Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm các bệnh truyền nhiễm liên quan đến ngập lụt

Hệ thống cảnh báo sớm có khả năng giám sát trực quan và phát cảnh báo tự động đa phương thức khi các chỉ số dự báo vượt ngưỡng an toàn, hỗ trợ đắc lực cho công tác chủ động phòng chống dịch bệnh.

Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm các bệnh truyền nhiễm liên quan đến ngập lụt tại Thành phố Hồ Chí Minh do biến đổi khí hậu”. Đây là nhiệm vụ do Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM chủ trì thực hiện, PGS.TS. Hoàng Hà Anh làm chủ nhiệm.

Ngập lụt là hiện tượng ngập nước của một vùng lãnh thổ do triều/lũ hoặc mưa lớn gây ra. Ngập lụt có thể do hệ thống thoát nước bị quá tải hay mực nước sông dâng cao thoát nước không kịp. Ngập lụt gây ảnh hưởng đến đời sống của người dân, phát tán các loại bệnh truyền nhiễm, giao thông ùn tắc, gây ô nhiễm môi trường… Nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm sau ngập lụt là tùy từng bối cảnh cụ thể, khác nhau giữa các quốc gia và phụ thuộc vào một số yếu tố tổng hợp.

Việc giám sát dịch bệnh đòi hỏi phải thu thập và phân tích dữ liệu liên tục và có hệ thống. Công nghệ GIS đóng vai trò chủ chốt trong việc tăng cường toàn bộ quá trình quản lý và phân tích bản đồ vùng dịch, cụ thể là giám sát dịch tễ học. GIS cung cấp các phương tiện để trực quan hóa và phân tích dữ liệu dịch tễ học, tiết lộ các xu hướng, sự phụ thuộc và các mối quan hệ giữa các mối quan hệ khó phát hiện hơn ở dạng bảng. Các chuyên gia y tế có thể truy cập nhanh chóng và dễ dàng vào khối lượng lớn dữ liệu, sử dụng nhiều công cụ phân tích động và kỹ thuật hiển thị để theo dõi và quản lý dịch bệnh.

Báo cáo tại buổi nghiệm thu, đại diện nhóm thực hiện cho biết đã xây dựng thành công hệ thống cảnh báo và dự báo các bệnh truyền nhiễm (sốt xuất huyết, tiêu chảy, thương hàn) - được phát triển trên nền tảng Web-GIS tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI/ML) và Mobile App (AppGIS), triển khai trên hạ tầng điện toán đám mây (Google Cloud Platform), đảm bảo khả năng vận hành ổn định, bảo mật và xử lý dữ liệu lớn. Hệ thống được phát triển theo mô hình kỹ thuật tổng thể từ khâu thu thập – xử lý – phân tích – hiển thị dữ liệu cho đến dự báo nguy cơ, đạt mức độ hoàn thiện cao. Mục tiêu chính của hệ thống là hỗ trợ cơ quan y tế và cộng đồng trong việc giám sát, phân tích và dự báo xu hướng bùng phát dịch bệnh tại TP.HCM theo thời gian thực.

Theo đó, hệ thống cảnh báo sớm có khả năng giám sát trực quan và phát cảnh báo tự động đa phương thức (qua ứng dụng, web) khi các chỉ số dự báo vượt ngưỡng an toàn. Điều này hỗ trợ đắc lực cho các nhà quản lý y tế và cộng đồng trong việc chủ động phòng chống dịch bệnh. Hệ thống cũng đã được kiểm thử vận hành thực tế với dữ liệu của TP.HCM, chứng minh được tính khả thi, giao diện thân thiện và khả năng hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng. Hệ thống có tiềm năng mở rộng để tích hợp thêm các loại dịch bệnh khác hoặc triển khai cho các địa phương lân cận.

Hoàng Kim