Quản trị tài sản trí tuệ tại cơ sở: Từ bảo hộ đến khai thác và thương mại hóa

Chương trình huấn luyện nâng cao năng lực về quản trị tài sản trí tuệ năm 2026 do Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP. Hồ Chí Minh triển khai, nhằm cập nhật kiến thức và kỹ năng thực tiễn, giúp doanh nghiệp, trường viện và đội ngũ quản lý từng bước chuyển từ bảo hộ sang quản trị, khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ (TSTT).

Theo kế hoạch, chương trình được thiết kế cho hai nhóm đối tượng: nhóm 1 là công chức, viên chức, người lao động làm việc tại các doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý nhà nước trên địa bàn Thành phố; nhóm 2 là đội ngũ giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý làm việc tại trường học (mầm non, phổ thông, trung cấp, cao đẳng, cơ sở giáo dục và đào tạo…).

Mục tiêu của chương trình là thúc đẩy việc hình thành và phát triển nguồn nhân lực về quản trị TSTT tại các đơn vị cơ sở trên địa bàn Thành phố; cập nhật, nâng cao kiến thức về quản trị TSTT nhằm khai thác, quản trị và bảo vệ TSTT hiệu quả; thiết lập, xây dựng công cụ quản trị TSTT nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các đơn vị trên thị trường.

Theo đó, khóa huấn luyện dành cho nhóm 1 được tổ chức từ ngày 22/08 đến ngày 18/09/2026 tại Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP. Hồ Chí Minh. Chương trình gồm hai lớp học với khoảng 150 học viên tham dự, mỗi lớp gồm 10 buổi học được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo, phát biểu khai giảng chương trình  

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Nhung, Phó Trưởng phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và Đổi mới sáng tạo (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh), thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, TP. Hồ Chí Minh đang thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để các kết quả sáng tạo được hình thành, được bảo hộ, được khai thác và tạo ra giá trị.

Trong bối cảnh đó, sở hữu trí tuệ không chỉ là câu chuyện đăng ký một sáng chế, nhãn hiệu hay quyền tác giả, mà phải được nhìn nhận như một công cụ của đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế. Từ góc nhìn này, yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh từ tư duy "có tài sản trí tuệ" sang "quản trị được tài sản trí tuệ", từ "bảo hộ" sang "khai thác", và từ "khai thác" đến "thương mại hóa, tạo ra giá trị".

Bà Nhung cho biết, định hướng này cũng phù hợp với Quyết định số 1624/QĐ-TTg ngày 21/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Một trong những điểm nhấn của Chiến lược là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao về sở hữu trí tuệ tại cơ sở, đồng thời thúc đẩy khai thác, giao dịch và thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt đối với các kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Một buổi học trực tiếp tại Trường Cán bộ quản lý giáo dục TP. Hồ Chí Minh 

Do vậy, chương trình huấn luyện xây dựng nội dung đi từ cấp độ cơ bản đến các chuyên đề chuyên sâu, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Cụ thể gồm các chuyên đề: Tài sản vô hình và TSTT trong kinh doanh và đổi mới sáng tạo; Sản phẩm trí tuệ từ hoạt động đổi mới sáng tạo; Quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả; Bí mật kinh doanh: cơ chế bảo hộ các thông tin có giá trị; Kiểu dáng công nghiệp, bằng độc quyền sáng chế, thương hiệu và nhãn hiệu trong hoạt động đổi mới sáng tạo; các nội dung thực hành và giải đáp tình huống.

Giảng viên và học viên tại buổi học chuyên đề về Quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả    

Tại buổi học chuyên đề về Quyền tác giả và quyền liên quan, học viên được hướng dẫn và cùng phân tích cách một sản phẩm sáng tạo có thể hình thành nhiều dòng giá trị khác nhau. Chẳng hạn, từ một bản ghi âm biểu diễn chỉ khoảng 5 phút, nhà quản trị có thể xác định nhiều phương thức khai thác như nhạc chuông, video karaoke hoặc bản phối nhạc phục vụ biểu diễn. Cùng một nội dung nhưng khi khai thác trên các kênh khác nhau, từ truyền hình đến nền tảng số, chuỗi giá trị và nhóm khách hàng cũng có thể khác nhau.

Học viên cũng được hướng dẫn và cùng xử lý nhiều tình huống thực tiễn khác, qua đó cho thấy quản trị TSTT cần được đặt ra ngay từ khâu giao việc, ký hợp đồng và tổ chức quá trình sáng tạo, thay vì chỉ được quan tâm khi sản phẩm đã hoàn thành. Doanh nghiệp cần quy định rõ quyền sở hữu đối với sản phẩm trung gian, sản phẩm phái sinh, đồng thời lưu giữ hồ sơ, nhật ký thiết kế và các bằng chứng liên quan đến quá trình sáng tạo.

Theo Ban tổ chức, khóa huấn luyện không chỉ cung cấp kiến thức, kỹ năng, mà còn hướng đến sự kết nối giữa Nhà nước - trường, viện - doanh nghiệp. Thông qua các trao đổi tại khóa học, các đơn vị nghiên cứu (trường/viện/trung tâm) có thêm góc nhìn từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp để điều chỉnh định hướng nghiên cứu, xây dựng chiến lược bảo hộ từ sớm. Ngược lại, doanh nghiệp có cơ hội tiếp cận chuyên gia để giải quyết các vấn đề về định giá tài sản vô hình, chuyển quyền sử dụng, chuyển giao và xây dựng hệ thống quản trị tài sản trí tuệ tại đơn vị. Đây cũng là định hướng được Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh chú trọng nhằm đưa tài sản trí tuệ đi từ ý tưởng, nghiên cứu đến bảo hộ, khai thác, thương mại hóa và tạo ra giá trị.

Dự kiến trong tháng 9/2026, Sở sẽ tiếp tục tổ chức các lớp dành cho nhóm 2 (đội ngũ giáo viên), qua đó lan tỏa kiến thức và ý thức về sở hữu trí tuệ đến học sinh, sinh viên, góp phần hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ trong cộng đồng.

Lam Vân