TP.HCM định hướng phát triển kinh tế tầm thấp: Không gian tăng trưởng mới cho đô thị sáng tạo

Ủy ban nhân dân TP.HCM vừa ban hành Kế hoạch số 200/KH-UBND Phát triển kinh tế tầm thấp trên địa bàn Thành phố đến năm 2030, xác định đây là một định hướng chiến lược mới nhằm khai thác tiềm năng không gian dưới 1.000 mét, đưa TP.HCM trở thành trung tâm nghiên cứu, sản xuất và cung cấp dịch vụ kinh tế tầm thấp đầu tiên của cả nước.

Theo Kế hoạch, kinh tế tầm thấp được hiểu là mô hình kinh tế hiện đại khai thác hiệu quả không phận tầm thấp (dưới 1.000 mét), thông qua hệ sinh thái công nghệ tiên tiến như thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, viễn thông thế hệ mới, vật liệu mới, năng lượng mới và các mô hình kinh doanh số. Đây được xem là lực lượng sản xuất mới, tạo ra các phương thức cung ứng dịch vụ và vận chuyển "nhanh hơn – xanh hơn – thông minh hơn – hiệu quả hơn", góp phần chuyển dịch hoạt động kinh tế từ mặt đất sang không gian đa tầng.

Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở bám sát các định hướng lớn của Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân; đồng thời phù hợp với yêu cầu đảm bảo quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững của TP.HCM trong giai đoạn mới.

Hình thành ngành kinh tế – kỹ thuật mới có sức lan tỏa

Kế hoạch đặt mục tiêu đưa kinh tế tầm thấp trở thành một ngành kinh tế - kỹ thuật mới có sức lan tỏa lớn, nâng cao năng suất cho các ngành truyền thống. Đến năm 2030, TP.HCM hướng tới cơ bản làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ lõi phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp; từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp liên quan và xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các mô hình ứng dụng, thiết bị bay không người lái. Thành phố cũng định hướng hình thành các khu thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình kinh doanh mới, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tham gia phát triển công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.

Kế hoạch xác định 6 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm: Hình thành tư duy, nhận thức mới về phát triển kinh tế không gian; Xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp; Xây dựng hạ tầng phát triển kinh tế tầm thấp; Nâng cao năng lực nghiên cứu, sản xuất và đổi mới công nghệ; Phát triển nguồn nhân lực.

Trong đó nhấn mạnh yêu cầu hình thành tư duy mới về phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Thành phố sẽ chuyển đổi từ cách tiếp cận quản lý không phận thuần túy sang khai thác không gian tầm thấp như một nguồn tài nguyên kinh tế mới, phục vụ phát triển công nghiệp, logistics, dịch vụ và đô thị thông minh. Công tác truyền thông sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức xã hội về lợi ích, hiệu quả và tính an toàn của kinh tế tầm thấp; khuyến khích sáng kiến, mô hình tốt và tăng cường sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và người dân.

Về cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp, Thành phố sẽ triển khai có hiệu quả các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để quản lý, giám sát và thử nghiệm UAV; sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm có liên quan; kịp thời nắm bắt, tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách. TP.HCM cũng định hướng quy hoạch không gian tầm thấp gắn với phân lớp độ cao, phù hợp quy hoạch không gian quốc gia và hạ tầng đô thị. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, sản xuất UAV, thúc đẩy hợp tác công - tư, đặt hàng nghiên cứu, hỗ trợ startup công nghệ và phát triển công nghệ lõi sẽ được ưu tiên triển khai.

TP.HCM đã khai trương tuyến giao hàng Cần Giờ - Vũng Tàu bằng thiết bị bay không người lái 

Đáng chú ý, Kế hoạch đặt ra định hướng phát triển công nghiệp lưỡng dụng, phục vụ đồng thời mục tiêu kinh tế và quốc phòng; thúc đẩy các dự án liên doanh quân sự – dân sự và tăng cường chuyển giao, thương mại hóa công nghệ.

Về hạ tầng phát triển kinh tế tầm thấp, Thành phố xác định cần đầu tư đồng bộ hạ tầng vật lý, hạ tầng số và hạ tầng thử nghiệm. Trong lĩnh vực hạ tầng số, TP.HCM sẽ hình thành Trung tâm giám sát, quản lý thiết bị bay không người lái; xây dựng hệ thống quản lý giao thông không gian tầm thấp (UTM) phù hợp tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế; kết nối với mạng 5G/6G nhằm bảo đảm khả năng vận hành an toàn, liên thông và bảo mật. Đối với hạ tầng vật lý, Thành phố sẽ phát triển mạng lưới bãi đáp, trạm sạc, trung tâm điều hành bay, trung tâm logistics gắn với quy hoạch đô thị, khu công nghiệp, sân bay và cảng biển; đồng thời thí điểm hệ thống sạc năng lượng nhanh và năng lượng sạch phục vụ thiết bị bay.

Triển khai theo lộ trình ba giai đoạn

+ Giai đoạn 2026 - 2027: tập trung hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế sandbox, quy hoạch không gian tầm thấp, triển khai hệ thống UTM cơ bản và phát triển các mô hình thí điểm tại Khu Công nghệ cao, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao và Khu Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP.HCM.

+ Giai đoạn 2028 - 2030: mở rộng thương mại hóa, hoàn thiện hệ thống quản lý tự động, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và phát triển các dịch vụ ứng dụng trong y tế, cứu hộ, giao thông, nông nghiệp và logistics.

+ Sau năm 2030, Thành phố hướng tới đẩy mạnh thương mại hóa quy mô lớn, đa dạng hóa dịch vụ và từng bước làm chủ các công nghệ nền tảng, công nghệ lõi để hình thành hệ sinh thái kinh tế tầm thấp hoàn chỉnh.

Theo Kế hoạch, nhiều lĩnh vực sẽ được ưu tiên triển khai thí điểm do có tiềm năng tạo giá trị nhanh và khả năng lan tỏa cao như: nông nghiệp, logistics, vận tải, y tế, du lịch, quản lý đô thị, giám sát, cứu hộ khẩn cấp, an ninh và quốc phòng. Các ứng dụng UAV cũng sẽ được đẩy mạnh trong hoạt động quản lý nhà nước và đời sống dân sinh. Một số khu vực được lựa chọn triển khai thí điểm gồm: Khu Công nghệ cao, Khu Nông nghiệp Công nghệ cao, Khu Đô thị Khoa học công nghệ Bắc TP.HCM, các khu công nghiệp và khu chế xuất…

TP.HCM sẽ thành lập Ban Chỉ đạo phát triển kinh tế tầm thấp do Chủ tịch UBND Thành phố làm Trưởng ban. Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo, chịu trách nhiệm điều phối, theo dõi, đôn đốc triển khai Kế hoạch; chủ trì xây dựng cơ chế, chính sách khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ và nghiên cứu xây dựng Đề án tổng thể phát triển kinh tế không gian tầm thấp phù hợp với nhu cầu phát triển của Thành phố.

Lam Vân