Biến phụ phẩm thành nguồn lực cho nông nghiệp tuần hoàn TP.HCM

Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM vừa tổ chức Hội đồng nghiệm thu nhiệm vụ khoa học công nghệ “Nghiên cứu xây dựng một số quy trình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, cacbon thấp, giảm phát thải khí nhà kính tại Thành phố Hồ Chí Minh” do TS. Lê Thụy Bình Phương làm chủ nhiệm, Trung tâm Nghiên cứu và Chuyển giao Khoa học Công nghệ chủ trì thực hiện.

Nhiệm vụ hướng đến xây dựng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn và giải pháp kỹ thuật phù hợp, làm cơ sở nhân rộng, khai thác hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có, giảm phát thải khí nhà kính và gia tăng lợi ích cho người sản xuất. Hai hướng nghiên cứu chính gồm nuôi ấu trùng ruồi lính đen từ phụ phế phẩm và chăn nuôi bò bằng rơm ủ vi sinh.

Toàn cảnh Hội đồng nghiệm thu ngày 30/6/2026.

Tận dụng đến 70% phụ phẩm nuôi ấu trùng

Nhóm nghiên cứu cho biết, qua khảo sát tại Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh, đã ghi nhận nguồn phụ phế phẩm phát sinh trên địa bàn Thành phố khá lớn. Lượng chất thải tại các chợ đầu mối dao động từ 36 - 73 tấn/ngày, chất thải rắn từ các cơ sở giết mổ khoảng 242 tấn/ngày, trong khi chất thải chăn nuôi từ 114 - 801 tấn/ngày.

Từ kết quả khảo sát và phân tích thành phần dinh dưỡng, nhóm nghiên cứu xây dựng các khẩu phần nuôi ấu trùng ruồi lính đen bằng trái cây, rau củ loại thải, phân chuồng và chất thải từ cơ sở giết mổ.

TS. Lê Thụy Bình Phương - Chủ nhiệm đề tài báo cáo tại Hội đồng nghiệm thu.

Kết quả cho thấy mô hình có thể sử dụng từ 60 - 70% phụ phế phẩm trong khẩu phần, cao hơn mục tiêu ban đầu là xử lý 32% phụ phẩm. Tỷ suất lợi nhuận gộp trung bình đạt 57,92%; hiệu quả kinh tế được cải thiện 60,8% so với mô hình bên ngoài, vượt yêu cầu tăng tối thiểu 12%.

Mô hình còn giúp giảm 89,91% lượng phát thải CO2 tương đương so với phương pháp ủ compost. Kết quả cho thấy ấu trùng ruồi lính đen có thể trở thành mắt xích quan trọng trong việc chuyển hóa chất thải hữu cơ thành nguồn nguyên liệu phục vụ chăn nuôi và trồng trọt.

Quy trình nông nghiệp tuần hoàn Ruồi lính đen

Cách xử lý phụ phẩm cây trồng và chuồng trại trong chăn nuôi bò thịt

Nâng hiệu quả chăn nuôi bò bằng rơm ủ vi sinh

Đối với mô hình chăn nuôi bò, nhóm nghiên cứu tiến hành so sánh rơm thô, rơm ủ kiềm và rơm ủ vi sinh. Kết quả xác định rơm ủ vi sinh ở mức 30% là phương án phù hợp về năng suất, hiệu quả kinh tế và khả năng giảm phát thải.

Khẩu phần được lựa chọn tận dụng 95,8% nguyên liệu phụ phẩm, gồm 38% rơm ủ vi sinh, 38% bã nành và 19,8% bụi malt. Trong đó, mức sử dụng rơm ủ vi sinh đạt 38%, cao hơn mục tiêu đề tài đặt ra là tận dụng 35% phụ phẩm rơm lúa.

So với mô hình bên ngoài, hiệu quả kinh tế của mô hình tăng 14,31%, đồng thời giảm khoảng 54% lượng phát thải CO2 tương đương. Quy trình đã được chuyển giao cho ba hộ chăn nuôi tại Củ Chi, góp phần tận dụng nguồn rơm sau thu hoạch, giảm chi phí thức ăn và hạn chế tình trạng đốt bỏ phụ phẩm.

Ngoài hai mô hình trên, nhiệm vụ đã tổ chức tập huấn cho 65/78 cán bộ chuyên trách của Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM, đạt tỷ lệ 83%, cùng 10 nông dân tiêu biểu. Nhóm nghiên cứu cũng hoàn thành báo cáo hiện trạng phụ phế phẩm nông nghiệp, hai dự thảo bộ tiêu chí và phương pháp đánh giá giảm phát thải cacbon, cùng báo cáo chuyên đề về cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ cacbon trong nông nghiệp.

Những kết quả đạt được cho thấy phụ phẩm nông nghiệp có thể được đưa trở lại chu trình sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, cải thiện hiệu quả kinh tế và giảm phát thải so với phương thức thông thường. Đây là cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện quy trình, mở rộng chuyển giao và nhân rộng các mô hình nông nghiệp tuần hoàn phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ, đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu các ý kiến góp ý, bổ sung và hoàn thiện những nội dung liên quan.

Nguyễn Tuyết