Bàn giao tài sản trí tuệ cộng đồng sau sắp xếp đơn vị hành chính

Cùng với việc điều chỉnh địa giới hành chính, TP. Hồ Chí Minh tiếp nhận nhiều tài sản trí tuệ (TSTT) cộng đồng gắn với tên địa danh và sản phẩm đặc trưng của các địa phương trước đây. Việc bàn giao chủ thể kế thừa mới các tài sản trí tuệ này nhằm tiếp tục duy trì hiệu lực và khai thác, phát huy hiệu quả giá trị kinh tế cho cộng đồng địa phương.

Ngày 10/9, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị “Hướng dẫn tiếp nhận, quản lý và khai thác nhãn hiệu cộng đồng gắn với địa danh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”. Hội nghị nhằm thực hiện chỉ đạo của Ủy ban nhân dân (UBND) Thành phố tại Công văn số 6548/UBND-VX ngày 21/7/2026 về việc giao tiếp nhận, quản lý và khai thác các nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý có chứa tên địa danh trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

Quang cảnh hội nghị 

Xác định chủ thể kế thừa, duy trì tính liên tục của tài sản trí tuệ

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, TP. Hồ Chí Minh có 168 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 113 phường, 54 xã và 01 đặc khu). Cùng với việc điều chỉnh địa giới, Thành phố tiếp nhận nhiều TSTT cộng đồng gắn với tên địa danh và sản phẩm đặc trưng đã được bảo hộ của các địa phương trước đây như xuồng cơm vàng, muối ăn, hạt tiêu đen, mãng cầu ta Cát Lở; măng cụt Lái Thiêu, cam và bưởi Bắc Tân Uyên, hồ tiêu Phú Giáo; yến sào, xoài cát, khô cá dứa Cần Giờ; cá thu, mực một nắng Côn Đảo; phố vàng bạc đá trang sức và phố Đông y Quận 5.

Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Min, phát biểu tại hội nghị

Tuy nhiên, theo ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, vấn đề đặt ra sau sắp xếp không nằm ở địa danh hay vùng sản xuất, mà là chủ thể đứng tên trên văn bằng bảo hộ. Trường hợp chủ văn bằng không còn tồn tại mà không có người kế thừa hợp pháp, văn bằng bảo hộ có thể bị chấm dứt hiệu lực theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ. Vì vậy, việc xác định tổ chức kế thừa phù hợp có ý nghĩa quan trọng đối với tính liên tục của công tác quản lý và bảo hộ TSTT.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh), thống kê của Cục Sở hữu trí tuệ ghi nhận trên địa bàn Thành phố sau mở rộng có 84 TSTT được bảo hộ chứa tên địa danh, gồm 4 chỉ dẫn địa lý, 53 nhãn hiệu tập thể và 27 nhãn hiệu chứng nhận. Qua rà soát, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận, tạm thời lưu giữ 33 văn bằng có chứa tên địa danh bị ảnh hưởng, đồng thời tham mưu UBND Thành phố chỉ đạo thực hiện. Tại Công văn số 6548/UBND-VX, UBND, Ủy ban nhân dân Thành phố đã chỉ đạo giao 30 văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu tập thể còn hiệu lực và 03 đơn đăng ký nhãn hiệu chứng nhận cho các cơ quan, đơn vị là tổ chức kế thừa tiếp tục quản lý.

Việc xác định tổ chức kế thừa được thực hiện theo 5 nguyên tắc: bảo đảm tính liên tục; phù hợp chức năng; đúng địa bàn; bảo vệ quyền, lợi ích của cộng đồng và có cơ sở thực hiện các thủ tục sửa đổi. Theo phân công, chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu chứng nhận được giao cho UBND cấp xã, đặc khu hoặc chi cục chuyên ngành; nhãn hiệu tập thể được giao về Hội Nông dân cấp xã.

Tiếp tục khai thác và phát huy giá trị của sản phẩm, dịch vụ địa phương

Tại hội nghị, ông Trần Trọng Tuyên đã bàn giao hồ sơ, văn bằng bảo hộ cho 12 đơn vị chủ thể kế thừa đại diện, gồm Chi cục Phát triển nông thôn, UBND Đặc khu Côn Đảo, UBND các phường An Đông, Chợ Lớn, xã Cần Giờ và 7 Hội Nông dân cấp xã.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, việc tiếp nhận TSTT cộng đồng sau sắp xếp không chỉ đảm bảo quản lý, vận hành liên tục, mà còn hướng đến khai thác, phát huy hiệu quả giá trị kinh tế của các sản phẩm, dịch vụ địa phương trong điều kiện mới.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh bàn giao hồ sơ, văn bằng bảo hộ cho 12 đơn vị chủ thể kế thừa đại diện

