TP.HCM: Xu hướng công nghệ sản xuất phân bón cho cây trồng, hướng tới nông nghiệp bền vững

Ngày 27/11/2025, tại TP.HCM, Trung tâm Thông tin, Thống kê và Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ (CISAST) tổ chức hội thảo “Xu hướng công nghệ sản xuất phân bón cho cây trồng”, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Sự kiện quy tụ đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và công nghệ sinh học, nhằm đưa ra các giải pháp thiết thực cho nền nông nghiệp theo hướng bền vững.

Ông Vương Đình Thành – Quyền Giám đốc CISAST phát biểu khai mạc tại hội thảo

Phát biểu khai mạc, ông Vương Đình Thành – Quyền Giám đốc CISAST nhấn mạnh vai trò nền tảng của đất trong toàn bộ quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Tuy nhiên, việc lạm dụng phân bón hóa học kéo dài trong nhiều năm đã để lại hàng loạt hệ lụy như suy giảm độ phì, mất cân bằng hệ vi sinh đất, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nông sản cũng như sức khỏe con người.

Theo các nghiên cứu hiện nay, thực trạng thoái hóa đất không chỉ xảy ra tại Việt Nam mà đang là vấn đề chung của nhiều quốc gia đang phát triển. Hệ vi sinh vật đất bị suy yếu nghiêm trọng, khả năng giữ nước và chất dinh dưỡng giảm sút, làm hạn chế năng suất và gia tăng chi phí sản xuất.

Trong bối cảnh đó, phân bón hữu cơ và phân bón sinh học đang trở thành xu hướng tất yếu. Trên thế giới, đã có gần 40.000 đơn đăng ký sáng chế liên quan đến các công nghệ phân bón thân thiện với môi trường; riêng tại Việt Nam, hàng trăm đề tài nghiên cứu và sáng chế đã và đang tập trung vào lĩnh vực này, cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của ngành phân bón sinh học trong thời gian tới.

Giải pháp khoa học – công nghệ thúc đẩy nông nghiệp xanh

ThS. Nguyễn Thị Vân Anh (CISAST) trình bày chuyên đề tại hội thảo.

Mở đầu phần nội dung, ThS. Nguyễn Thị Vân Anh (CISAST) đã trình bày chuyên đề “Xu hướng phát triển phân bón sinh học trên cơ sở số liệu sáng chế quốc tế”. Theo thống kê đến tháng 9/2025, thế giới ghi nhận 39.669 hộ sáng chế liên quan đến phân bón sinh học, trong đó Trung Quốc dẫn đầu về số lượng đăng ký. Các sáng chế chủ yếu tập trung vào phân bón sinh học đa thành phần và phân bón vi sinh, với sự tham gia của các nhóm vi sinh vật có lợi như Bacillus, Trichoderma, Streptomyces, Azotobacter. Kết quả cho thấy phân bón sinh học đang trở thành xu hướng tất yếu, phù hợp định hướng nông nghiệp xanh, hữu cơ và bền vững trong thời gian tới.

PGS.TS. Trần Minh Tiến – Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam tham gia và chia sẻ nội dung chuyên đề qua hình thức trực tuyến tại hội thảo.

Tiếp nối chương trình, PGS.TS. Trần Minh Tiến – Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam mang đến góc nhìn toàn diện về thực trạng đất nông nghiệp Việt Nam, chỉ ra rằng nhiều vùng đang chịu sức ép lớn từ xói mòn, chua hóa, nghèo dinh dưỡng và ô nhiễm. Hiện nay, 44% diện tích đất sản xuất đã bị thoái hóa, 75% diện tích là đất dốc dễ xói mòn, 70% diện tích có pH thấp và phần lớn đất thiếu các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu. Từ những cảnh báo này, ông nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của các giải pháp bảo vệ và phục hồi sức khỏe đất theo hướng bền vững, bao gồm canh tác hợp lý, sử dụng phân bón – thuốc BVTV theo hướng giảm phát thải, tăng cường chế phẩm cải tạo đất và ứng dụng công nghệ hiện đại trong theo dõi, đánh giá chất lượng đất.

TS. Hoàng Văn Tám – Trưởng Bộ môn Khoa học Đất, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam chia sẻ chuyên đề tại hội thảo.

Từ bức tranh chung về đất nông nghiệp, TS. Hoàng Văn Tám – Trưởng Bộ môn Khoa học Đất, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam tiếp tục bổ sung những phân tích chuyên sâu với chuyên đề “Tận dụng nguyên liệu hữu cơ địa phương để phát triển phân bón sinh học”. Từ các nguồn phụ phẩm phong phú tại từng vùng như phân gia súc, bùn ao nuôi thủy sản, mụn dừa, bã nấm, vỏ và lá trái cây. Ông chỉ rõ, đây đều là những vật liệu giàu dinh dưỡng, hoàn toàn có thể xử lý theo quy trình sinh học để tạo ra các dòng phân hữu cơ – hữu cơ sinh học đạt chuẩn. Giải pháp này giúp giảm chi phí đầu vào, hạn chế ô nhiễm từ chất thải nông nghiệp và thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn, góp phần cải thiện sức khỏe đất và nâng cao tính bền vững của canh tác nông nghiệp.

Tiếp theo chương trình, PGS.TS. Nguyễn Vũ Phong - Phó Trưởng khoa Khoa học Sinh học, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM  giới thiệu những kết quả nổi bật về việc ứng dụng vi khuẩn vùng rễ bản địa trong nông nghiệp bền vững. Các vi khuẩn có lợi như Streptomyces và Pseudomonas giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, tiết hormone kích thích sinh trưởng và đối kháng hiệu quả với nấm, vi khuẩn gây bệnh. Thực nghiệm cho thấy chủng Streptomyces BT02 làm tăng tỷ lệ nảy mầm, chiều cao cây, số hoa và chất lượng quả, đồng thời kiểm soát bệnh đạt 40–50%. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc phân bón hóa học và nâng cao sức khỏe đất.

Bên cạnh đó, hội thảo còn giới thiệu hai chuyên đề: “Biến phụ phẩm thành phân hữu cơ vi sinh bằng công nghệ sinh học” do TS. Nguyễn Thị Ngọc Trúc – Trưởng Bộ môn Nông học, Viện Cây ăn quả Miền Nam chia sẻ; và “Quy trình chiết xuất canxi từ vỏ trứng; oligochitosan, axit amin từ vỏ đầu tôm, phối chế làm phân bón lá sinh học” do TS. Lâm Văn Hà – Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Vật liệu Mới, Viện Công nghệ Tiên tiến trình bày.

Toàn cảnh hội thảo

Trong phần thảo luận, các đại biểu đã đặt nhiều câu hỏi tới các chuyên gia, tập trung vào những vấn đề được quan tâm hiện nay như quy trình ủ phân hữu cơ quy mô nhỏ, tính ổn định sinh thái khi sử dụng chế phẩm sinh học, khả năng ứng dụng vi sinh trong xử lý sau thu hoạch, phương pháp đánh giá một số vi sinh vật có lợi trong đất hay hướng xử lý bùn thải để tận dụng làm nguyên liệu sản xuất phân bón… Những trao đổi này phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của người tham dự đối với các giải pháp sinh học và công nghệ mới trong nông nghiệp bền vững.

Thông qua hội thảo, CISAST kỳ vọng tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa cơ quan quản lý, giới khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư, thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực phân bón và nông nghiệp bền vững. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và thân thiện với môi trường trong thời gian tới.

Nguyễn Tuyết