Thúc đẩy sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ phục vụ nhu cầu đổi mới doanh nghiệp

Ngày 25/8/2026, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị "Thúc đẩy hoạt động phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thông qua việc sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố".

Hội nghị nhằm cập nhật những quy định mới, giới thiệu Cẩm nang hướng dẫn sử dụng Quỹ cho doanh nghiệp, trao đổi, giải đáp về những vấn đề phát sinh trong quá trình trích, quản lý và sử dụng Quỹ.

Toàn cảnh hội nghị

Đưa nguồn lực Quỹ vào những bài toán đổi mới thực tế

Phát biểu tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Hữu Yên nhấn mạnh, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng tác động trực tiếp đến năng suất và năng lực cạnh tranh, nguồn lực tài chính dành cho nghiên cứu, phát triển và đổi mới là một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp chuyển hóa ý tưởng thành sản phẩm, công nghệ và các dự án cụ thể.

Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại hội nghị

Theo ông, Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp được hình thành nhằm tạo sự chủ động cho doanh nghiệp trong bố trí nguồn lực cho nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là trích lập được bao nhiêu mà là nguồn Quỹ phải được sử dụng đúng quy định, thuận lợi, hiệu quả và gắn với nhu cầu đổi mới thực tế của doanh nghiệp. Mục tiêu đặt ra là biến nguồn quỹ thành nguồn lực có thể sử dụng được, thay vì chỉ tồn tại như một cơ chế tài chính trên sổ sách.

Đại biểu dự hội nghị

Thực tế triển khai cho thấy dư địa sử dụng nguồn lực này còn rất lớn. Đến nay, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận 271 doanh nghiệp đã thành lập, trích lập và sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, với tổng số tiền trích lập lũy kế 8.924,45 tỷ đồng. Tuy nhiên, số tiền đã chi sử dụng mới đạt khoảng 3.016,53 tỷ đồng, tương đương 33,8% số tiền trích Quỹ. Có 23 doanh nghiệp, chủ yếu là doanh nghiệp nhà nước, không sử dụng hết Quỹ trong thời hạn 5 năm và đã thực hiện thủ tục điều chuyển về Quỹ phát triển khoa học và công nghệ Thành phố với tổng kinh phí khoảng 110 tỷ đồng. Những con số này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ câu chuyện "trích lập bao nhiêu" sang "sử dụng nguồn lực cho năng lực công nghệ nào và tạo ra kết quả gì".

Mở rộng không gian để doanh nghiệp chủ động đổi mới

Tại hội nghị, bà Huỳnh Lưu Thanh Giang, Phó Trưởng phòng Quản lý Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, giới thiệu những điểm mới của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 cùng các quy định liên quan đến việc thành lập, trích lập và sử dụng Quỹ.

Bà Huỳnh Lưu Thanh Giang, Phó Trưởng phòng Quản lý Công nghệ, (Sở Khoa học và Công nghệ) chia sẻ, giải đáp thông tin tại hội nghị 

Theo đó, khung pháp lý mới mở rộng hơn không gian để doanh nghiệp chủ động bố trí nguồn lực cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Mức trích lập tối đa được nâng lên 20% thu nhập tính thuế; đối tượng trích lập được mở rộng; Quỹ có thể tiếp nhận các nguồn đóng góp, tài trợ hợp pháp và phần kinh phí hình thành từ các nguồn lực hợp pháp khác ngoài ngân sách được mở rộng thời gian sử dụng theo quy định mới.

Đáng chú ý, Quỹ được sử dụng cho 6 nhóm nhiệm vụ, gồm nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; hỗ trợ năng lực đổi mới công nghệ; đầu tư hoặc cùng đầu tư vào dự án khởi nghiệp sáng tạo theo quy định; nghiên cứu khoa học và công nghệ ở nước ngoài hoặc thuê đối tác nước ngoài thực hiện nghiên cứu; thực hiện các dự án trọng điểm, phát triển công nghệ chiến lược đối với doanh nghiệp nhà nước; và hoạt động chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Đại diện doanh nghiệp đặt câu hỏi thảo luận tại hội nghị

Từ ngày 1/1/2026, doanh nghiệp có thể sử dụng Quỹ cho các hoạt động chuyển đổi số như xây dựng kho dữ liệu, số hóa quy trình, phát triển hệ thống tự động hóa, qua đó mở thêm một kênh nguồn lực để doanh nghiệp đầu tư cho năng lực số và nâng cao hiệu quả quản trị, sản xuất.

