Thúc đẩy ứng dụng tự động hóa, kết nối hệ sinh thái robot và logistics tự chủ

Ngày 28/8, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB) tổ chức Sự kiện trình diễn - kết nối công nghệ chuyên đề "Xe tự hành (AGV), Robot và bài toán thực tế: Tự động hóa nhà máy, kho vận - Hệ sinh thái Logistics tự chủ cho Doanh nghiệp Việt Nam".

Sự kiện nhằm kết nối doanh nghiệp với các giải pháp robot, AI và tự động hóa, đồng thời mang đến những góc nhìn cụ thể về khả năng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Qua đó góp phần hình thành hệ sinh thái robot và tự động hóa có khả năng đáp ứng trực tiếp nhu cầu sản xuất, kho vận và logistics.

Toàn cảnh sự kiện

Kết nối công nghệ với bài toán thực tế

Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của robot và tự động hóa trong định hướng phát triển công nghệ của Thành phố và cả nước.

Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, công nghệ robot và tự động hóa được xác định là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Đây là cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực mới, đồng thời đặt ra yêu cầu thúc đẩy nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế.

Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại sự kiện

Ông Nguyễn Hữu Yên cho rằng công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt vào đúng bài toán của doanh nghiệp và có sự kết nối hiệu quả giữa bên cung, bên cầu và năng lực nghiên cứu. Thay vì dừng ở nghiên cứu hoặc trình diễn công nghệ, Thành phố hướng tới hình thành một chuỗi liên kết hoàn chỉnh, bắt đầu từ bài toán thực tế của doanh nghiệp, lựa chọn giải pháp công nghệ, kết nối qua Sàn Giao dịch công nghệ, thử nghiệm có kiểm soát, hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật và tiến tới ứng dụng, thương mại hóa.

Đây cũng là định hướng để công nghệ robot và tự động hóa không chỉ hiện diện trong các mô hình trình diễn, mà từng bước trở thành năng lực thực tế của doanh nghiệp.

Phân tích thực trạng ứng dụng robot tại Việt Nam, TS. Vũ Trí Viễn, Trưởng bộ môn Tự động Điều khiển, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, cho biết thị trường tự động hóa công nghiệp Việt Nam đạt khoảng 2,52 tỷ USD năm 2024 và dự kiến đạt 4,21 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn còn khoảng cách lớn.

Trong khi khoảng 90% doanh nghiệp FDI lớn đã ứng dụng sâu công nghệ tự động hóa, tỷ lệ ứng dụng robot tại doanh nghiệp nội địa mới khoảng 5 - 15%, chủ yếu ở các dự án nhỏ lẻ. Đáng chú ý, có tới 57,6% doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cho biết gặp khó khăn trong quá trình triển khai thực tế.

TS. Vũ Trí Viễn, Trưởng bộ môn Tự động Điều khiển, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, trình bày báo cáo chuyên đề  

Theo TS. Vũ Trí Viễn, những trở ngại không chỉ nằm ở chi phí mua thiết bị mà còn đến từ hạ tầng nhà xưởng, chi phí tích hợp, nhân lực kỹ thuật, tiêu chuẩn và khả năng kết nối giữa các hệ thống. Với các doanh nghiệp đang vận hành nhà máy hiện hữu, việc đưa robot vào hoạt động càng phức tạp khi hệ thống sản xuất, kho vận và phần mềm quản lý đã được hình thành từ trước.

Một điểm nghẽn quan trọng là các thiết bị và phần mềm chưa có "ngôn ngữ" chung để giao tiếp. Mỗi hãng robot có thể sử dụng tiêu chuẩn và phương thức lập trình riêng, trong khi doanh nghiệp lại đang vận hành các hệ thống ERP, MES hoặc WMS khác nhau. Nếu không giải quyết được bài toán kết nối, việc đầu tư từng thiết bị riêng lẻ có thể tạo ra những "ốc đảo công nghệ" thay vì một hệ thống tự động hóa đồng bộ.

