Biến phụ phẩm cà phê thành sản phẩm giá trị bằng công nghệ

Ngày 10/9/2026, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB) phối hợp với Trường Đại học Bách khoa tổ chức sự kiện Hợp tác công nghệ với chủ đề “Quy trình công nghệ sản xuất các sản phẩm từ vỏ và thịt quả cà phê”.

Chương trình kết nối nhóm nghiên cứu với 6 doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng, mở ra các hướng hợp tác, chuyển giao giải pháp công nghệ tiên tiến giúp tối ưu hóa giá trị nông sản và thúc đẩy chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp.

Khai thác giá trị từ phụ phẩm chế biến cà phê

Theo ông Võ Ngọc Hải, Phó Giám đốc SIHUB, sự kiện thuộc chuỗi hoạt động “Cà phê Công nghệ” do Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh chỉ đạo, SIHUB thực hiện, nhằm kết nối các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp sở hữu công nghệ với đơn vị có nhu cầu ứng dụng thực tế. Qua đó, các kết quả nghiên cứu có thêm cơ hội tiếp cận nhu cầu sản xuất, thúc đẩy hợp tác và chuyển giao công nghệ.

Quang cảnh sự kiện hợp tác công nghệ

Trong quá trình chế biến cà phê, vỏ và thịt quả thường được xem là phụ phẩm. Tuy nhiên, với cách tiếp cận phù hợp và sự hỗ trợ của khoa học công nghệ, những nguồn nguyên liệu này hoàn toàn có thể được khai thác để tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng, góp phần giảm chất thải, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, hướng đến nông nghiệp tuần hoàn, phát triển xanh và bền vững.

Sự kiện Hợp tác công nghệ ghi nhận sự tham gia của 6 doanh nghiệp, đơn vị có nhu cầu hợp tác và chuyển giao công nghệ, cho thấy sự quan tâm ngày càng rõ nét của doanh nghiệp đối với những giải pháp có tính ứng dụng, góp phần nâng cao giá trị của chuỗi sản xuất cà phê và giảm lượng chất thải phát sinh.

Tại sự kiện, PGS.TS Trần Thị Thu Trà (Khoa Kỹ thuật Hóa học, Trường Đại học Bách khoa) đã giới thiệu quy trình công nghệ sản xuất các sản phẩm từ vỏ và thịt quả cà phê. Bà cho biết, Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về sản lượng cà phê; sản lượng niên vụ 2026/2027 được dự báo đạt 32,5 triệu bao, trong đó Robusta chiếm 31,4 triệu bao và Arabica 1,1 triệu bao. Trong quá trình sơ chế, phần vỏ và thịt quả (Cascara) chiếm khoảng 43-45% đối với Arabica và 41-42% đối với Robusta.

PGS.TS Trần Thị Thu Trà, Khoa Kỹ thuật Hóa học (Trường Đại học Bách khoa) giới thiệu quy trình công nghệ sản xuất các sản phẩm từ vỏ và thịt quả cà phê   

Theo nghiên cứu, Cascara chứa nhiều thành phần dinh dưỡng và hợp chất sinh học như protein, xơ thô, pectin, caffeine, polyphenol và anthocyanin. Trong bộ mẫu khảo sát, nguồn giống Robusta phổ biến tại Việt Nam có hàm lượng polyphenol (chất chống oxy hóa tự nhiên) đạt tới 80.00 mg GAE/100g, cao vượt trội so với Arabica.

Để khai thác Cascara cho mục đích chế biến thực phẩm, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh yêu cầu quản lý nguyên liệu ngay từ công đoạn xát tươi. Vỏ tươi được tách riêng, kiểm soát thời gian lưu, hạn chế tạp chất và bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Sản phẩm đầu ra được kiểm soát các chỉ tiêu về cảm quan, hóa lý, vi sinh, chất nhiễm bẩn, phụ gia, bao bì và ghi nhãn theo các yêu cầu tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan.

Từ nguồn nguyên liệu được kiểm soát, nhóm nghiên cứu phát triển các dòng sản phẩm như trà Cascara dạng trà khô, trà túi lọc, trà đóng chai uống liền và trà lên men; mật và mứt đông Cascara sử dụng quá trình trích ly enzyme, cô đặc và khai thác pectin tự nhiên; bột Cascara và bã cà phê sau trích ly được nghiên cứu để phối trộn trong sản xuất bánh cookies, cracker.

Quy trình công nghệ gồm các công đoạn chính như nghiền nguyên liệu, xử lý enzyme, lọc, cô đặc hoặc phối trộn, rót sản phẩm và xử lý nhiệt. Các phương án thiết bị được xem xét từ bán tự động đến tự động hóa, phù hợp với những quy mô sản xuất khác nhau. Đáng chú ý, thông số kỹ thuật có thể điều chỉnh theo mục tiêu sản phẩm và điều kiện thực tế của đơn vị tiếp nhận.

Kết nối nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp

Tại sự kiện, các doanh nghiệp đã trao đổi trực tiếp với nhóm nghiên cứu về kiểm soát vi sinh, chi phí đầu tư thiết bị và các yêu cầu pháp lý. Những nội dung này giúp các bên đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ theo nhu cầu sản xuất thực tế.

PGS.TS Trần Thị Thu Trà cho biết, quy trình công nghệ được thiết kế tối ưu, sẵn sàng chuyển giao ở nhiều quy mô, từ hệ thống bán tự động cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đến dây chuyền tự động hóa cho nhà máy công nghiệp.

Ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác công nghệ  

Kết quả nổi bật của hoạt động kết nối là 6 biên bản ghi nhớ hợp tác được ký kết giữa PGS.TS Trần Thị Thu Trà và các doanh nghiệp, đơn vị tham gia. Trong đó, Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (Vicofa) định hướng lan tỏa quy trình công nghệ chế biến sâu Cascara đến doanh nghiệp hội viên; Công ty TNHH Công nghệ Quốc tế VNA định hướng tiếp nhận công nghệ để nghiên cứu, chế tạo dây chuyền thiết bị tự động hóa quy mô công nghiệp; Công ty TNHH Việt Thảo Mộc tiếp nhận công nghệ chiết xuất hoạt chất sinh học để ứng dụng trong mỹ phẩm thiên nhiên và thực phẩm bảo vệ sức khỏe.

Các hướng hợp tác còn lại tập trung vào thương mại hóa, bao bì và phát triển thị trường; tích hợp giải pháp sấy năng lượng mặt trời và năng lượng sạch vào quy trình chế biến; chuyển giao quy trình sản xuất trà Cascara, mứt đông và nước giải khát.

Theo ông Võ Ngọc Hải, các biên bản ghi nhớ là bước khởi đầu để các bên tiếp tục trao đổi, hoàn thiện phương án hợp tác và từng bước đưa công nghệ vào thực tiễn. Sàn Giao dịch Công nghệ TP. Hồ Chí Minh (Techport) sẽ tiếp tục hỗ trợ kết nối sau sự kiện, góp phần thúc đẩy chuyển giao và ứng dụng công nghệ. Hướng tiếp cận này nhằm góp phần nâng cao chuỗi giá trị cà phê, thúc đẩy quá trình đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất, phù hợp định hướng phát triển nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn.

Lam Vân