InnoEx 2026: Từ “điểm uốn” đến tái thiết lợi thế cạnh tranh bằng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự tạo ra giá trị khi đi trọn hành trình từ ý tưởng, công nghệ đến sản phẩm và thị trường. Đây là thông điệp được nhấn mạnh tại Diễn đàn Doanh nghiệp đổi mới InnoEx 2026 (Business Innovation Forum 2026) với chủ đề “The Inflection Point – Điểm uốn chiến lược”.

Sự kiện diễn ra chiều 19/8 trong khuôn khổ Diễn đàn và Triển lãm quốc tế về Đổi mới sáng tạo và Phát triển bền vững (InnoEx 2026) do Liên minh Đổi mới sáng tạo Quốc tế InnoEx, Hội Doanh nhân Trẻ TP. Hồ Chí Minh (YBA), Công ty Cổ phần Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ Doanh nghiệp (IBP) phối hợp tổ chức trong hai ngày 19-20/8 tại TP. Hồ Chí Minh.

Toàn cảnh Diễn đàn Doanh nghiệp đổi mới InnoEx 2026

Đổi mới sáng tạo cần đi trọn hành trình từ ý tưởng đến thị trường

Phát biểu tại Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh nhấn mạnh, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là câu chuyện riêng của từng tổ chức hay doanh nghiệp, mà đang trở thành động lực cốt lõi của mô hình tăng trưởng mới.

Theo Thứ trưởng, hai định hướng lớn được xác lập tại Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân có mối quan hệ chặt chẽ. Nếu doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp tạo ra tăng trưởng cho nền kinh tế, thì khoa học, công nghệ phải trở thành năng lực nội sinh giúp doanh nghiệp hình thành và duy trì lợi thế cạnh tranh bền vững.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh phát biểu tại Diễn đàn 

Ông cho rằng, Việt Nam không thiếu ý tưởng hay kết quả nghiên cứu, nhưng điểm nghẽn nằm ở khả năng thương mại hóa, đưa sản phẩm vào sản xuất quy mô lớn và tạo ra giá trị thực tế cho nền kinh tế. Đổi mới sáng tạo vì vậy không thể dừng ở ý tưởng, công trình nghiên cứu hay sản phẩm mẫu, mà phải đi trọn chuỗi giá trị từ công nghệ, sản phẩm đến thị trường. Doanh nghiệp cần xuất phát từ nhu cầu thị trường, nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ, đồng thời tăng cường liên kết với viện nghiên cứu, trường đại học để rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

Ở góc độ chính sách, Nhà nước được xác định giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Tư duy chính sách cũng cần chuyển từ quản lý “đầu vào” sang thúc đẩy kết quả “đầu ra”. Cùng với đó, Nhà nước sẽ đóng vai trò là “khách hàng đầu tiên” thông qua cơ chế đặt hàng và mua sắm công để chia sẻ rủi ro công nghệ ở giai đoạn đầu, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có không gian hoàn thiện sản phẩm; đồng thời đầu tư các hạ tầng dùng chung như phòng thí nghiệm, trung tâm kiểm định, hạ tầng dữ liệu và AI, tạo môi trường để doanh nghiệp thử nghiệm, hoàn thiện và đưa sản phẩm ra thị trường.

Ông Nguyễn Hữu Yên (thứ 2 từ trái sang phải), Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, tham dự Diễn đàn 

Mục tiêu là hình thành chuỗi liên kết trong đó Nhà nước kiến tạo môi trường, viện nghiên cứu và trường đại học tạo ra và chuyển giao tri thức, còn doanh nghiệp tiếp nhận công nghệ, tri thức và chuyển hóa thành giá trị. Khi đó, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ tạo ra công nghệ mới mà phải được chuyển hóa thành năng suất cao hơn, sản phẩm mới, thị trường mới và lợi thế cạnh tranh mới cho doanh nghiệp Việt Nam.

