Thành phố Hồ Chí Minh tìm giải pháp khả thi thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI

Nhóm nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để Thành phố xây dựng lộ trình triển khai theo từng ngành, có thể đo lường tiến độ và hiệu quả của từng nhóm giải pháp bằng KPI về nhân lực, số lượng dự án AI, mức độ thương mại hoá sản phẩm và chất lượng dịch vụ công/dịch vụ xã hội.

Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025, tầm nhìn 2030”. Đây là nhiệm vụ do Trường Đại học Bách Khoa – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chủ trì thực hiện, TS. Dương Như Hùng làm chủ nhiệm.

Tại Việt Nam, chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo (AI) đến năm 2030 xác định AI là một trong bốn công nghệ lõi của Cách mạng công nghiệp 4.0, cùng blockchain, IoT và dữ liệu lớn. Cùng với đó, Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng Chương trình “Nghiên cứu và phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2020-2030”, định hướng phát triển hệ sinh thái AI toàn diện, bao gồm hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, doanh nghiệp và cơ chế chính sách thử nghiệm. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều rào cản vẫn tồn tại như: Thiếu hụt nhân lực AI chất lượng cao, đặc biệt là kỹ sư AI, chuyên gia khoa học dữ liệu, chuyên gia MLOps; Cơ chế chia sẻ dữ liệu và khung pháp lý còn chưa theo kịp thực tiễn; Hạ tầng tính toán – lưu trữ còn phân tán, quy mô nhỏ; Mức độ đầu tư R&D của doanh nghiệp còn thấp, chủ yếu tập trung vào ứng dụng chứ chưa mạnh về phát triển công nghệ gốc; Hoạt động thương mại hoá sản phẩm AI gặp khó khăn vì thị trường nhỏ, cơ chế sandbox chưa hoàn thiện, tiêu chuẩn – quy chuẩn thiếu đồng bộ… Những vấn đề này đặt ra yêu cầu có một báo cáo tổng hợp toàn diện, dựa trên bằng chứng từ nghiên cứu tình huống, khảo sát doanh nghiệp, so sánh quốc tế và phân tích chính sách, nhằm đề xuất các giải pháp khả thi cho Thành phố trong giai đoạn 2025–2030.

Nhóm thực hiện nhiệm vụ đã triển khai nghiên cứu nhiều tình huống của doanh nghiệp trong và ngoài nước về đào tạo, phát triển nhân lực, nghiên cứu, phát triển và thương mại hoá sản phẩm AI trong 5 lĩnh vực giao thông vận tải, giáo dục, y tế, hành chính công, tài chính ngân hàng; khảo sát các chuyên gia AI, nhà quản lý doanh nghiệp cung cấp giải pháp AI, các cá nhân sử dụng sản phẩm/dịch vụ AI; đánh giá định lượng và định tính tác động của các yếu tố tiếp cận dữ liệu, tiếp cận vốn, cơ sở hạ tầng, tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định chia sẻ thông tin, nhận thức công nghệ đến phát triển và thương mại hoá sản phẩm AI của doanh nghiệp. Từ đó, nhóm hoàn thiện Báo cáo tổng thể về thực trạng, giải pháp và thách thức đối với phát triển nhân lực; nghiên cứu, phát triển và thương mại hoá sản phẩm trí tuệ nhân tạo của các doanh nghiệp Việt Nam cũng như thế giới.

Thông qua việc phỏng vấn sâu các chuyên gia, lãnh đạo Sở ban ngành và Trường Đại học về hiệu quả của các giải pháp và chính sách mà Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới áp dụng để phát triển nguồn nhân lực, hoạt động nghiên cứu ứng dụng, và thương mại hoá AI của doanh nghiệp, nhóm thực hiện nhiệm vụ hoàn thiện Báo cáo đánh giá tác động của chính sách quốc gia đến phát triển nguồn nhân lực, hoạt động nghiên cứu, phát triển và thương mại hoá sản phẩm AI của các doanh nghiệp và đưa ra các đề xuất chỉnh sửa hoặc bổ sung cơ chế và chính sách phát triển và ứng dụng AI trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2025, tầm nhìn năm 2030.

Đại diện nhóm nghiên cứu cho biết, bốn nhóm giải pháp (Thể chế và pháp lý; Dữ liệu, hạ tầng và tiêu chuẩn kỹ thuật; Tài chính, thị trường và cơ chế khuyến khích; Nhân lực, năng lực và quản trị rủi ro/đạo đức AI) tạo thành một “gói chính sách” tương tác lẫn nhau, cùng tác động đến hai mục tiêu trung tâm của đề tài: phát triển nhân lực AI và thúc đẩy nghiên cứu – ứng dụng – thương mại hoá sản phẩm AI trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Các báo cáo không chỉ giúp đánh giá tác động của các nhóm chính sách ở cấp độ hệ thống mà còn cung cấp cơ sở khoa học để Thành phố xây dựng lộ trình triển khai theo từng ngành, trong đó có thể đo lường tiến độ và hiệu quả của từng nhóm giải pháp bằng các chỉ số cụ thể (KPI) về nhân lực, số lượng dự án AI, mức độ thương mại hoá sản phẩm và chất lượng dịch vụ công/dịch vụ xã hội. Đây là bước quan trọng để kết nối nghiên cứu khoa học với thực tiễn chính sách, hướng tới mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái AI năng động, có trách nhiệm và lấy con người làm trung tâm tại Thành phố.

Hoàng Kim