TP.HCM xây dựng mô hình bồi dưỡng năng lực giáo dục phát triển bền vững cho giáo viên

Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KH&CN) "Bồi dưỡng năng lực tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong dạy học các môn học và hoạt động giáo dục cho giáo viên phổ thông Thành phố Hồ Chí Minh".

Nhiệm vụ do PGS.TS Hà Văn Dũng làm chủ nhiệm, Trung tâm Bồi dưỡng và Phát triển nguồn nhân lực chủ trì thực hiện. Kết quả nghiên cứu không chỉ góp phần chuẩn hóa hệ thống lý luận mà còn cung cấp bộ giải pháp thực tiễn, giúp giáo viên Thành phố chủ động tích hợp các nội dung giáo dục phát triển bền vững (ESD) vào chương trình giảng dạy một cách hệ thống và hiệu quả.

Theo nhóm nghiên cứu, trong bối cảnh giáo dục phát triển bền vững (ESD) trở thành một yêu cầu tất yếu, giáo dục phổ thông đang chuyển mạnh sang định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học và năng lực thiết kế bài giảng tích hợp.

PGS.TS Hà Văn Dũng, đại diện nhóm nghiên cứu, trình bày các kết quả thực hiện nhiệm vụ

Tại TP.HCM, thực tiễn triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông  2018 cho thấy dạy học tích hợp là yêu cầu bắt buộc, nhưng việc lồng ghép các nội dung giáo dục phát triển bền vững trong dạy học vẫn còn nhiều hạn chế. Giáo viên chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, phương pháp và công cụ để triển khai nội dung này trong các môn học và hoạt động giáo dục.

Nhiệm vụ nghiên cứu được triển khai nhằm xây dựng mô hình bồi dưỡng năng lực tích hợp ESD trong dạy học các môn và hoạt động giáo dục cho giáo viên phổ thông TP.HCM. Đề tài xác định giáo dục phát triển bền vững không chỉ là những nội dung bổ sung, mà phải được thẩm thấu thành một nhiệm vụ chiến lược trong việc hình thành phẩm chất và năng lực cho học sinh phổ thông, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế của Thành phố.

Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thực trạng năng lực tích hợp ESD của giáo viên phổ thông tại TP.HCM, phân tích chương trình giáo dục phổ thông hiện hành để xác định các nội dung có thể tích hợp; tham khảo các mô hình giáo dục phát triển bền vững của quốc tế và trong nước nhằm xây dựng khung năng lực phù hợp với bối cảnh Thành phố. Đồng thời đề xuất các biện pháp bồi dưỡng năng lực tích hợp ESD trong dạy học các môn và hoạt động giáo dục cho giáo viên phổ thông TP.HCM.

Kết quả đã xây dựng khung năng lực tích hợp ESD trong dạy học ở trường phổ thông, bao gồm 3 nhóm tiêu chuẩn với 7 tiêu chí và 20 chỉ báo, giúp nhận diện rõ các yêu cầu cho giáo viên phổ thông về kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm, kết nối, tương tác và đóng góp với cộng đồng.

Đề tài cũng xây dựng được khung lý thuyết về tích hợp ESD trong dạy học với quy trình dạy học tích hợp 2 giai đoạn (giai đoạn xây dựng chủ đề tích hợp ESD trong day học, và giai đoạn tổ chức dạy học chủ đề tích hợp ESD). Qua đó cụ thể hóa cách thức giáo viên thiết kế một chủ đề ESD, từ khâu phân tích điều kiện thực hiện đến tổ chức hoạt động giáo dục thực tế tại trường phổ thông.

Một trong những kết quả nổi bật của nhiệm vụ là xây dựng mô hình bồi dưỡng năng lực tích hợp ESD cho giáo viên phổ thông TP.HCM dựa trên 5 nhóm yếu tố cốt lõi (về tổ chức, nội dung, phương pháp, hiệu quả và nhu cầu thực tiễn). Từ mô hình này, nhóm nghiên cứu đã thiết kế chương trình bồi dưỡng với các nội dung sát sườn như: chuyên đề về phát triển bền vững, phương pháp dạy học tích hợp, kỹ năng xây dựng kế hoạch giáo dục và đánh giá năng lực học sinh. Kết quả triển khai thí điểm cho thấy chương trình đạt độ tương thích cao, giúp giáo viên dễ dàng chuyển hóa các khái niệm bền vững khô khan thành bài giảng sinh động. Đáng chú ý, nhiệm vụ đã hoàn thiện bộ tài liệu bồi dưỡng giáo viên - hướng dẫn chi tiết cách tích hợp ESD vào từng môn học và hoạt động giáo dục. Tài liệu được biên soạn theo hướng "cầm tay chỉ việc", hỗ trợ giáo viên có thể triển khai ngay vào quá trình giảng dạy thực tế tại các trường phổ thông trên địa bàn Thành phố.

Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ do Sở KH&CN TP.HCM tổ chức ngày 30/3/2026 

Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao tính thực tiễn của đề tài. Các sản phẩm nghiên cứu có tính khả thi, phù hợp với điều kiện triển khai thực tế của ngành giáo dục Thành phố. Kết quả nghiên cứu có thể chuyển giao áp dụng trong công tác quản lý nhà nước về giáo dục và tổ chức tập huấn đại trà cho giáo viên phổ thông tại TP.HCM.

Đặc biệt, khung năng lực tích hợp ESD được xây dựng và chuẩn hóa là nền tảng quan trọng để triển khai các chương trình/hoạt động bồi dưỡng có hệ thống, góp phần nâng cao năng lực tích hợp ESD cho giáo viên phổ thông tại TP.HCM. Mô hình bồi dưỡng năng lực tích hợp ESD được thiết kế linh hoạt, có tính khả thi trong việc triển khai đồng bộ trên toàn Thành phố.

Kết quả nghiên cứu cũng góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc ban hành các chủ trương, chính sách của TP.HCM liên quan đến ESD, phát triển đội giáo viên và các chương trình giáo dục phổ thông trong tình hình mới. Qua đó thúc đẩy các chương trình giáo dục hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, phù hợp với định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của TP.HCM trong bối cảnh mới.

Lam Vân (CISAST)