Hoạt động công nhận chủ thể: “chất liệu” triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Việc công nhận các chủ thể hệ sinh thái không chỉ chuẩn hóa dữ liệu phục vụ quản lý Nhà nước mà còn tạo căn cứ xác định đúng đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ, ưu đãi. Tuy nhiên, quá trình triển khai tại các địa phương đang đặt ra một số vấn đề về tiêu chí đánh giá, hồ sơ minh chứng, tư cách pháp lý và điều kiện công nhận.

Đây là những nội dung được đề cập tại Hội thảo “Phổ biến chính sách và hướng dẫn thực hiện quy định về công nhận chủ thể hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo tại địa phương”, do Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức chiều 11/11/2026 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB).

Quang cảnh hội thảo

Công nhận chủ thể gắn với chuẩn hóa dữ liệu và chính sách hỗ trợ

Phát biểu tại hội thảo, ông Trần Xuân Đích, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Cục KN), cho biết hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam hiện xếp thứ 50 toàn cầu và thứ 5 tại Đông Nam Á (theo đánh giá của tổ chức StartupBlink năm 2025). Kết quả này cho thấy những chuyển biến tích cực của hệ sinh thái, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý, định hướng và hỗ trợ từ phía Nhà nước.

Ông Trần Xuân Đích, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phát biểu tại hội thảo 

Theo ông Trần Xuân Đích, một trong những mục tiêu quan trọng của hội thảo là phổ biến chính sách, hướng dẫn quy trình, thủ tục theo Nghị định 268/2025/NĐ-CP. Việc công nhận các chủ thể khởi nghiệp sáng tạo có hai mục tiêu chính: chuẩn hóa, đồng bộ dữ liệu để phục vụ quản lý và hoạch định chính sách; đồng thời xác lập căn cứ pháp lý để các nguồn lực hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước được triển khai đúng đối tượng. Khi thông tin về các chủ thể được cập nhật đầy đủ, cơ quan quản lý có điều kiện nhận diện rõ hơn các thành phần của hệ sinh thái. Đây cũng là “chất liệu” để triển khai hiệu quả các chính sách đã ban hành.

Ông Từ Minh Hiệu, Quyền Trưởng phòng Khởi nghiệp sáng tạo, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, cho biết Nghị định số 268/2025/NĐ-CP quy định 5 nhóm chủ thể khởi nghiệp sáng tạo gồm: trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo các cấp; doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; cá nhân, nhóm cá nhân khởi nghiệp sáng tạo; chuyên gia khởi nghiệp sáng tạo; nhà đầu tư khởi nghiệp sáng tạo.

Một trong những nội dung đáng chú ý là cách tiếp cận đối với nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, trong đó nhấn mạnh yêu cầu gắn kết hoạt động nghiên cứu với ứng dụng và thị trường. Nếu nhiệm vụ khoa học và công nghệ thường chú trọng kết quả nghiên cứu, bài báo, sáng chế hoặc sản phẩm mẫu, thì nhiệm vụ đổi mới sáng tạo hướng đến việc đưa sản phẩm ra thị trường, ứng dụng vào sản xuất và hình thành doanh nghiệp. Nghị định cũng quy định chính sách hỗ trợ lãi suất vay và phiếu hỗ trợ tài chính (voucher) triển khai thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia.

Theo ông Hiệu, một số nội dung sửa đổi, bổ sung Nghị định 268 đang được nghiên cứu đề xuất, trong đó có việc đồng bộ quy trình quản lý tài chính với các nghị định liên quan; tách riêng nhóm nhiệm vụ về sở hữu trí tuệ, nâng cao năng suất chất lượng; bổ sung loại hình nhiệm vụ phát triển thị trường công nghệ. Các nội dung dự thảo cũng đề xuất bỏ yêu cầu văn bản xác nhận của cơ quan chủ quản trong hồ sơ công nhận và giao Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh quy định tiêu chí hạ tầng kỹ thuật phù hợp với điều kiện địa phương.

Bà Trần Thị Kim Liên, Phó trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh), trình bày tại hội thảo

Trình bày về chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo của TP. Hồ Chí Minh và tình hình triển khai công nhận chủ thể theo Nghị định số 268/2025/NĐ-CP, bà Trần Thị Kim Liên, Phó trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở Khoa học và Công nghệ) cho biết, Thành phố đã ban hành các nghị quyết với nhiều nhóm chính sách hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, tập trung vào hỗ trợ kinh phí ươm tạo dự án, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số, ưu đãi thuế, phát triển hạ tầng và trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ nghiên cứu khoa học, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Đối với việc tổ chức thực hiện thủ tục công nhận, UBND Thành phố đã ban hành Quyết định số 1586/QĐ-UBND ngày 18/3/2026, ủy quyền cho Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện một số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của UBND Thành phố trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Trên cơ sở đó, Sở ban hành Quyết định số 1102/QĐ-SKHCN về quy chế phối hợp nội bộ, góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ công nhận xuống còn 15 ngày làm việc.

Tính đến ngày 10/11/2026, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 11 lượt hồ sơ của 10 chủ thể. Trong đó, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố (SIHUB) đã được cấp Giấy công nhận Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo cấp tỉnh vào tháng 9/2026.

Từ vướng mắc thực tiễn đến định hướng hoàn thiện chính sách

Theo bà Trần Thị Kim Liên, thực tế triển khai tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy một số khó khăn cần được quan tâm trong quá trình hoàn thiện quy định.

Về tiêu chí đánh giá khả năng tăng trưởng của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đối với doanh nghiệp mới thành lập, chưa có doanh thu, việc xây dựng hồ sơ chứng minh năng lực tăng trưởng gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, doanh nghiệp hoạt động đa ngành phải đối mặt với yêu cầu xác định, bóc tách doanh thu từ dự án khởi nghiệp sáng tạo để làm căn cứ áp dụng chính sách ưu đãi thuế.

