Thúc đẩy kinh tế tầm thấp: Từ thử nghiệm công nghệ đến ứng dụng thực tiễn

Hội thảo Smart Mobility 2026 cho thấy tiềm năng đưa công nghệ UAV, AI, dữ liệu lớn và các phương tiện tự hành vào logistics, nông nghiệp, cứu hộ, quản lý đô thị; đồng thời đặt ra yêu cầu hoàn thiện hạ tầng quản lý không lưu, cơ chế thử nghiệm và mô hình cung cấp dịch vụ nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào thực tiễn.

Ngày 18/9, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện Triển lãm và Hội nghị Quốc tế Tech4Life 2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ CNTT Việt Nam (VINASA) tổ chức hội thảo chuyên đề Smart Mobility với chủ đề “Mở rộng không gian kinh tế - Từ công nghệ thử nghiệm đến ứng dụng thực tiễn”.

Khai thác không gian tầm thấp như một nguồn lực phát triển mới

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, cho rằng yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số đang đặt ra nhu cầu tìm kiếm những không gian phát triển mới. Trong bối cảnh việc mở rộng hạ tầng giao thông mặt đất gặp nhiều hạn chế về quỹ đất và chi phí giải phóng mặt bằng, không gian bầu trời tầm thấp, dưới 1.000 m, được nhìn nhận là một nguồn lực còn nhiều dư địa để khai thác.

Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu đề dẫn tại hội thảo

Theo ông Hiếu, khái niệm kinh tế tầm thấp (Low-altitude Economy - LAE) hình thành trên nền tảng kết hợp giữa thiết bị bay không người lái (UAV) dân dụng, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và hạ tầng kết nối 5G/6G, IoT. Việc phát triển hệ sinh thái này không chỉ liên quan đến phương tiện bay mà còn kéo theo nhu cầu về dữ liệu, hạ tầng số, hệ thống quản lý giao thông không lưu (UTM) và các mô hình dịch vụ mới.

Tại TP. Hồ Chí Minh, một số hướng ứng dụng đã được thử nghiệm. Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đã phối hợp thử nghiệm giao hàng bằng UAV tại Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh; thử nghiệm đường bay 14 km kết nối khu vực Cần Giờ - Vũng Tàu; đồng thời hướng dẫn một số xã, phường ứng dụng UAV phục vụ giám sát trật tự xây dựng, đô thị. Những hoạt động này bước đầu cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ trong các bài toán cụ thể của Thành phố.

Từ công nghệ thử nghiệm đến các bài toán ứng dụng

Tại hội thảo, các chuyên gia, đại diện doanh nghiệp đã trình bày và thảo luận về các hướng ứng dụng trong lĩnh vực logistics chặng cuối, cung ứng hàng hải tầm thấp và vận chuyển phục vụ y tế khẩn cấp, cứu hộ. Trong đó, UAV có thể được nghiên cứu ứng dụng cho vận chuyển hàng hóa giá trị cao, linh kiện cần thiết cho tàu thuyền, mẫu sinh thiết, máu, mô tạng hoặc phối hợp với robot mặt nước trong giám sát và cứu hộ.

Quang cảnh hội thảo

Ở lĩnh vực quản lý đô thị và nông nghiệp, bà Huỳnh Thị Hồng Nhung, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh chia sẻ định hướng phát triển kinh tế tầm thấp của địa phương, trong đó, đã xây dựng hành lang bay thử nghiệm dài 80 km, rộng 6 km, chuẩn hóa chương trình đào tạo phi công quốc tế và triển khai Bản sao số 3D (Digital Twin) phục vụ quản lý đô thị, nông nghiệp. Tây Ninh được định hướng trở thành địa bàn thử nghiệm, kết nối với năng lực nghiên cứu và phát triển của TP. Hồ Chí Minh, qua đó thúc đẩy các mô hình ứng dụng công nghệ, khai thác tiềm năng phát triển kinh tế tầm thấp.

