Kiến tạo cơ chế đặc thù, mở đường cho đầu tư hạ tầng đổi mới sáng tạo

Ngày 10/9, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị tham vấn ý kiến góp ý xây dựng Dự thảo Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng, hệ thống đổi mới sáng tạo, tổ chức có hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn Thành phố.

Dự thảo Nghị quyết đề xuất cơ chế hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách Thành phố cho đầu tư, nâng cấp hạ tầng nghiên cứu, hạ tầng số, Trung tâm đổi mới sáng tạo và mô hình đại học khởi nghiệp, nhằm khơi thông nguồn lực xã hội cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Hội nghị là bước tham vấn quan trọng trong quá trình xây dựng chính sách đặc thù, cụ thể hóa thẩm quyền được giao tại điểm a khoản 2 Điều 30 Luật Phát triển đô thị năm 2026.

Tạo dư địa thể chế cho đầu tư hạ tầng nghiên cứu

Phát biểu đề dẫn, ông Võ Minh Thành, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh Luật Phát triển đô thị được Quốc hội thông qua ngày 24/8/2026 đã giao Hội đồng nhân dân TP. Hồ Chí Minh thẩm quyền quy định các cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hạ tầng, hệ thống đổi mới sáng tạo và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trên địa bàn.

Ông Võ Minh Thành, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, chủ trì hội nghị

Quy định mới tạo cơ sở để Thành phố chủ động bố trí nguồn lực công, qua đó khơi thông điểm nghẽn về hạ tầng nghiên cứu - yếu tố quan trọng để chuyển từ ứng dụng công nghệ sang làm chủ công nghệ lõi.

Theo thông tin tại Hội nghị, TP. Hồ Chí Minh hiện có khoảng 33 văn bản với 21 nhóm hạng mục, chương trình chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Tuy nhiên, các chính sách hiện hữu chủ yếu tập trung vào vận hành sản xuất và ứng dụng chuyển đổi số. Trong khi đó, việc hỗ trợ đầu tư hạ tầng nghiên cứu ban đầu cho các tổ chức khoa học và công nghệ, trường đại học và khu vực tư nhân tại địa phương vẫn chưa có khung chính sách đồng bộ.

Từ thực tế này, Dự thảo Nghị quyết đề xuất mở rộng phạm vi hỗ trợ, không chỉ đối với hạ tầng vật lý như phòng thí nghiệm, không gian trình diễn, thiết bị đo lường mà còn bao gồm hạ tầng số phục vụ tính toán, thử nghiệm số và cơ sở dữ liệu.

Báo cáo về Dự thảo Nghị quyết, ông Nguyễn Trọng Ngân, Trưởng phòng Chuyển đổi số (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh) cho biết, một trong những nội dung đáng chú ý của Dự thảo là cơ chế hỗ trợ không hoàn lại từ ngân sách Thành phố, với mức hỗ trợ tối đa 50% tổng chi phí đối với một số nhóm hạ tầng.

Ông Nguyễn Trọng Ngân, Trưởng phòng Chuyển đổi số (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh) trình bày báo cáo tóm tắt Dự thảo Nghị quyết

Cụ thể như, đối với hạ tầng công nghệ chiến lược, như vi mạch bán dẫn và AI, Dự thảo đề xuất hỗ trợ tối đa 50% chi phí tổng dự án, không quá 25 tỷ đồng/dự án. Mức hỗ trợ này được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực tế chi phí các dự án thiết kế, kiểm thử, sản xuất thử chip bán dẫn. Đối với hạ tầng vật lý khác, mức hỗ trợ tối đa 50%, không quá 5 tỷ đồng/dự án; hạ tầng số khác được đề xuất hỗ trợ tối đa 50%, không quá 3 tỷ đồng/dự án.

Dự thảo cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ đối với Trung tâm đổi mới sáng tạo, trong đó hỗ trợ thiết bị thử nghiệm lên tới 100 tỷ đồng, vận hành kỹ thuật 10 tỷ đồng và sở hữu trí tuệ, tư vấn 10 tỷ đồng. Với mô hình đại học khởi nghiệp, các nội dung hỗ trợ dự kiến gồm hình thành trung tâm đổi mới sáng tạo trong trường, hệ thống phần mềm và cơ sở dữ liệu, kiểm định quốc tế, liên minh quốc tế và hoạt động ươm tạo, Demo Day.

Bên cạnh đó, Dự thảo xác lập bốn nguyên tắc thực thi: không trùng lặp; công nhận quyền sở hữu tư nhân đối với tài sản hình thành từ vốn hỗ trợ của Nhà nước; kiểm tra, đo lường hiệu quả; và chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Dự thảo cũng yêu cầu đơn vị thụ hưởng duy trì vận hành hạ tầng trong thời gian nhất định, bảo đảm mức đầu tư cho R&D và có đội ngũ nhân sự nghiên cứu chuyên sâu đáp ứng tiêu chí đề ra.

Tham vấn thực tiễn, tháo gỡ nút thắt vốn đối ứng

Tại Hội nghị, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp tập trung góp ý các nội dung liên quan đến khả năng triển khai chính sách trong thực tế, nhất là cơ chế vốn đối ứng, mô hình đại học khởi nghiệp và môi trường thử nghiệm.

Đại diện Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, cho rằng yêu cầu khối đại học công lập đối ứng 50% bằng tiền mặt có thể khó khả thi. Đại biểu đề xuất cho phép quy đổi tài sản hữu hình hiện có hoặc tài sản vô hình như chi phí chuyên gia, giá trị sở hữu trí tuệ thành vốn đối ứng. Đồng thời, trường kiến nghị có cơ chế thử nghiệm (Sandbox) ở cấp xã, phường để ứng dụng các giải pháp chuyển đổi số vào quản lý đô thị.

Đại biểu góp ý Dự thảo Nghị quyết 

Đại diện Trường Đại học Bách khoa, đề nghị làm rõ căn cứ tính toán định mức, vòng đời hỗ trợ và xem xét cơ chế linh hoạt đối với các trung tâm đào tạo xuất sắc, tài năng hoạt động theo mô hình mạng lưới. Trong khi đó, Trường Đại học Kinh tế - Luật góp ý về tiêu chuẩn kỹ thuật để các hệ thống phần mềm kết nối, liên thông với hạ tầng dữ liệu dùng chung của Thành phố. Ban Khoa học và Công nghệ Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đề xuất bổ sung nhóm “tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc cơ sở giáo dục đại học” vào đối tượng áp dụng của Dự thảo.

Từ phía doanh nghiệp, các ý kiến đánh giá tích cực về mức hỗ trợ dự kiến, đồng thời cho rằng nguồn vốn cần đi cùng môi trường thử nghiệm thực tế. Một số đề xuất tập trung vào việc xây dựng không gian Sandbox cho công nghệ mới, như thiết bị bay không người lái (UAV); làm rõ tiêu chí áp dụng cho từng nhóm doanh nghiệp; cũng như tạo cơ chế để doanh nghiệp nhận hỗ trợ có thể hợp tác, phân bổ nguồn lực với các trung tâm đổi mới sáng tạo thuộc trường đại học.

Theo ông Võ Minh Thành, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp thu các ý kiến góp ý để tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết. Dự kiến, Dự thảo sẽ được trình Hội đồng nhân dân Thành phố xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 9/2026.

Lam Vân