Theo đó, các tổ chức kế thừa không chỉ thực hiện thủ tục thay đổi thông tin trên văn bằng mà còn tổ chức quản lý và khai thác tài sản trí tuệ theo chức năng được giao. Nội dung hướng dẫn tại hội nghị xác định 7 nhóm nhiệm vụ, gồm tiếp nhận đầy đủ hồ sơ, văn bằng và tài liệu liên quan; thực hiện thủ tục sửa đổi thông tin, cấp lại văn bằng; tổ chức quản lý, khai thác; duy trì hiệu lực pháp lý; thiết lập cơ chế kiểm soát việc sử dụng tên địa danh; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cộng đồng sản xuất, kinh doanh và thực hiện chế độ báo cáo hằng năm về Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh.

Một trong những nội dung cần được xử lý sớm là thời hạn gia hạn văn bằng. Theo ông Trần Trọng Tuyên, giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu có hiệu lực 10 năm kể từ ngày nộp đơn; hồ sơ gia hạn phải được nộp trong vòng 6 tháng trước ngày hết hiệu lực. Kết quả tra cứu Sổ đăng ký quốc gia cho thấy, trong 26 văn bằng nhãn hiệu được bàn giao, có 09 văn bằng sẽ hết hiệu lực trong vòng 12 tháng tới và 05 văn bằng đã bước vào thời hạn 6 tháng để nộp hồ sơ gia hạn. Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đề nghị các tổ chức kế thừa liên quan chủ động xử lý hồ sơ gia hạn, không chờ hoàn tất thủ tục sửa đổi chủ văn bằng mới thực hiện gia hạn.

Ông Tuyên cũng lưu ý, việc tiếp nhận văn bằng bảo hộ không đồng nghĩa với hoàn thành nhiệm vụ. Pháp luật đặt ra nghĩa vụ kiểm soát việc sử dụng nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý theo quy chế. Do đó, sau khi tiếp nhận, các tổ chức kế thừa cần sớm rà soát, cập nhật quy chế và tổ chức vận hành cơ chế kiểm soát trên thực tế.

Về kinh phí, Thành phố đã xác định rõ nguồn và cơ chế bố trí kinh phí cho từng nhóm tổ chức kế thừa. Đối với chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu chứng nhận, kinh phí sửa đổi văn bằng và các thủ tục liên quan được bố trí từ nguồn kinh phí khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026, giao trực tiếp cho cơ quan, đơn vị tiếp nhận kế thừa. Đối với nhãn hiệu tập thể do Hội Nông dân cấp xã tiếp nhận, kinh phí được bố trí thông qua UBND cấp xã. Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đề nghị các cơ quan, đơn vị xây dựng dự toán ngay trong quá trình triển khai, xác định việc quản lý và khai thác nhãn hiệu cộng đồng là nhiệm vụ thường xuyên, thay vì chỉ bố trí kinh phí khi phát sinh thủ tục.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh), hướng dẫn thông tin tại hội nghị

Tại hội nghị, các chuyên gia cho rằng, việc duy trì văn bằng bảo hộ cần gắn với chất lượng sản phẩm và Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, sở hữu trí tuệ là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá sản phẩm OCOP: sản phẩm OCOP 3 sao phải có đơn đăng ký nhãn hiệu công bố hợp lệ; sản phẩm OCOP 4 sao và 5 sao phải có văn bằng bảo hộ và được cơ quan quản lý địa phương cấp quyền sử dụng nhãn hiệu cộng đồng (nếu có). Do đó, hoạt động quản lý TSTT không chỉ là duy trì hiệu lực của văn bằng mà còn gắn với việc nâng cao chất lượng, uy tín và giá trị kinh tế của sản phẩm địa phương.

Thông tin thêm về nguồn lực hỗ trợ, ông Trần Trọng Tuyên cho biết, ngân sách Thành phố dành cho khoa học và công nghệ năm 2026 chiếm 4,16% tổng chi ngân sách (tương đương 12.700 tỷ đồng), dự kiến năm 2027 đạt 15.000 tỷ đồng.

Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục hỗ trợ các tổ chức kế thừa trong quá trình quản lý và khai thác TSTT. Sở sẽ hướng dẫn các thủ tục, hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, phối hợp với Cục Sở hữu trí tuệ xử lý các vấn đề chuyên môn phát sinh và tham mưu UBND Thành phố đối với những nội dung vượt thẩm quyền; đồng thời theo dõi tiến độ thực hiện của các tổ chức kế thừa để kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn.

Lam Vân