Công chức cần lưu ý an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và đạo đức trong sử dụng AI

Để ngăn ngừa triệt để các rủi ro từ bản chất vận hành và hiện tượng ảo giác của Al, công chức cần phải tuân thủ nguyên tắc tuyệt đối không sử dụng trực tiếp sản phẩm từ Al làm văn bản trình ký khi chưa qua rà soát thủ công.

Không chỉ vậy, công chức cũng cần chuyển trạng thái từ tin tưởng công nghệ thụ động sang hoài nghi lành mạnh; thấu hiểu bản chất AI để chủ động kiểm chứng dữ liệu, bóc tách lỗi sai, cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, thuần thục quy trình “Khử định danh” văn bản hành chính chứa thông tin công dân trước khi khai thác hỗ trợ từ Al.

Đó là những nội dung quan trọng được phổ biến trong buổi tập huấn “Trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và an toàn thông tin trong hỗ trợ công tác hành chính” do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ở phường Diên Hồng vào ngày 29/5/2026.

Công tác chuyển đổi số và hiện đại hóa nền hành chính công tại UBND cấp xã là nhiệm vụ trọng tâm nhằm xây dựng một chính quyền số tinh gọn, hiệu quả, phục vụ nhân dân. Trong tiến trình này, việc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh như một công cụ hỗ trợ nghiệp vụ soạn thảo văn bản, tổng hợp tài liệu và xây dựng kế hoạch tuyên truyền đã mang lại những bước tiến vượt bậc về mặt hiệu suất thời gian cho công chức. Tuy nhiên, sự giao thoa giữa công nghệ số hiện đại và quy trình quản lý hành chính nhà nước cũng đặt ra những rủi ro an ninh nghiêm trọng chưa từng có, điển hình như sự lạm dụng công nghệ dẫn tới ỷ lại thuật toán, nhập liệu thiếu an toàn, làm lộ lọt thông tin cư dân, hoặc vô tình lan truyền tin giả do lỗi ảo giác của Al.

Để ngăn ngừa triệt để các rủi ro từ bản chất vận hành và hiện tượng ảo giác của Al, công chức khi sử dụng công nghệ phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc: “Tuyệt đối không sử dụng trực tiếp sản phẩm từ Al làm văn bản trình ký khi chưa qua rà soát thủ công”. Mọi nội dung do Al tạo ra chỉ được coi là tài liệu tham khảo thô, phục vụ mục đích định hình cấu trúc hoặc gợi ý từ ngữ. Toàn bộ thông tin mang tính trạng thái pháp lý, số liệu báo cáo bắt buộc phải được đối chiếu trực tiếp với các nguồn văn bản gốc của quy phạm pháp luật hiện hành và cơ sở dữ liệu quản lý thực tế của địa phương trước khi đưa vào thể thức văn bản hành chính chính thức.

Để chuẩn hóa quy trình xử lý văn bản có sự hỗ trợ của AI, công chức phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trinh 3 bước kiểm chứng dữ liệu văn bản từ AI:

+ Bước 1: Phân lập dữ liệu có rủi ro lỗi cao. Công chức rà soát toàn bộ văn bản do Al khởi tạo và chủ động bóc tách, khoanh vùng các thông tin mang tính trạng thái cốt lõi. Những nhóm thông tin có tần suất xảy ra hiện tượng "ảo giác dữ liệu" cao nhất có thể gồm: căn cứ pháp lý, số liệu định lượng (số liệu thống kê, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội…) và thông tin định danh (tên các cơ quan ban hành, chức danh người có thẩm quyền ký, địa danh hành chính cụ thể…)

+ Bước 2: Truy vết nguồn gốc dữ liệu thủ công. Sau khi đã phân lập được các thông tin trọng yếu, công chức tuyệt đối không sử dụng các đường liên kết (hyperlink) do Al cung cấp (nếu có), vì hệ thống hoàn toàn có thể tự bịa đặt các liên kết giả mạo. Thay vào đó, công chức phải tiến hành đối chiếu thủ công trực tiếp thông qua các nguồn thông tin chính thống và có giá trị pháp lý, như: Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản quy phạm pháp luật; Cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước; Hồ sơ lưu trữ thực tế tại cơ quan.

+ Bước 3: Tham vấn bộ phận chuyên môn nội bộ. Mỗi văn bản hành chính cấp xã thường liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý khác nhau. Do đó, bước cuối cùng trong quy trình là thiết lập cơ chế kiểm tra chéo liên phòng ban để trao đổi nhanh hoặc lấy ý kiến chuyên môn đối với những nội dung phức tạp, chưa rõ ràng giữa các căn cứ.

Hoàng Kim