Bên cạnh đó, mẫu Giấy công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo chưa thể hiện cụ thể tên dự án hoặc sản phẩm được công nhận. Điều này gây khó khăn cho việc xác định thu nhập từ hoạt động thuộc diện được hưởng ưu đãi, cũng như quá trình phối hợp giữa cơ quan quản lý và cơ quan thuế.

Ngoài ra, việc xác minh tài liệu minh chứng liên quan đến các tổ chức đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp chưa có quy chuẩn chung. Trường hợp quỹ đầu tư hoặc trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo ký cam kết đồng hành nhưng chưa được cấp giấy công nhận có thể phát sinh vướng mắc khi doanh nghiệp sử dụng tài liệu này trong hồ sơ.

Một số trung tâm, cơ sở ươm tạo thuộc viện nghiên cứu và trường đại học có hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp nhưng chưa có tư cách pháp nhân độc lập. Việc hoàn thiện thủ tục pháp lý, đăng ký con dấu có thể phát sinh yêu cầu đăng ký theo hình thức tổ chức khoa học và công nghệ, làm tăng độ phức tạp của hồ sơ.

Ở góc độ tổ chức hỗ trợ, bà Đặng Thị Luận, Giám đốc SIHUB, chia sẻ kinh nghiệm vận hành và kết quả đồng hành với cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo. Hiện SIHUB đang hỗ trợ ươm tạo hơn 60 dự án, doanh nghiệp theo Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND, thuộc các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghiệp văn hóa, phát triển bền vững, y tế, giáo dục và công nghệ tài chính. Hằng năm, đơn vị tổ chức khoảng 100 khóa đào tạo nâng cao năng lực; đồng thời vận hành Sàn giao dịch công nghệ Techport.vn, liên thông dữ liệu với 9 tỉnh, thành phố và tích hợp cơ sở dữ liệu WIPO Global với hơn 122 triệu sáng chế.

Bà Đặng Thị Luận, Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), trình bày tại hội thảo

Theo bà Đặng Thị Luận, quá trình đồng hành cùng Đề án 844 từ năm 2016 đã tạo điều kiện để SIHUB triển khai các chương trình đào tạo, trao đổi startup quốc tế và nâng cao năng lực đội ngũ. Từ kinh nghiệm thực tiễn, đơn vị đề xuất Đề án giai đoạn tiếp theo cần chú trọng tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy hợp tác quốc tế thường xuyên và xây dựng giải pháp kết nối, chuẩn hóa dữ liệu dùng chung giữa Trung ương và địa phương.

Bà Nguyễn Nhã Quyên, Giám đốc Vận hành Startup Vietnam Foundation (SVF) nêu sự khác biệt về mô hình hoạt động của các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp. Theo chia sẻ tại hội thảo, SVF là tổ chức hoạt động theo mô hình phi lợi nhuận, hỗ trợ chuyên sâu cho hơn 200 doanh nghiệp và hơn 15.000 chủ doanh nghiệp mỗi năm. Với những tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ miễn phí, nguồn lực hoạt động chủ yếu đến từ tài trợ hoặc các đối tác đồng hành, việc đáp ứng tiêu chí doanh thu dịch vụ khoa học và công nghệ có thể gặp khó khăn.

Từ thực tiễn này, đại diện SVF đề xuất cần phân định rõ nhóm đối tượng hỗ trợ, thiết kế chương trình phù hợp với từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp và tập trung vào các hoạt động kết nối có giá trị thực chất. Đồng thời, cần nghiên cứu điều chỉnh phương thức quản lý theo hướng giảm yêu cầu tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm, tạo điều kiện để các tổ chức hỗ trợ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo tiếp cận chính sách thuận lợi hơn.

Tại phiên tọa đàm, các đại biểu cũng trao đổi về những khó khăn trong quá trình công nhận chủ thể tại địa phương. Giải đáp một số vấn đề được nêu, ông Từ Minh Hiệu làm rõ tiêu chí doanh thu từ 5 tỷ đồng/năm chỉ áp dụng đối với Trung tâm Đổi mới sáng tạo, không áp dụng đối với Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Phần tọa đàm và thảo luận

Về định hướng giai đoạn tiếp theo, Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia đến năm 2035” dự kiến gồm 7 hợp phần chiến lược: quản trị và điều phối dữ liệu hệ sinh thái; phát triển mạng lưới kết nối nguồn lực; nâng cao năng lực các tổ chức trung gian; khai thác hạ tầng mềm và tài sản công; tổ chức các diễn đàn, hoạt động kết nối quy mô vùng, quốc gia và quốc tế; thúc đẩy hội nhập quốc tế; phát triển văn hóa và kho tri thức khởi nghiệp sáng tạo.

Các đại biểu tham dự hội thảo tại SIHUB, chiều 11/11/2026

Theo ông Trần Xuân Đích, tiếp nối thành công của Đề án 844 và nhằm triển khai hiệu quả Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo theo Nghị quyết 86/NQ-CP được Chính phủ ban hành năm 2026, Đề án sẽ đóng vai trò là khung hành động chiến lược với các nhiệm vụ, đối tượng tác động cụ thể trong 10 năm tới, qua đó kiến tạo môi trường thuận lợi cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam vươn tầm. Cục KN sẽ tiếp thu các ý kiến đề xuất, góp ý từ thực tiễn để phục vụ quá trình rà soát, hoàn thiện Nghị định số 268/2025/NĐ-CP và xây dựng Đề án đến năm 2035.

Lam Vân