Nông nghiệp đô thị TP.HCM trước thách thức biến đổi khí hậu

Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Nghiên cứu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến ngành nông nghiệp đô thị của Thành phố Hồ Chí Minh và đề xuất giải pháp ứng phó” do TS. Trần Tuấn Việt làm chủ nhiệm, Viện Công nghệ nhiệt đới là cơ quan chủ trì.

Nghiên cứu được thực hiện với các mục tiêu cụ thể: (1) Phát triển và xây dựng kịch bản phát triển nông nghiệp đô thị Thành phố đến năm 2030 và 2050; (2) Nghiên cứu đánh giá được ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (theo 02 kịch bản: RCP 4.5 và RCP 8.5) đến nông nghiệp đô thị Thành phố (hiện tại) và theo kịch bản phát triển nông nghiệp đô thị (cho năm 2030 và năm 2050); (3) Đề xuất các giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu cho ngành nông nghiệp đô thị và phát triển nông thôn Thành phố.

TS. Trần Tuấn Việt trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu tại Hội đồng.

Theo TS. Trần Tuấn Việt, kết quả khảo sát thực tế kết hợp điều tra xã hội học, phỏng vấn sâu và phân tích dữ liệu khí tượng - thủy văn, kinh tế - xã hội đã giúp nhóm nghiên cứu làm rõ hiện trạng nông nghiệp đô thị TP.HCM trên 7 lĩnh vực. Qua đó cho thấy, dù mức độ tác động của biến đổi khí hậu hiện ở mức trung bình, song rủi ro và tổn thương có xu hướng gia tăng trong dài hạn, nhất là ở các lĩnh vực thủy sản, diêm nghiệp, lâm nghiệp và thủy lợi.

Một kết quả nổi bật của nghiên cứu là việc xây dựng bộ chỉ số đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp đô thị, bao gồm các chỉ số về tổn thương sinh kế, tổn thương theo IPCC, tính dễ bị tổn thương khí hậu và rủi ro khí hậu. Các chỉ số này được lượng hóa theo hai kịch bản biến đổi khí hậu RCP4.5 và RCP8.5, áp dụng cho các mốc thời gian hiện tại, năm 2030 và năm 2050, qua đó phản ánh rõ mức độ rủi ro và tổn thương của từng lĩnh vực nông nghiệp đô thị theo không gian và thời gian.

Cùng với đó, nghiên cứu đã hoàn thiện hệ thống 42 bản đồ tổn thương cho 7 lĩnh vực nông nghiệp đô thị, thể hiện trực quan sự phân bố mức độ tác động của biến đổi khí hậu theo các kịch bản và giai đoạn phát triển khác nhau. Đây là bộ dữ liệu có giá trị thực tiễn cao, góp phần hỗ trợ công tác quy hoạch, quản lý và ra quyết định trong lĩnh vực nông nghiệp đô thị trên địa bàn Thành phố.

Toàn cảnh hội đồng nghiệm thu

Trên nền tảng kết quả đánh giá tác động, nhóm nghiên cứu đã xây dựng kịch bản phát triển nông nghiệp đô thị TP.HCM đến năm 2030 và 2050, bảo đảm phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố và các chương trình, quy hoạch liên quan. Đồng thời, hệ thống giải pháp và kế hoạch ứng phó với biến đổi khí hậu được cụ thể hóa theo lộ trình nhiều giai đoạn từ năm 2025 đến 2035, cụ thể:

 + Giai đoạn 2025-2027: Tập trung hoàn thiện nền tảng chính sách, rà soát khung pháp lý, thí điểm công nghệ CSA và xây dựng năng lực ban đầu cho nông dân.

 + Giai đoạn 2028-2030: Mở rộng các chương trình thí điểm, tích hợp thích ứng vào quy hoạch ngành, tăng cường cơ chế tài chính.

 + Giai đoạn 2031-2035: Củng cố thành quả, thúc đẩy đổi mới liên tục và đảm bảo tính bền vững dài hạn.

Nghiên cứu đã làm rõ bức tranh tác động của biến đổi khí hậu đối với nông nghiệp đô thị TP.HCM theo từng lĩnh vực và giai đoạn phát triển. Các kịch bản đến năm 2030, 2050 cùng hệ thống giải pháp ứng phó được đề xuất là căn cứ quan trọng để Thành phố chủ động lồng ghép thích ứng vào quy hoạch và triển khai nông nghiệp đô thị theo hướng bền vững.

Nguyễn Tuyết