TP.HCM thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ

TP.HCM đang triển khai một bước đi mới nhằm tháo gỡ các rào cản trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và tài sản trí tuệ được hình thành từ ngân sách nhà nước. Tại hội nghị phổ biến Đề án tạo động lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và tài sản trí tuệ vào sản xuất, kinh doanh do Sở Khoa học và công nghệ (KH&CN) TP.HCM tổ chức ngày 13/3/2026, Thành phố công bố danh mục 54 sản phẩm khoa học công nghệ của 29 tổ chức tham gia chương trình, với tổng kinh phí dự kiến hơn 500 tỷ đồng.

Toàn cảnh hội nghị 

Theo Sở KH&CN TP.HCM, trong tổng kinh phí dự kiến triển khai hơn 500 tỷ đồng, phần kinh phí đề xuất hỗ trợ từ ngân sách nhà nước hơn 200 tỷ đồng, tập trung cho các hoạt động hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm sản phẩm, bảo hộ sở hữu trí tuệ và chuẩn bị thương mại hóa. Các sản phẩm tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như: UAV (kinh tế tầm thấp), AI, Chuyển đổi số, Đô thị thông minh, Công nghệ sinh học và Nông nghiệp công nghệ cao.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM cho biết Thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả quản trị và chất lượng tăng trưởng. Trong bối cảnh đó, KHCN và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Giám đốc sở KH&CN TP.HCM Lâm Đình Thắng phát biểu khai mạc tại hội nghị

Tuy nhiên, theo ông Thắng, khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường vẫn còn khá lớn. Hiện nay tỷ lệ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước chỉ khoảng 5%, trong khi khoảng 37% kết quả nghiên cứu đã sẵn sàng chuyển giao nhưng chưa được đưa vào thực tiễn. Nguyên nhân chủ yếu là những vướng mắc trong cơ chế định giá, thủ tục giao quyền khai thác kết quả nghiên cứu cũng như tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình thực thi.

“Những tồn tại này nếu không được tháo gỡ kịp thời sẽ làm chậm quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành giá trị kinh tế - xã hội, đồng thời làm giảm hiệu quả đầu tư của Nhà nước cho khoa học và công nghệ”, ông Lâm Đình Thắng nhấn mạnh.

Hoàn thiện cơ chế để tháo gỡ điểm nghẽn trong thương mại hóa

Theo Sở KH&CN TP.HCM, chương trình được xây dựng trên cơ sở các định hướng lớn của Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 193/2025/QH15 của Quốc hội và Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025.

Đề án tập trung vào 6 nhóm giải pháp chính sách nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong quá trình thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học.

Các giải pháp bao gồm hoàn thiện cơ chế định giá tài sản KHCN, thiết lập cơ chế giao quyền linh hoạt cho các tổ chức, cá nhân khai thác kết quả nghiên cứu, hỗ trợ kinh phí hoàn thiện công nghệ và phát triển sản phẩm, đồng thời xây dựng cơ chế quản trị và chia sẻ rủi ro trong nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Một điểm đáng chú ý là không tính phần vốn ngân sách đã đầu tư trước đó vào tỷ lệ đối ứng của doanh nghiệp, qua đó tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn tham gia các giai đoạn tiếp theo của quá trình phát triển công nghệ.

Bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển KHCN (Sở KH&CN TP.HCM) chia sẻ tại hội nghị

Bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển KHCN (Sở KH&CN TP.HCM), cho biết TP.HCM có tiềm lực KHCN lớn nhưng tỷ lệ thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn còn thấp do thiếu cơ chế kết nối hiệu quả giữa viện, trường và doanh nghiệp cũng như các dịch vụ hỗ trợ.

Đề án đặt mục tiêu đưa ít nhất 10 sản phẩm KHCN ra thị trường, đồng thời nâng tỷ lệ khai thác thương mại tài sản trí tuệ từ các nhiệm vụ khoa học sử dụng ngân sách lên khoảng 8-10%.

54 sản phẩm khoa học công nghệ tham gia giai đoạn đầu

Danh mục 54 sản phẩm KHCN tham gia chương trình cho thấy sự hưởng ứng tích cực của cộng đồng khoa học và doanh nghiệp đối với cơ chế mới của Thành phố. Trong đó, 29 tổ chức đăng ký tham gia, bao gồm nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.

Đáng chú ý, 9 doanh nghiệp đã đăng ký phát triển 22 sản phẩm, chiếm khoảng 41% tổng số sản phẩm, cho thấy khu vực doanh nghiệp đang ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Các sản phẩm thuộc nhiều lĩnh vực có tiềm năng ứng dụng cao như công nghệ sinh học, y sinh, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ số và nông nghiệp công nghệ cao.

Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM nhấn mạnh vai trò trung tâm của doanh nghiệp và mô hình liên kết “ba nhà”: Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp trong quá trình phát triển và ứng dụng KHCN. Theo ông, nguồn lực đầu tư từ ngân sách cho KHCN cần hướng tới hiệu quả thực chất, tạo ra các sản phẩm phục vụ đời sống và góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cũng đề nghị các đơn vị liên quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong quá trình triển khai chương trình, đồng thời chú trọng đơn giản hóa thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp tham gia.

Việc triển khai cơ chế mới được kỳ vọng sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường, thúc đẩy hình thành các sản phẩm khoa học công nghệ có giá trị phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.

Nguyễn Tuyết