Xây dựng chương trình giáo dục vì sự phát triển bền vững tại Cần Giờ

Chương trình giáo dục vì sự phát triển bền vững dành cho học sinh ba cấp tại Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Rừng ngập mặn Cần Giờ đã được xây dựng, thử nghiệm thực tế và hoàn thiện cùng hệ thống học liệu, công cụ hỗ trợ. Kết quả tạo cơ sở để triển khai các hoạt động giáo dục trải nghiệm, giáo dục môi trường và từng bước nhân rộng tại TP. Hồ Chí Minh.

Quang cảnh Hội đồng nghiệm thu tại Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM ngày 27/8/2026.

Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh vừa tổ chức Hội đồng tư vấn nghiệm thu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Thành phố “Nghiên cứu xây dựng và thử nghiệm áp dụng Chương trình giáo dục vì sự phát triển bền vững của UNESCO tại Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Rừng ngập mặn Cần Giờ”. Nhiệm vụ do Viện Công nghệ Tiên tiến chủ trì, TS. Lê Bửu Thạch làm chủ nhiệm.

Từ nhu cầu thực tiễn đến chương trình ESD cho ba cấp

Theo nhóm nghiên cứu, Cần Giờ có nhiều lợi thế để trở thành không gian học tập thực tiễn với hệ sinh thái rừng ngập mặn, đa dạng sinh học, lịch sử Rừng Sác, văn hóa cộng đồng và các sinh kế đặc trưng. Tuy nhiên, các hoạt động giáo dục môi trường, tham quan và du lịch sinh thái trước đây còn tương đối rời rạc, thiếu một khung chương trình thống nhất theo định hướng giáo dục vì sự phát triển bền vững của UNESCO.

Từ thực tiễn đó, nhiệm vụ đặt mục tiêu xác lập cơ sở khoa học và thực tiễn để áp dụng Chương trình Giáo dục vì sự phát triển bền vững (ESD) tại Cần Giờ; xây dựng khung hoạt động, nội dung và lộ trình dành cho học sinh phổ thông, đáp ứng yêu cầu về hoạt động trải nghiệm; đồng thời xây dựng, thử nghiệm mô hình ESD phù hợp với điều kiện và nguồn lực thực tế.

TS. Lê Bửu Thạch làm chủ nhiệm nhiệm vụ trình bày báo cáo tại Hội đồng.

Để làm cơ sở xây dựng chương trình, nhóm nghiên cứu khảo sát 1.618 học sinh tại 9 trường thuộc ba cấp học, gồm cả khu vực Cần Giờ và nội thành TP. Hồ Chí Minh. Đồng thời khảo sát với 85 cán bộ, nhân viên, quản lý, hướng dẫn viên, giáo viên và các bên liên quan nhằm xác định nhu cầu, năng lực hiện có và khả năng tham gia chương trình.

Kết quả cho thấy học sinh ở cả ba cấp đều hứng thú với hoạt động học tập ngoài lớp học và có nhận thức tích cực về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng cách giữa nhận thức và hành động; mức độ tham gia thường xuyên vào các hoạt động thực hành, trải nghiệm thực địa có chiều sâu còn hạn chế.

Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã xây dựng Chương trình Giáo dục vì sự phát triển bền vững tại Khu Dự trữ sinh quyển Cần Giờ đến năm 2030, tầm nhìn 2040 dành cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Chương trình tích hợp kiến thức tự nhiên, xã hội, lịch sử, văn hóa và sinh kế địa phương, gắn học tập với quan sát, trải nghiệm và thực hành tại Cần Giờ.

Nhóm nghiên cứu cũng hoàn thiện hệ thống học liệu gồm kế hoạch bài giảng, bài giảng điện tử, phiếu học tập, công cụ đánh giá, bộ câu hỏi và tài nguyên số; đồng thời xuất bản sách “Hướng dẫn vận hành Chương trình Giáo dục vì sự phát triển bền vững tại Khu Dự trữ sinh quyển Cần Giờ”.

Kết quả thử nghiệm tạo cơ sở nhân rộng

Chương trình được thử nghiệm với hơn 160 học sinh tại ba trường đại diện cho ba cấp học. Kết quả bước đầu cho thấy kiến thức và nhận thức của học sinh đều có xu hướng cải thiện. Ở cấp tiểu học, tỷ lệ điểm đạt được tăng từ 82,98% lên 92,95%; cấp trung học cơ sở, kết quả tổng hợp tăng từ 57,70% lên 88,52%; ở cấp trung học phổ thông, điểm trung bình chung tăng từ 3,02/5 lên 4,43/5 sau chương trình.

Kết quả nghiên cứu có thể được chuyển giao để các trường tổ chức hoạt động trải nghiệm, giáo dục môi trường và giáo dục địa phương. Trong giai đoạn 2026-2028, nhóm nghiên cứu đề xuất chuyển giao bộ chương trình, duy trì các trường nòng cốt và từng bước mở rộng đến các cơ sở giáo dục có nhu cầu, tạo cơ sở nhân rộng mô hình tại TP. Hồ Chí Minh.

Hội đồng nghiệm thu chụp ảnh cùng nhóm nghiên cứu.

Hội đồng thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ, đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu, bổ sung một số nội dung theo góp ý để tiếp tục hoàn thiện kết quả nghiên cứu.

Nguyễn Tuyết