Chuẩn hóa chất lượng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại TP.HCM

Từ thực tiễn triển khai rộng khắp nhưng còn thiếu công cụ đo lường chất lượng một cách hệ thống, nhiệm vụ khoa học “Nâng cao chất lượng xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại TP.HCM” do TS. Đoàn Nguyễn Thùy Trang làm chủ nhiệm, Học viện Cán bộ TP.HCM là cơ quan chủ trì, đã đề xuất khung tiếp cận khoa học cùng hệ thống tiêu chí đánh giá cụ thể, khả thi.

Kết quả này được Hội đồng nghiệm thu do Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức ngày 04/02/2026 ghi nhận là bước chuyển quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng và tính thực chất trong quá trình triển khai các Không gian văn hóa (KGVH) Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố.

Toàn cảnh hội đồng nghiệm thu

KGVH Hồ Chí Minh có thể hiểu là một chỉnh thể bao gồm các giá trị vật chất và tinh thần mang đậm dấu ấn văn hóa Hồ Chí Minh, được biểu hiện thông qua không gian địa lý, ký ức lịch sử, các thiết chế văn hóa, hoạt động văn hóa nhằm lan tỏa sâu rộng những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào đời sống xã hội, thúc đẩy phát triển con người toàn diện trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa.

Trong thời gian qua, KGVH Hồ Chí Minh tại TP.HCM đã được triển khai rộng khắp, tạo nền tảng nhận thức xã hội tích cực và nhận được sự đồng thuận cao của cộng đồng. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những hạn chế nhất định khi chất lượng trải nghiệm, tính tương tác và mức độ tham gia chưa đồng đều; một số mô hình còn thiên về hình thức, chưa thật sự trở thành không gian văn hóa gắn với đời sống thường nhật. Trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh và chuyển đổi số, yêu cầu nâng cao chất lượng và hiệu quả vận hành các Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đặt ra ngày càng rõ nét. Vì vậy, việc triển khai nhiệm vụ nghiên cứu là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn hiện nay.

TS. Đoàn Nguyễn Thùy Trang trình bày báo cáo nhiệm vụ nghiên cứu tại hội đồng

Báo cáo tại hội đồng, TS. Đoàn Nguyễn Thùy Trang cho biết, nghiên cứu tiếp cận KGVH Hồ Chí Minh như một hệ sinh thái văn hóa sống; thông qua khảo sát xã hội học, phỏng vấn sâu và quan sát thực tế, kết quả cho thấy KGVH Hồ Chí Minh được nhìn nhận như nền tảng tinh thần có vai trò giáo dục, gắn kết cộng đồng, đồng thời đã hình thành mạng lưới hơn 4.580 mô hình với sự ủng hộ cao của xã hội.

Trên cơ sở nhận diện đúng các “điểm nghẽn” cốt lõi, nhiệm vụ đã xây dựng hệ thống 11 giải pháp mang tính toàn diện và đồng bộ, có khả năng giải quyết căn cơ các vấn đề thực tiễn đặt ra. Các giải pháp được cấu trúc thành ba nhóm chiến lược gồm: củng cố nền tảng (chuẩn hóa nội dung, khuếch đại sự ủng hộ xã hội, xây dựng hệ sinh thái); khắc phục các điểm nghẽn trọng tâm (phát triển bao trùm, tối ưu nguồn lực, hoàn thiện cơ chế chính sách và đổi mới phương pháp tổ chức theo hướng tương tác, sáng tạo); và định hướng phát triển trong tương lai (xây dựng hệ sinh thái số, thúc đẩy mô hình đồng kiến tạo, gắn kết với không gian đô thị).

Hình thành hai sản phẩm khoa học ứng dụng có giá trị thực tiễn cao, đóng vai trò công cụ then chốt trong việc triển khai các giải pháp, gồm:

+ Thứ nhất là mô hình mẫu nâng cao chất lượng KGVH Hồ Chí Minh với cấu trúc “Hệ thống 5 thành tố động (5D)”, gồm nội dung, trải nghiệm, không gian, cộng đồng và tác động; đồng thời được cụ thể hóa thành ba mô hình cấp độ: mô hình Hạt nhân (cấp Thành phố), mô hình Chuyên đề (cấp Quận/Ngành) và mô hình Cộng đồng (cấp cơ sở), tạo khung định hướng lý luận và thực hành thống nhất.

+ Thứ hai là Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng KGVH Hồ Chí Minh gồm 5 nhóm, 20 tiêu chí chính và 54 tiêu chí thành phần, kèm theo hệ thống hướng dẫn áp dụng, góp phần chuẩn hóa công tác giám sát, tự đánh giá và cải tiến chất lượng một cách khoa học, thực chất.

Hội đồng nghiệm thu chụp ảnh lưu niệm cùng nhóm nghiên cứu tại buổi nghiệm thu nhiệm vụ khoa học.

Kết luận buổi làm việc, Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ đạt yêu cầu, đánh giá cao giá trị thực tiễn và khả năng ứng dụng của kết quả nghiên cứu; đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý để hoàn thiện báo cáo. Kết quả này được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở tham khảo quan trọng cho công tác chuẩn hóa, nâng cao chất lượng và hiệu quả vận hành KGVH Hồ Chí Minh trong thời gian tới.

Nguyễn Tuyết