Ông Lương Việt Quốc, Nhà sáng lập Real-Time Robotics (RtR), trình bày về tiềm năng ứng dụng UAV   

Bên cạnh đó, nhiều giải pháp công nghệ đang nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm cũng được doanh nghiệp giới thiệu. Điển hình như ứng dụng công nghệ tự hành, IoT và thị giác máy tính vào phương tiện không người lái trên không và mặt nước; ứng dụng AI Drone và phân tích chỉ số NDVI phục vụ quản lý nông nghiệp công nghệ cao; UAV sử dụng cáp nguồn và robot mặt đất phục vụ chữa cháy; công nghệ quét 3D Mapping bằng LiDAR, cung cấp dữ liệu phục vụ nghiên cứu hệ thống quản lý giao thông không lưu (UTM);… Những giải pháp này cho thấy phạm vi của Smart Mobility không chỉ giới hạn ở phương tiện di chuyển mà còn bao gồm dữ liệu, cảm biến, nền tảng điều hành và các hệ thống tự động hỗ trợ ra quyết định.

Đại biểu tham dự hội thảo

Các chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp cũng thảo luận về những điểm nghẽn ảnh hưởng đến khả năng triển khai UAV trên thực tế. Các ý kiến tập trung vào ba nhóm vấn đề: thủ tục và phương thức quản lý hoạt động bay; nhu cầu xây dựng hệ thống UTM; khó khăn của doanh nghiệp trong đăng ký sản xuất, đưa sản phẩm vào thị trường.

Từ các vấn đề trao đổi, đại biểu đề xuất nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trên cơ sở các chính sách đặc thù của TP. Hồ Chí Minh, trong đó có Nghị quyết 98. Việc thử nghiệm có thể được tổ chức theo các khu vực với mức độ kiểm soát khác nhau, trước mắt tại những không gian phù hợp như Khu Công nghệ cao và Khu Nông nghiệp công nghệ cao. Cùng với đó là yêu cầu phát triển hệ thống UTM tự động nhằm hỗ trợ định danh, giám sát và điều phối hoạt động bay tầm thấp.

Tọa đàm, thảo luận chuyên sâu tại hội thảo 

Về mô hình cung cấp dịch vụ, các ý kiến cho rằng, doanh nghiệp có thể cung cấp dịch vụ trọn gói hoặc theo hình thức thuê bao, trong đó UAV được lập trình tự động thực hiện nhiệm vụ và dữ liệu trở thành một phần của dịch vụ. Về chính sách hỗ trợ, các ý kiến đề xuất kết hợp nhiều hình thức hỗ trợ linh hoạt như hỗ trợ vốn cho startup, đặt hàng sản phẩm công nghệ, tài trợ hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời tăng vai trò của khu vực công thông qua việc trở thành khách hàng sử dụng các giải pháp phù hợp.

Theo thông tin tại hội thảo, định hướng phát triển kinh tế tầm thấp tại TP. Hồ Chí Minh được chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 2026-2027 tập trung vào thí điểm và hoàn thiện thể chế, bao gồm xây dựng cơ chế Sandbox, quy hoạch phân lớp không gian bay và triển khai thử nghiệm tại một số khu vực phù hợp. Giai đoạn 2028-2030 hướng đến thương mại hóa, hoàn thiện hệ thống UTM, thúc đẩy đầu tư công thông qua đặt hàng dịch vụ công ích, mở rộng hợp tác công - tư (PPP) và thu hút đầu tư. Mục tiêu hướng đến hình thành năng lực nghiên cứu, sản xuất và cung cấp dịch vụ trong lĩnh vực kinh tế tầm thấp; từng bước đưa các kết quả nghiên cứu, công nghệ và giải pháp thử nghiệm vào những bài toán thực tế, tạo ra giá trị kinh tế - xã hội cho Thành phố.

Lam Vân