Đổi mới cách tiếp cận nhân lực chất lượng cao: TP. Hồ Chí Minh đề xuất cơ chế chủ động thu hút, trọng dụng người tài

Ngày 17/9, Sở Nội vụ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố ban hành Quy định về cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng đối với nguồn nhân lực chất lượng cao, người có tài năng làm việc tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

Dự thảo đề xuất mở rộng đối tượng tiếp cận, đa dạng phương thức thu hút, đồng thời gắn chính sách đãi ngộ với kết quả công việc và điều kiện để chuyên gia, nhà khoa học phát huy năng lực.

Từ “có chính sách thu hút” đến chủ động tìm kiếm và trọng dụng

Phát biểu đề dẫn, ông Phạm Thành Nhân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP. Hồ Chí Minh, cho biết, việc xây dựng Nghị quyết lần này là bước cụ thể hóa kịp thời các chủ trương, định hướng lớn của Trung ương và Thành phố về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công tác cán bộ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng thời gắn với triển khai Luật Phát triển đô thị.

 Ông Phạm Thành Nhân, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại hội nghị

Theo ông Nhân, tinh thần xuyên suốt của dự thảo là chuyển từ cách tiếp cận “có chính sách thu hút” sang chủ động tìm đúng người, giao đúng việc, đánh giá bằng kết quả, sản phẩm đầu ra và tạo điều kiện để người tài phát huy năng lực, gắn bó lâu dài.

Một trong những điểm nhấn của dự thảo là mục tiêu hướng đến hình thành hệ thống chính sách tương đối toàn diện, từ phát hiện, tìm kiếm, thu hút, tuyển dụng, ký kết hợp đồng đến bố trí, sử dụng, đãi ngộ, đánh giá, phát triển và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao, người có tài năng; đồng thời tạo thêm công cụ để cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp chủ động tiếp cận nguồn nhân lực phù hợp.

Trình bày tóm tắt dự thảo, ông Nguyễn Sĩ Long, Phó Trưởng phòng Công chức, viên chức (Sở Nội vụ TP. Hồ Chí Minh) cho biết dự thảo xác định ba nhóm đối tượng tương ứng với các phương thức tiếp cận.

Nhóm thứ nhất là chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, nhà quản trị doanh nghiệp và người có tài năng đặc biệt được Thành phố ký hợp đồng để thực hiện các chương trình, đề án, dự án, công trình, nhiệm vụ trọng điểm. Nhóm thứ hai là nguồn nhân lực chất lượng cao được tuyển dụng mới vào làm công chức, viên chức, trong đó có sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, thủ khoa, tiến sĩ, bác sĩ, dược sĩ chuyên khoa II, nhân lực trẻ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và sinh viên có thành tích xuất sắc trong các kỳ thi học sinh giỏi, Olympic. Nhóm thứ ba là cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại Thành phố có thành tích đặc biệt xuất sắc được phát hiện, tuyển chọn và công nhận để áp dụng chính sách.

Theo ông Long, dự thảo đề xuất nhiều nhóm chính sách về hỗ trợ ban đầu, thu nhập, thưởng theo sản phẩm, công trình, điều kiện nghiên cứu và hỗ trợ đời sống.

Đại biểu dự hội nghị

Đối với chuyên gia ký hợp đồng, mức hỗ trợ ban đầu (1 lần) dự kiến từ 15 đến 100 lần mức lương tối thiểu vùng I, tương đương khoảng 80-530 triệu đồng; thu nhập hằng tháng từ 20 đến 50 lần mức lương tối thiểu vùng I, tương đương khoảng 100-265 triệu đồng/tháng. Bên cạnh đó, chuyên gia được thưởng theo sản phẩm, công trình bằng 5% kinh phí ngân sách chi cho công trình; người có tài năng đặc biệt thưởng tối đa 300 lần mức lương tối thiểu vùng I.

Đối với nhân lực chất lượng cao được tuyển dụng vào khu vực công, mức hỗ trợ thu nhập hằng tháng từ 2 đến 5 lần mức lương tối thiểu vùng I, gắn với kết quả đánh giá công việc. Dự thảo cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ về môi trường làm việc, tạo điều kiện để nhà khoa học làm việc và phát triển chuyên môn; các hỗ trợ về an cư, chăm sóc sức khỏe, học tập cho con dưới 18 tuổi và cơ hội việc làm cho vợ hoặc chồng của chuyên gia.

