TP.HCM ban hành Khung kiến trúc số: quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu và nền tảng số

Ủy ban nhân dân TP.HCM vừa ban hành Quyết định số 3616/QĐ-UBND phê duyệt Khung kiến trúc số Thành phố, hướng đến một hệ thống quản lý số toàn diện, hiện đại, đáp ứng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Khung kiến trúc số Thành phố thay thế Kiến trúc Chính quyền điện tử trước đây, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) sang quản trị, điều hành và phát triển dựa trên dữ liệu và nền tảng số.

Việc ban hành Khung kiến trúc số TP.HCM được xây dựng trên cơ sở bám sát và cụ thể hóa các chủ trương, chính sách lớn của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đồng thời, Khung kiến trúc số Thành phố bảo đảm phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, các quy định pháp luật mới về dữ liệu, giao dịch điện tử, an toàn thông tin, an ninh mạng, cũng như yêu cầu sắp xếp, tổ chức lại bộ máy chính quyền địa phương theo mô hình chính quyền hai cấp.

Khung kiến trúc số Thành phố nhằm xác định kế hoạch phát triển và lộ trình chuyển đổi số đến năm 2030; hỗ trợ thực hiện các giải pháp đề xuất trong Chiến lược Chuyển đổi số của Thành phố; đóng vai trò là một khuôn giám quản CNTT, đảm bảo tính liên thông, đồng bộ và tránh đầu tư chồng chéo. Đây cũng là căn cứ bắt buộc để lập, thẩm định, phê duyệt, triển khai các chiến lược, chương trình, đề án, dự án, kế hoạch và hoạt động đầu tư, thuê dịch vụ CNTT, chuyển đổi số sử dụng ngân sách nhà nước trên địa bàn Thành phố.

Sơ đồ tổng thể Khung kiến trúc số TP.HCM

Quản trị dựa trên kết quả, lấy dữ liệu làm trung tâm

Một trong những quan điểm xuyên suốt của Khung kiến trúc số Thành phố là nguyên tắc quản trị dựa trên kết quả: mục tiêu cao nhất và thước đo thành công của từng hợp phần trong Khung kiến trúc là tạo ra kết quả thực chất, có thể định lượng, đo lường và kiểm chứng được. Cùng với đó là nguyên tắc lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực.

Khung kiến trúc số nhấn mạnh, dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, giữ vị trí trung tâm trong mọi quy trình nghiệp vụ và là nền tảng cho mọi quyết sách. Lãnh đạo các cấp, các ngành cần chuyển đổi phương thức chỉ đạo, điều hành sang mô hình ra quyết định dựa trên dữ liệu được phân tích, dự báo, trực quan, tin cậy, cập nhật theo thời gian thực, từng bước thay thế phương thức quản lý truyền thống dựa nhiều vào báo cáo thủ công, độ trễ cao và thiếu tính tổng hợp.

Hiệu quả của từng hợp phần trong Khung kiến trúc được đo lường thông qua các chỉ số cụ thể, gắn với mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp; thời gian xử lý công việc; chi phí tuân thủ xã hội; cũng như hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

AI-First: Vận hành thông minh trên cơ sở ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Một trong những điểm đột phá của Khung kiến trúc số này là nguyên tắc "AI First" (Vận hành thông minh và tự động hóa trên cơ sở ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo). Thành phố tích hợp AI vào mọi quy trình xử lý nghiệp vụ để tự động hóa tối đa, giải phóng sức lao động cho cán bộ, công chức, viên chức, tạo điều kiện tập trung vào các nhiệm vụ phân tích, sáng tạo và hoạch định chính sách.

Khung kiến trúc số Thành phố cũng khẳng định nguyên tắc lấy người dùng làm trung tâm với hệ sinh thái dịch vụ hợp nhất. Cổng Dịch vụ công Quốc gia và ứng dụng Dịch vụ công quốc gia và ứng dụng định danh điện tử VNeID phải được phát triển thành hệ sinh thái thống nhất, đồng bộ, liền mạch với thiết kế bao trùm, bảo đảm khả năng tiếp cận cho mọi đối tượng, nhất là người yếu thế, "không để ai bị bỏ lại phía sau". Hệ sinh thái dịch vụ số lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm thuận tiện, minh bạch, thống nhất, đa kênh, ưu tiên xây dựng tính năng hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật, người lao động nhập cư, người dân có kỹ năng số hạn chế; thực hiện nguyên tắc "khai báo một lần, dùng nhiều lần"; dữ liệu được chia sẻ, tái sử dụng ở mọi cấp, mọi cơ quan…

Ngoài ra, việc xây dựng Khung kiến trúc số Thành phố cũng đảm bảo các nguyên tắc: phân cấp, phân quyền mạnh mẽ trên nền tảng số; bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng là yêu cầu tiên quyết, xuyên suốt; thúc đẩy phát triển dữ liệu mở, nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và đổi mới sáng tạo; các nguyên tắc triển khai cơ bản.

