TP.HCM nghiên cứu hoàn thiện khung năng lực đào tạo nhân lực du lịch trình độ quốc tế

Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KH&CN) "Đào tạo nhân lực trình độ quốc tế ngành du lịch" do Trường Đại học Sài Gòn chủ trì thực hiện, PGS.TS Phạm Hoàng Quân làm chủ nhiệm.

Theo nhóm nghiên cứu, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập ngày càng sâu rộng, du lịch được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn với mức độ cạnh tranh cao, đòi hỏi nguồn nhân lực không chỉ giỏi chuyên môn mà còn đáp ứng yêu cầu theo chuẩn khu vực ASEAN (MRA-TP) và các tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế. Đối với TP.HCM, du lịch không chỉ là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn là "cầu nối mềm" để thực hiện các mục tiêu đối ngoại.

Đại diện nhóm nghiên cứu báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ 

Ủy ban nhân dân TP.HCM đã ban hành Quyết định 2426/QĐ-UBND phê duyệt Đề án "Đào tạo nhân lực trình độ quốc tế giai đoạn 2020 - 2035 và Đại học chia sẻ", trong đó đào tạo nhân lực du lịch trình độ quốc tế là nhiệm vụ trọng tâm. Tuy nhiên, số lượng nghiên cứu chuyên sâu về mô hình, nội dung, chuẩn năng lực và phương thức đào tạo nhân lực du lịch trình độ quốc tế tại Thành phố vẫn còn hạn chế. Thực tế cho thấy, nguồn nhân lực du lịch, đặc biệt là đội ngũ quản lý tại các khách sạn 4 - 5 sao và doanh nghiệp lữ hành quốc tế, vẫn đang trong tình trạng thiếu hụt và chưa đáp ứng đầy đủ các chuẩn mực quốc tế. Đặc biệt, sau đại dịch COVID-19, tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng, ngoại ngữ và kinh nghiệm càng trở nên rõ nét, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng đội ngũ nhân lực du lịch trình độ quốc tế, có khả năng thích ứng với môi trường đa văn hóa và cạnh tranh khu vực.

Nhiệm vụ được triển khai nhằm hoàn thiện cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất hệ thống giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch trình độ quốc tế tại TP.HCM. Cụ thể, đề tài đặt mục tiêu xây dựng khung lý luận về nhân lực du lịch trình độ quốc tế; khảo sát, đánh giá thực trạng đào tạo - sử dụng nhân lực; dự báo nhu cầu giai đoạn 2026 - 2035; đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp phát triển nguồn nhân lực du lịch trình độ quốc tế tại TP.HCM.

Về phương pháp, nhóm nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận liên ngành, kết hợp khoa học giáo dục, quản lý nguồn nhân lực, kinh tế du lịch và chính sách công. Các phương pháp định tính và định lượng được triển khai đồng bộ như: phân tích – tổng hợp tài liệu, điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu chuyên gia, thảo luận nhóm và mô hình dự báo. Đáng chú ý, dữ liệu khảo sát được thu thập từ nhiều nhóm đối tượng: cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp du lịch, cơ sở đào tạo và người lao động, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao.

Kết quả khảo sát định lượng và định tính cho thấy nhu cầu nhân lực du lịch trình độ quốc tế tại TP.HCM đang gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô và mức độ yêu cầu. Doanh nghiệp du lịch - khách sạn - lữ hành đều kỳ vọng nguồn nhân lực có năng lực nghề thành thạo, kỹ năng ngoại ngữ tốt, khả năng thích ứng môi trường quốc tế, kỹ năng số và tư duy dịch vụ chuyên nghiệp. Tuy nhiên, thực trạng đào tạo hiện nay vẫn bộc lộ khoảng cách đáng kể so với yêu cầu thị trường, đặc biệt trong các tiêu chí về chuẩn hóa năng lực, tính thực hành, liên kết doanh nghiệp, quốc tế hóa chương trình, và năng lực số hóa của người học.

