TP.HCM mở “kênh” tài chính mới, đặt mục tiêu huy động hơn 1.000 tỷ đồng kiều hối cho khoa học công nghệ

UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch số 90/KH-UBND ngày 16/3/2026 về việc thúc đẩy các chương trình tài chính nhằm thu hút kiều hối vào khoa học công nghệ (KHCN) cho TP.HCM. Thành phố đặt mục tiêu huy động ít nhất 500 tỷ đồng năm 2026 và nâng lên 1.000 tỷ đồng vào năm 2027.

TP.HCM từng bước hình thành các kênh tài chính mới nhằm thu hút nguồn lực kiều hối cho KHCN. Ảnh minh họa

Thí điểm huy động 500 tỷ đồng, hình thành quỹ đầu tư khoa học công nghệ

Trong giai đoạn đầu, TP.HCM đặt mục tiêu thí điểm các công cụ tài chính để huy động tối thiểu 500 tỷ đồng ngay trong năm 2026 từ nguồn kiều hối và các nguồn lực xã hội.

Một trong những giải pháp trọng tâm là thành lập Quỹ đầu tư vào KHCN với quy mô ban đầu tối thiểu 50 tỷ đồng, có sự tham gia của kiều bào, doanh nghiệp, tổ chức tài chính và các chuyên gia trong, ngoài nước. Quỹ được định hướng hoạt động theo mô hình đầu tư chuyên nghiệp, tập trung vào các dự án có khả năng thương mại hóa, giá trị công nghệ cao và tác động lan tỏa.

Theo thiết kế, quỹ có thể hoạt động theo hình thức đầu tư mạo hiểm (venture capital) hoặc đầu tư vốn tư nhân (private equity), hỗ trợ doanh nghiệp từ giai đoạn khởi nghiệp đến mở rộng sản xuất. Các lĩnh vực ưu tiên gồm AI, chuyển đổi số, công nghệ xanh, năng lượng tái tạo và công nghiệp chế biến - chế tạo.

Song song đó, TP.HCM dự kiến mỗi năm hỗ trợ ít nhất 100 doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi để đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và giảm phát thải. Đây được xem là lực đẩy quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ.

Mở rộng quy mô 1.000 tỷ đồng, triển khai đồng bộ các công cụ tài chính

Theo lộ trình, đến năm 2027, tổng quy mô huy động nguồn lực kiều hối cho KHCN dự kiến đạt tối thiểu 1.000 tỷ đồng, tạo nguồn vốn ổn định cho các chương trình tín dụng xanh và tín dụng công nghệ.

Để đạt mục tiêu này, TP.HCM sẽ triển khai đồng bộ nhiều công cụ tài chính, trong đó chứng chỉ tiền gửi xanh và chứng chỉ tiền gửi công nghệ là hai sản phẩm huy động vốn trung và dài hạn hướng đến kiều bào và nhà đầu tư cá nhân.

Nguồn vốn từ các công cụ này sẽ được phân bổ cho chương trình cho vay ưu đãi, tập trung vào doanh nghiệp sản xuất, chế biến, chế tạo có nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ, ứng dụng công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi số.

Cơ chế thẩm định vốn được thiết kế theo hai cấp: ngân hàng thương mại đánh giá năng lực tài chính và phương án kinh doanh; trong khi hội đồng KHCN tham gia đánh giá tính khả thi công nghệ và hiệu quả môi trường. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm dòng vốn được sử dụng đúng mục tiêu, đồng thời hạn chế rủi ro trong đầu tư.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng đặt mục tiêu tăng gấp đôi số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ vào giai đoạn sau, trong đó tối thiểu 30% dự án thuộc nhóm công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Ở góc độ triển khai, Sở KH&CN TP.HCM đóng vai trò đầu mối trong việc rà soát, tổng hợp và đề xuất danh mục các dự án KHCN trọng điểm có khả năng tiếp cận nguồn vốn kiều hối; đồng thời kết nối các bên liên quan, thúc đẩy đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn, tạo giá trị cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

TP.HCM định hướng ưu tiên các lĩnh vực công nghệ cao như AI, tự động hóa trong thu hút nguồn lực đầu tư cho KHCN

Hình thành hệ sinh thái tài chính cho đổi mới sáng tạo

Về dài hạn đến năm 2030, TP.HCM hướng tới hình thành hệ sinh thái tài chính phục vụ KHCN, trong đó nguồn vốn kiều hối trở thành một kênh huy động quan trọng và bền vững.

Việc kết nối chặt chẽ giữa kiều bào, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức tài chính được kỳ vọng sẽ tạo ra mạng lưới hỗ trợ toàn diện cho hoạt động đổi mới sáng tạo. Không chỉ cung cấp nguồn vốn, hệ sinh thái này còn góp phần thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp.

Đồng thời, TP.HCM cũng định hướng phát triển quỹ đầu tư KHCN theo mô hình đối tác công - tư (PPP), mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút thêm nguồn vốn ngoại và kinh nghiệm quản lý hiện đại.

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút nguồn lực ngày càng gay gắt, việc thiết lập các công cụ tài chính minh bạch, linh hoạt và có khả năng sinh lợi được xem là yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho nhà đầu tư, đặc biệt là cộng đồng kiều bào.

Với cách tiếp cận này, TP.HCM kỳ vọng không chỉ gia tăng quy mô đầu tư cho KHCN mà còn từng bước khẳng định vai trò là trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực.

Nguyễn Tuyết