Cấu trúc 4 phân lớp: Trụ cột của quản trị hiện đại

Theo Quyết định số 3616/QĐ-UBND, Khung kiến trúc số TP.HCM được thiết kế dựa trên 4 phân lớp then chốt, tạo thành một hệ sinh thái số thống nhất.

Lớp hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung: đây là lớp nền tảng vật lý và logic, cung cấp các tài nguyên cơ bản và kết nối an toàn cho các cơ quan chính quyền. Thành phố ưu tiên phát triển mạng viễn thông thế hệ mới (5G/6G) và hệ thống điện toán đám mây dùng chung (Local Cloud). Mục tiêu là 100% các cơ quan nhà nước kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng an toàn, bảo mật.

Lớp dữ liệu và nền tảng lõi: được xác định là lớp trung tâm, có vai trò quan trọng nhất trong việc tạo ra, lưu trữ, chia sẻ và xử lý dữ liệu. Dữ liệu được chuẩn hóa, bảo đảm nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Thành phần gồm dữ liệu và nền tảng lõi dùng chung giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị; dữ liệu và nền tảng lõi dùng chung Thành phố.

Lớp ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung: bao gồm các hệ thống phục vụ chỉ đạo điều hành, quản lý văn bản, phòng họp không giấy và các nền tảng chuyên ngành phục vụ chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, được phát triển theo nguyên tắc dùng chung, tránh phân mảnh, ưu tiên tích hợp, liên thông và tái sử dụng. Trong đó, Danh mục các nền tảng số quốc gia, nền tảng số dùng chung của ngành, lĩnh vực, vùng (theo Quyết định số 2618/QĐ-BKHCN ngày 11/09/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ), bao gồm: 19 nền tảng số giải quyết thủ tục hành chính và tương tác với người dân, doanh nghiệp; 8 nền tảng phục vụ quản trị và chỉ đạo, điều hành; 20 nền tảng cung cấp dịch vụ hạ tầng cơ bản, dùng chung; 37 nền tảng phục vụ nghiệp vụ chuyên ngành. Bên cạnh đó, Danh mục nền tảng số dùng chung, hệ thống thông tin chuyên ngành dùng chung của Thành phố (theo Quyết định số 2071/QĐ-UBND ngày 10/10/2025) sẽ liên tục được cập nhật, điều chỉnh, bổ sung theo tình hình triển khai các nền tảng số quốc gia và nhu cầu của các cơ quan, đơn vị thuộc Thành phố, đồng thời đảm bảo tính liên thông, kết nối, không trùng lắp, chồng chéo.

Lớp kênh tương tác và đo lường hiệu quả: là giao diện trực tiếp, nơi người dân, doanh nghiệp và cán bộ, công chức tương tác với hệ thống thông qua Cổng Dịch vụ công, ứng dụng định danh điện tử, ứng dụng công dân số và các nền tảng số khác, đồng thời là công cụ giám sát, đo lường hiệu quả triển khai.

Để triển khai Khung kiến trúc số Thành phố, Quyết định 3616/QĐ-UBND nêu rõ danh mục các nhiệm vụ và lộ trình triển khai; các giải pháp quản trị Khung kiến trúc. Theo đó, Ban Chỉ đạo Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06 Thành phố chỉ đạo chung việc triển khai Khung kiến trúc số Thành phố. Sở Khoa học và Công nghệ đóng vai trò là cơ quan thường trực, chủ trì điều phối, duy trì và giám sát việc triển khai Khung kiến trúc số. Các đơn vị từ cấp Sở đến cấp phường, xã đều có trách nhiệm xây dựng kế hoạch chuyển đổi số hàng năm phù hợp với Khung kiến trúc chung. Quyết định cũng đề cập các nguyên tắc triển khai ứng dụng CNTT, chuyển đổi số; các giải pháp về nguồn lực, cơ chế, chính sách và giải pháp tài chính để triển khai thực hiện Khung kiến trúc số này. Đồng thời yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị phải định kỳ báo cáo kết quả triển khai 06 tháng/lần về Sở Khoa học và Công nghệ để tổng hợp, đánh giá.

Lam Vân (CISAST)