Hộ kinh doanh, doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ thương hiệu để tránh vi phạm quyền sở hữu trí tuệ

TP.HCM đang tăng cường kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường và môi trường số. Trong bối cảnh đó, việc chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, sử dụng đúng quy định pháp luật được xem là “lá chắn” quan trọng giúp hộ kinh doanh, doanh nghiệp hạn chế rủi ro bị xử phạt, buộc đổi tên hoặc thu hồi sản phẩm vi phạm.

Chiều 20/5, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM tổ chức lớp tập huấn “Hướng dẫn triển khai hoạt động quản lý nhà nước về thực thi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn TP.HCM” theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến, với sự tham gia của đại diện các sở, ban, ngành, lực lượng chức năng và UBND 168 phường, xã, đặc khu trên địa bàn Thành phố

TP.HCM tăng cường kiểm tra, xử lý hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường. Ảnh minh họa.

Chủ động bảo vệ tài sản trí tuệ để hạn chế rủi ro pháp lý

Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, quyền sở hữu trí tuệ không còn đơn thuần là công cụ pháp lý bảo vệ nhãn hiệu hay sáng chế mà đang trở thành nền tảng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thương mại hóa công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế số.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung - Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM) cho biết nhiều hộ kinh doanh hiện vẫn cho rằng chỉ cần đăng ký giấy phép kinh doanh là có thể sử dụng tên thương hiệu hợp pháp. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp dù đã hoạt động nhiều năm vẫn có thể bị yêu cầu đổi tên, thu hồi sản phẩm hoặc xử lý vi phạm nếu sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đã được bảo hộ.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung - Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo, hướng dẫn triển khai hoạt động quản lý nhà nước về thực thi bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn Thành phố.

Theo bà Nhung, vi phạm sở hữu trí tuệ hiện nay không chỉ dừng ở việc làm giả nguyên bản thương hiệu nổi tiếng mà ngày càng tinh vi hơn với các hình thức “ăn theo”, biến tấu ký tự, logo, cách trình bày hoặc cách phát âm nhằm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng, đặc biệt trên môi trường số và các sàn thương mại điện tử. Vì vậy, doanh nghiệp và hộ kinh doanh cần chủ động xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế ngay từ đầu để hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động.

Hiện nay, TP.HCM đang triển khai đồng bộ các hoạt động thực thi và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 4066/UBND-VX của UBND TP.HCM. Đợt cao điểm tập trung xử lý các hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý; vi phạm bản quyền trên môi trường số, sàn thương mại điện tử và hoạt động livestream bán hàng.

Các lực lượng chức năng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các vụ việc vi phạm; đồng thời triệt xóa các đường dây sản xuất, kinh doanh hàng giả có tính chất liên tỉnh, xuyên quốc gia và hoạt động trên không gian mạng. Đáng chú ý, lực lượng Quản lý thị trường và Sở Văn hóa và Thể thao được giao chỉ tiêu đảm bảo số vụ xử lý vi phạm tăng ít nhất 20% so với cùng kỳ năm 2025.

Song song với công tác kiểm tra, Thành phố cũng đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn nhằm nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp và người dân về quyền sở hữu trí tuệ; vận động cộng đồng nói không với hàng giả, hàng xâm phạm bản quyền, từng bước hình thành văn hóa tiêu dùng văn minh và tôn trọng tài sản trí tuệ.

Theo đại diện Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và người sáng tạo mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế bền vững cho Thành phố.

Vi phạm nhãn hiệu ngày càng tinh vi trên thị trường và môi trường số

Từ thực tiễn xử lý các vụ việc vi phạm, ông Nguyễn Trường Giang - Kiểm soát viên thị trường, Phòng Pháp chế, Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM cho biết nhóm vi phạm phổ biến hiện nay chủ yếu tập trung ở hành vi xâm phạm nhãn hiệu.

Ông Nguyễn Trường Giang - Kiểm soát viên thị trường, Phòng Pháp chế, Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình xử lý đơn vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo ông Giang, nếu trước đây các vụ việc chủ yếu là hàng giả gắn nguyên bản nhãn hiệu nổi tiếng thì hiện nay nhiều trường hợp đã chuyển sang “biến tấu” thương hiệu để lách luật nhưng vẫn gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.

“Ví dụ hàng giả mạo nhãn hiệu là sao chép gần như nguyên bản thương hiệu nổi tiếng lên sản phẩm. Còn trường hợp biến tấu một vài ký tự, cách trình bày để gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng thì được xem là hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu”, ông Nguyễn Trường Giang chia sẻ.

Thực tế trên thị trường hiện nay, không khó để bắt gặp các sản phẩm giày dép, quần áo, phụ kiện sử dụng tên gọi hoặc logo gần giống các thương hiệu nổi tiếng được rao bán với giá rẻ tại một số cửa hàng nhỏ lẻ hoặc trên mạng xã hội. Nhiều sản phẩm chỉ thay đổi một vài ký tự, cách phát âm hoặc thiết kế nhận diện nhưng vẫn dễ khiến người tiêu dùng nhầm lẫn với hàng chính hãng.

Theo đại diện Chi cục Quản lý thị trường TP.HCM, đối với các vụ việc liên quan đến nhãn hiệu, hồ sơ yêu cầu xử lý cần đảm bảo đầy đủ căn cứ pháp lý như giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu còn hiệu lực, thông tin cụ thể về địa điểm nghi ngờ vi phạm cùng các tài liệu chứng minh liên quan. Trong một số trường hợp, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu thêm kết luận giám định chuyên môn để làm căn cứ xác định hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ông Nguyễn Trường Giang cũng cho biết quá trình xác minh thực tế đóng vai trò rất quan trọng bởi có trường hợp địa chỉ được cung cấp là địa chỉ “ảo”, không tồn tại hoạt động kinh doanh hoặc không có hàng hóa vi phạm như phản ánh ban đầu.

Nguyễn Tuyết