Kết quả nghiên cứu cũng chỉ rõ thực trạng hệ thống đào tạo tại TP.HCM bên cạnh những ưu điểm về quy mô đào tạo, sự đa dạng chương trình và nỗ lực đổi mới, vẫn tồn tại nhiều hạn chế như: cơ sở vật chất chưa đồng bộ; chương trình đào tạo chưa gắn chặt với chuẩn ASEAN; đội ngũ giảng viên thiếu về số lượng và chưa đồng đều về trình độ quốc tế; phương pháp đào tạo còn thiên về lý thuyết; liên kết nhà trường - doanh nghiệp chưa mang tính ràng buộc; hoạt động bảo đảm chất lượng và đánh giá theo chuẩn năng lực chưa được chuẩn hóa; mức độ chuyển đổi số còn thấp. Những hạn chế này là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong toàn ngành.

Dự báo nhu cầu nhân lực giai đoạn 2025 - 2035 cũng chỉ ra rằng, Thành phố sẽ cần bổ sung lượng lớn nhân lực đạt chuẩn quốc tế ở các phân ngành lữ hành, khách sạn - nhà hàng, vận hành điểm đến, các lĩnh vực mới như du lịch thông minh, du lịch số, quản trị trải nghiệm và du lịch bền vững. Điều này đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản công tác đào tạo, bao gồm chuẩn hóa khung năng lực, cập nhật chương trình theo chuẩn quốc tế, tăng cường đào tạo thực hành - đào tạo tại doanh nghiệp, quốc tế hóa đội ngũ giảng viên, đẩy mạnh hợp tác công - tư, phát triển hệ sinh thái đào tạo số hóa và nâng cao năng lực hội nhập của người học.

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch đạt trình độ quốc tế, nhóm nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp mang tính đồng bộ, bao gồm: hoàn thiện cơ chế - chính sách phát triển nhân lực du lịch; đổi mới quản trị cơ sở đào tạo; chuẩn hóa chương trình theo năng lực ASEAN; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất - thực hành; phát triển đội ngũ giảng viên đạt chuẩn quốc tế; thúc đẩy chuyển đổi số trong đào tạo; tăng cường liên kết chiến lược giữa doanh nghiệp - nhà trường - cơ quan quản lý; xây dựng mô hình đào tạo du lịch tích hợp theo hướng đa chuẩn và quốc tế hóa.

Theo đại diện nhóm nghiên cứu, điểm nhấn quan trọng của đề tài là xây dựng thành công khung năng lực tổng hợp và bộ tiêu chí đánh giá nhân lực du lịch trình độ quốc tế, tích hợp các tiêu chuẩn khu vực và quốc tế như chuẩn nghề ASEAN (MRA-TP), tiêu chuẩn nghề du lịch Việt Nam (VTOS), tiêu chuẩn bảo đảm chất lượng của Mạng lưới các trường đại học ASEAN (AUN-QA), và các xu hướng đào tạo tiên tiến trên thế giới. Trong đó, khung năng lực xác định rõ các yêu cầu về kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp đa văn hóa, ngoại ngữ, năng lực số và khả năng thích ứng trong môi trường quốc tế cho nhân sự lữ hành và lưu trú. Bộ tiêu chí tích hợp là công cụ để các cơ sở đào tạo rà soát và điều chỉnh chương trình theo chuẩn đầu ra quốc tế.

Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ được Sở KH&CN TP.HCM tổ chức chiều ngày 23/3/2026

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng, để du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, TP.HCM phải ưu tiên chiến lược phát triển nhân lực trình độ quốc tế, coi đây là động lực trung tâm của tăng trưởng và là điều kiện quyết định năng lực cạnh tranh của ngành trong bối cảnh hội nhập khu vực và toàn cầu.

Hội đồng nghiệm thu đánh giá kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao, đóng góp quan trọng cho chiến lược phát triển nguồn nhân lực du lịch của Thành phố trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Đặc biệt, khung năng lực và bộ tiêu chí đào tạo được đánh giá là nền tảng quan trọng để các cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý sử dụng làm công cụ đối sánh, phục vụ xây dựng và điều chỉnh chương trình đào tạo nhân lực theo chuẩn quốc tế. Các kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho lĩnh vực đào tạo du lịch tại Việt Nam, mà còn có giá trị tham mưu chính sách quan trọng cho UBND TP.HCM và các sở, ngành trong việc phát triển nguồn nhân lực, đáp ứng nhu cầu phát triển ngành du lịch chất lượng cao.

Lam Vân (CISAST)