Nhận diện “điểm uốn” trước khi thị trường buộc phải thay đổi

Tại Diễn đàn, ông Lê Trí Thông, Chủ tịch Hội Doanh nhân Trẻ TP. Hồ Chí Minh, đặt vấn đề về thời điểm doanh nghiệp cần chủ động thay đổi chiến lược. Theo ông, “điểm uốn” không nhất thiết xuất hiện khi doanh nghiệp đã rơi vào khủng hoảng. Đó có thể là thời điểm doanh nghiệp vẫn đang tăng trưởng nhưng những điều kiện từng tạo nên lợi thế cạnh tranh bắt đầu thay đổi. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là nhìn vào tốc độ tăng trưởng mà phải quan sát gia tốc của tăng trưởng. Khi gia tốc liên tục suy giảm, từ tăng trưởng cao xuống thấp rồi đi ngang, doanh nghiệp có thể đang bước vào vùng “điểm uốn”.

Ông Lê Trí Thông, Chủ tịch Hội Doanh nhân Trẻ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại Diễn đàn

Từ kinh nghiệm thực tiễn của các tập đoàn công nghệ lớn, các diễn giả chỉ ra rằng khả năng tự “bẻ lái” trước khi thị trường buộc phải thay đổi là yếu tố quyết định sức cạnh tranh dài hạn. Những câu chuyện của Kodak, Intel hay Lenovo cho thấy đổi mới đôi khi đòi hỏi doanh nghiệp phải sẵn sàng thay đổi chính những sản phẩm, mô hình hoặc lợi thế từng đem lại thành công cho mình. Tuy nhiên, đổi mới không chỉ dành cho các tập đoàn lớn. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, quá trình đổi mới có thể bắt đầu từ một vấn đề cụ thể trong thực tiễn, thử nghiệm giải pháp, chứng minh giá trị rồi từng bước nhân rộng.

Ở một hướng tiếp cận khác, dữ liệu được xem là tài sản chiến lược để doanh nghiệp xây dựng năng lực cạnh tranh mới. Ông Nguyễn Huy, Trưởng ban Công nghệ Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, cho rằng doanh nghiệp cần thay đổi cách nhìn về dữ liệu, không chỉ coi đây là nguồn thông tin phục vụ hoạt động hằng ngày mà phải xây dựng dữ liệu sạch, đáng tin cậy để làm nền tảng cho ứng dụng công nghệ, phục vụ quản trị, tự động hóa và phát triển các mô hình kinh doanh mới.

Diễn đàn mang đến những cuộc đối thoại đa chiều về cách doanh nghiệp tái tạo lợi thế và xây dựng năng lực tăng trưởng mới

Các chuyên gia quốc tế cũng chia sẻ những kinh nghiệm cho thấy doanh nghiệp quy mô nhỏ vẫn có thể tái cấu trúc nhanh nếu xác định đúng ưu tiên. Từ việc tổ chức lại bộ máy, thiết lập các chỉ số quản trị cốt lõi đến tập trung vào dòng tiền và hiệu quả vận hành, đổi mới có thể bắt đầu từ chính bên trong doanh nghiệp trước khi mở rộng công nghệ hay thị trường mới. Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải nhận diện đúng thời điểm để thay đổi và chủ động tạo ra lực đẩy mới trước khi lợi thế cũ trở thành lực cản.

Đại biểu tham dự Diễn đàn 

Từ các nội dung trao đổi tại Diễn đàn có thể định hình một thông điệp nổi bật: cuộc cạnh tranh mới không đơn thuần nằm ở việc doanh nghiệp sở hữu công nghệ gì, mà còn ở khả năng nhận diện đúng thời điểm để thay đổi và biến công nghệ thành giá trị. “Điểm uốn” vì thế không chỉ là dấu hiệu khó khăn mà còn có thể trở thành cơ hội để doanh nghiệp chủ động tái thiết. Khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được thúc đẩy đi trọn hành trình từ ý tưởng đến thị trường, doanh nghiệp sẽ có thêm nền tảng để hình thành những lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Lam Vân