Thúc đẩy ứng dụng AI: Từ thể chế chính sách đến bứt phá hiệu suất tại cơ sở

Ngày 18/9/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị tập huấn triển khai luật và các văn bản dưới luật về trí tuệ nhân tạo quốc gia nhằm phổ biến Luật Trí tuệ nhân tạo, xu hướng và những vấn đề đặt ra trong quản trị trí tuệ nhân tạo (AI).

Tại Hội nghị, các chuyên gia đã phân tích bức tranh tổng thể về quá trình phát triển, xu hướng công nghệ cũng như những thách thức trong quản trị AI, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Khung đạo đức AI quốc gia và các công cụ quản trị rủi ro. Đó là tác động của AI trong kinh tế - xã hội khi tự động hóa các hoạt động lặp lại để con người tập trung vào sáng tạo, giúp tăng năng suất, giảm sai sót, nâng cao chất lượng dịch vụ. Vấn đề là AI tạo lợi ích nhưng phải kiểm soát tác động, bởi vì rủi ro không chỉ nằm ở thuật toán, mà còn ở dữ liệu, bối cảnh sử dụng và tác động xã hội.

Toàn cảnh Hội nghị.

Xu hướng chung của các quốc gia là chuyển từ quản lý công nghệ sang quản trị rủi ro AI, cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Do đó, mục tiêu chiến lược của Khung pháp lý và công cụ quản trị AI quốc gia là thiết lập một cơ cấu quản trị cân bằng, vừa quản lý rủi ro hiệu quả vừa thúc đẩy đổi mới và phát triển trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Chia sẻ với Hội nghị về định hướng triển khai Luật Trí tuệ nhân tạo tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Hữu Yên – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết Thành phố tổ chức phổ biến, hướng dẫn thực hiện Luật Trí tuệ nhân tạo, gắn với trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phát triển, triển khai và sử dụng AI. Thành phố cũng thúc đẩy cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ AI để hình thành mô hình và sản phẩm AI mới. Thành phố đang xây dựng Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố để cụ thể hóa cơ chế này theo Điều 31 Luật Phát triển đô thị, qua đó tạo hành lang cho việc thử nghiệm các giải pháp mới trong điều kiện được kiểm soát trước khi xem xét triển khai rộng rãi. Mục tiêu của Thành phố không chỉ là có nhiều ứng dụng AI, mà quan trọng hơn là AI phải tạo ra hiệu quả thực chất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng quản trị đô thị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Hữu Yên – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ thông tin tại Hội nghị.

Theo đại diện VNPT AI, xu hướng ứng dụng AI trong khu vực công trên thế giới là dựa trên dữ liệu và phân tích dự báo, trong đó AI đang chuyển dịch từ việc chỉ làm "máy trả lời" sang vai trò "trợ lý phân tích" - giúp các nhà quản lý tổng hợp dữ liệu khổng lồ theo thời gian thực để ra quyết định chính xác hơn (Data-driven policymaking).

Hội nghị cũng giải đáp một số vướng mắc và thảo luận góp phần nâng cao kỹ năng ứng dụng AI tại cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp bảo đảm đúng quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và các quy định liên quan. Theo đó, hoạt động AI luôn có rủi ro và đòi hỏi người ứng dụng phải có trách nhiệm và tuân thủ 4 nguyên tắc đạo đức: an toàn, tôn trọng quyền con người, thúc đẩy điều tốt, khuyến khích đổi mới sáng tạo. 

Thực tế cho thấy xu hướng tất yếu là chuyển dịch từ "ứng dụng AI tự phát" sang "môi trường AI có quản trị và an toàn" (Governed AI Workspace). AI chỉ phát huy hiệu quả khi có dữ liệu sạch, có cấu trúc và được xác thực nguồn gốc, cần định danh người dùng và hệ thống để thực hiện "quản lý hành vi sử dụng" theo tinh thần Luật Trí tuệ nhân tạo. Mặt khác, tự chủ công nghệ là điều kiện tiên quyết để đáp ứng quy định bảo vệ bí mật nhà nước khi ứng dụng AI. Vì vậy, dù ứng dụng AI để phát triển nhanh nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn, tự chủ công nghệ và có kết quả thực chất.

Hoàng Kim