Sở Khoa học và Công nghệ đã xây dựng Cẩm nang hướng dẫn thành lập, trích lập và sử dụng Quỹ nhằm giúp doanh nghiệp, tổ chức và đơn vị sự nghiệp tiếp cận các quy định mới thuận lợi hơn. Theo hướng dẫn, doanh nghiệp được tăng quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm thông qua việc xây dựng Quy chế chi tiêu sử dụng Quỹ nội bộ, quy định rõ trình tự, hồ sơ phê duyệt, nghiệm thu và lưu trữ hồ sơ.

Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái, doanh nghiệp làm trung tâm

Theo ông Nguyễn Minh Huấn, Trưởng phòng Quản lý Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, việc khai thác hiệu quả Quỹ cần được đặt trong tổng thể hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo mà doanh nghiệp là trung tâm. Thành phố đang từng bước chuyển từ cách tiếp cận thiên về “danh mục công nghệ” sang xác định bài toán sản phẩm và nhu cầu thực tế. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, kết nối và đồng hành cùng doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược như thiết bị mạng viễn thông 5G, công nghệ sinh học, vật liệu mới.

Ông Nguyễn Minh Huấn, Trưởng phòng Quản lý Công nghệ (Sở Khoa học và Công nghệ) trao đổi, chia sẻ thông tin tại hội nghị 

Thành phố cũng chuẩn bị đầu tư các hạ tầng công nghệ dùng chung như kho dữ liệu lớn, hạ tầng tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn và dữ liệu lớn. Đây là những hạ tầng có chi phí đầu tư lớn, vượt quá khả năng triển khai riêng lẻ của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc hình thành hạ tầng dùng chung được kỳ vọng góp phần giảm chi phí đầu vào và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận, thử nghiệm và làm chủ công nghệ.

Ở khâu kết nối thị trường, Sàn giao dịch công nghệ Techport.vn phiên bản mới đang được vận hành theo hướng chuyển từ cung cấp thông tin sang giao dịch trực tuyến chuyên sâu. Trong 6 tháng đầu năm, Sàn đã kết nối gần 50 hợp đồng chuyển giao công nghệ với tổng giá trị giao dịch trên 30 tỷ đồng, tập trung vào các lĩnh vực AI, robot và tự động hóa.

Tại hội nghị, nhiều câu hỏi được đặt ra từ những tình huống phát sinh trong quá trình quản lý, sử dụng quỹ, cho thấy nhu cầu hướng dẫn không chỉ dừng ở quy định mà cần đi sâu vào từng trường hợp cụ thể.

Hội nghị dành nhiều thời gian thảo luận, giải đáp thông tin cho doanh nghiệp 

Đại diện PV OIL trao đổi về việc chuyển giao tài sản hình thành từ quỹ sang hoạt động sản xuất kinh doanh và cách chứng minh đóng góp của khoa học và công nghệ vào doanh thu. Đại diện SAGRI đặt vấn đề về khái niệm thương mại hóa sản phẩm và cơ chế quản trị quỹ. Trong khi đó, doanh nghiệp cũng quan tâm đến việc sử dụng quỹ cho các dự án chuyển đổi số, nhất là những dự án phục vụ trực tiếp cho quản trị và sản xuất.

Các vấn đề được Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh trực tiếp giải đáp, đồng thời ghi nhận những nội dung cần phối hợp liên ngành. Đối với các vướng mắc vượt thẩm quyền, Sở cho biết sẽ chủ trì kết nối với các cơ quan liên quan để cùng doanh nghiệp tháo gỡ.

Theo thông tin tại hội nghị, Kế hoạch số 98/KH-UBND ngày 22/9/2025 của UBND Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% tổng kinh phí Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp được sử dụng hiệu quả cho hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đến năm 2045 tỷ lệ này đạt trên 70%. Trên cơ sở đó, Sở Khoa học và Công nghệ kỳ vọng nâng tỷ lệ sử dụng thực tế từ mức 33,8% hiện nay lên 50%, thậm chí 60-65% trong giai đoạn tới.

Lam Vân