Chính sách hướng đến nhu cầu thực tiễn của nơi sử dụng

Tại hội nghị, các đại biểu thảo luận, đóng góp ý kiến xoay quanh một số nội dung trọng tâm về đối tượng và tiêu chuẩn nhằm xác định đúng nguồn nhân lực chất lượng cao, người có tài năng theo từng nhóm; lĩnh vực và vị trí ưu tiên thu hút, tập trung vào các ngành, lĩnh vực chiến lược, trọng điểm và những vị trí Thành phố thực sự cần người giỏi; phương thức tìm kiếm, phát hiện và thu hút; cơ chế sử dụng, trọng dụng và đánh giá, giữ chân và phát triển người tài…

Các đại biểu đóng góp ý kiến tại hội nghị

Từ góc độ cơ quan trực tiếp sử dụng nguồn nhân lực, các đại biểu cho rằng hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào mức độ phù hợp giữa tiêu chí lựa chọn và yêu cầu thực tế của từng lĩnh vực.

Ông Nguyễn Thanh Hiền, Phó Trưởng ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, chia sẻ đơn vị đã thu hút 3 chuyên gia trong giai đoạn 2015-2019 và 4 chuyên gia giai đoạn 2019-2023; hiện đang triển khai thu hút 10 chuyên gia cho 9 vị trí trọng điểm. Tuy nhiên, theo ông Hiền, yêu cầu về công bố quốc tế, sáng chế và một số tiêu chí học thuật chưa hoàn toàn phù hợp với đặc thù nông nghiệp công nghệ cao, lĩnh vực có nhu cầu lớn đối với những người có kinh nghiệm trực tiếp triển khai công nghệ và làm chủ quy trình sản xuất. Thủ tục xác minh văn bằng chuyên gia nước ngoài qua nhiều sở, ngành cũng được phản ánh là kéo dài.

Ông Nguyễn Thanh Hiền, Phó Trưởng ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, trình bày tham luận tại hội nghị

Từ thực tế này, đơn vị đề xuất môi trường làm việc theo chuẩn quốc tế, trao quyền chủ động hơn cho chuyên gia, nhà khoa học trong xây dựng nhóm nghiên cứu; đồng thời xem xét hỗ trợ thuê nhà từ 10-20 triệu đồng/tháng trong ba năm đầu cùng các chính sách hỗ trợ về y tế, giáo dục và việc làm cho gia đình chuyên gia.

Ông Trịnh Xuân Thắng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao (SHTP Labs), chia sẻ kinh nghiệm cho thấy cơ chế tiền lương có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thu hút chuyên gia nước ngoài. Trước năm 2018, SHTP Labs từng ký hợp đồng với một số chuyên gia nước ngoài với mức lương tối đa 150 triệu đồng/tháng. Sau khi áp dụng Nghị quyết 20/2018/NQ-HĐND với mức lương tối đa khoảng 14 triệu đồng/tháng, đơn vị gặp khó khăn trong việc thu hút chuyên gia nước ngoài sang làm việc trực tiếp và phải chuyển sang hình thức trực tuyến. SHTP Labs đề xuất cơ chế tiền lương linh hoạt hơn, cho phép chuyên gia làm việc trực tuyến, kiêm nhiệm công việc ở nước ngoài và đánh giá hiệu quả dựa trên sản phẩm thay vì thời gian làm việc hành chính; đồng thời hỗ trợ kinh phí nghiên cứu từ 300-500 triệu đồng/năm tùy vị trí.

Lãnh đạo Sở Nội vụ, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì phần thảo luận, lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo

Theo ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, một chính sách thu hút chỉ thực sự có hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thực tế của các đơn vị trực tiếp sử dụng chuyên gia. Theo rà soát của Sở Khoa học và Công nghệ, nhu cầu đăng ký thu hút chuyên gia, nhà khoa học, Kiến trúc sư trưởng trong năm 2026 của Thành phố là 43 nhân sự, gồm 39 chuyên gia, 3 người có tài năng đặc biệt và 1 kiến trúc sư dự án. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục rà soát các tiêu chí, phương thức tuyển chọn, cơ chế đãi ngộ và điều kiện làm việc trong dự thảo, bảo đảm chính sách có thể đáp ứng những yêu cầu cụ thể từ thực tiễn sử dụng nhân lực.

Đại biểu tham gia đóng góp ý kiến tại hội nghị

Ông Phạm Thành Nhân cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tổng hợp, phân loại các nhóm ý kiến, nghiên cứu tiếp thu và giải trình trong quá trình hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị quyết trình Hội đồng nhân dân Thành phố xem xét, ban hành.

Lam Vân