiệm vụ được triển khai nhằm làm rõ vai trò của xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với năng suất lao động của khu vực doanh nghiệp công nghiệp TP.HCM, qua đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng suất lao động trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Báo cáo tại Hội đồng, TS.Trương Thiết Hà cho biết năng suất lao động của TP.HCM giai đoạn 2015-2024 có xu hướng cải thiện nhưng còn thiếu ổn định. Xét theo khu vực kinh tế, dịch vụ đạt mức năng suất cao nhất; theo thành phần doanh nghiệp, khu vực FDI dẫn đầu về năng suất lao động, trong khi doanh nghiệp ngoài nhà nước còn ở mức thấp. Đáng chú ý, ngành chế biến, chế tạo chiếm tới 66,9% tổng vốn FDI lũy kế đến hết năm 2024; các ngành gắn với FDI và công nghệ cao như điện tử, hóa dược ghi nhận mức tăng năng suất rõ rệt, trong khi dệt may, da giày vẫn có năng suất thấp và cải thiện chậm.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy xuất khẩu và FDI đều có tác động tích cực đến năng suất lao động, song mức độ khác nhau giữa các nhóm ngành. Với các ngành thâm dụng lao động, doanh nghiệp tham gia xuất khẩu và thu hút FDI đạt năng suất cao hơn; trong khi ở các ngành thâm dụng vốn, FDI thể hiện vai trò nổi trội hơn so với xuất khẩu. Tuy nhiên, hiệu ứng lan tỏa từ khu vực FDI còn hạn chế khi phần lớn doanh nghiệp FDI vẫn giao dịch trong nội bộ khối FDI, tỷ lệ liên kết với doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhà nước, còn thấp...

TS. Trương Thiết Hà - Chủ nhiệm đề tài báo cáo tại hội đồng nghiệm thu

Trên cơ sở đó, nghiên cứu xác định chất lượng lao động là yếu tố then chốt quyết định năng suất; đồng thời cho thấy hiệu quả của quy mô và cường độ vốn phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ tham gia FDI và xuất khẩu của doanh nghiệp. Từ yêu cầu thực tiễn này, việc tăng cường cơ chế lan tỏa công nghệ, kỹ năng và năng lực quản trị từ các khu, cụm công nghiệp và khu chế xuất được xem là nền tảng để nâng cao năng suất lao động một cách bền vững.

Kết luận buổi làm việc, Hội đồng đánh giá cao tính khoa học và giá trị thực tiễn của nhiệm vụ, thống nhất nghiệm thu đạt yêu cầu, đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu ý kiến góp ý của các thành viên Hội đồng để tiếp tục hoàn thiện báo cáo.

Nguyễn Tuyết