TS. Viễn đề xuất chuyển tư duy từ "tự động hóa từng khâu" sang xây dựng chuỗi logistics tự chủ, trong đó dữ liệu, hệ thống quản lý, robot và nhu cầu khách hàng được kết nối trong một quy trình thống nhất. Đặc biệt, doanh nghiệp được khuyến nghị sử dụng môi trường mô phỏng, Digital Twin để thử nghiệm và tối ưu các kịch bản trước khi đưa hệ thống vào vận hành thực tế, qua đó giảm rủi ro và chi phí thử - sai trong nhà máy.

AI mở rộng khả năng tự chủ của robot

Tại sự kiện, TS. Bùi Hà Đức, Phó Trưởng bộ môn Cơ điện tử, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh đã giới thiệu về World Model (mô hình thế giới) - hướng phát triển AI cho phép robot xây dựng hiểu biết về môi trường vật lý, dự đoán các tình huống và mô phỏng trước khả năng xảy ra trước khi thực hiện hành động.

Theo TS. Bùi Hà Đức, robot truyền thống phát huy hiệu quả cao trong môi trường ổn định, có cấu trúc và quy trình lặp lại. Tuy nhiên, sản xuất hiện đại ngày càng hướng tới cá nhân hóa, trong khi môi trường kho vận luôn biến động bởi con người, hàng hóa và điều kiện vận hành. Vì vậy robot cần chuyển từ khả năng "làm theo lệnh" sang khả năng nhận biết, dự đoán và ra quyết định phù hợp.

World Model được kỳ vọng hỗ trợ robot nhận thức sâu hơn về mối quan hệ vật lý giữa các đối tượng, dự đoán tình huống để tăng mức độ an toàn và giải quyết bài toán Sim2Real - huấn luyện, thử nghiệm trong môi trường mô phỏng trước khi triển khai ngoài thực tế.

TS. Bùi Hà Đức, Phó Trưởng bộ môn Cơ điện tử, Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, trình bày báo cáo chuyên đề tại sự kiện

Một kết quả thử nghiệm cho thấy, mô hình thế giới do nhóm nghiên cứu của TS. Bùi Hà Đức phát triển đạt độ chính xác trên 87% khi thử nghiệm trên bộ dữ liệu thực tế, dù được huấn luyện hoàn toàn trong môi trường mô phỏng. Nhóm cũng tối ưu mô hình để có thể chạy thời gian thực trên thiết bị nhúng NVIDIA Jetson Orin 8GB. Sự phát triển của AI cho robot cũng gắn với xu hướng dịch chuyển công nghệ từ robot công nghiệp truyền thống sang robot cộng tác (Cobots), khi robot bước ra khỏi không gian cách ly để làm việc trực tiếp cùng con người. Điều này đặt yêu cầu cao hơn về khả năng nhận biết và dự đoán tương tác vật lý, qua đó bảo đảm an toàn và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa người và máy.

Một số hình ảnh tham quan khu vực trình diễn - kết nối công nghệ tại sự kiện:  

Sự kiện trình diễn - kết nối công nghệ lần này quy tụ 13 đơn vị trưng bày giới thiệu 17 công nghệ, thiết bị gồm robot AGV/AMR, robot chó 4 chân VietRover, máy in 3D công nghiệp, camera AI, hệ thống hỗ trợ lái tự động phương tiện thủy, trợ lý AI cho logistics, giải pháp điều phối kho tự động và hệ thống SCADA/MES tích hợp.

Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ, lãnh đạo SIHUB và các đại biểu tham quan các gian hàng  

Bên cạnh các nội dung chuyên sâu, chương trình giới thiệu một số giải pháp đang hướng đến những bài toán cụ thể của doanh nghiệp như blockchain trong kiểm soát tồn kho logistics, robot AGV và kiosk tích hợp trợ lý AI, hệ thống hỗ trợ lái tự động trên phương tiện thủy và nền tảng số hóa quy trình logistics.

Theo ông Nguyễn Hữu Yên, Sàn Giao dịch Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đang đóng vai trò cầu nối giữa doanh nghiệp và các nguồn cung công nghệ, với danh mục hơn 25.000 công nghệ, thiết bị từ hơn 2.500 nhà cung cấp. Thành phố sẽ tiếp tục phát huy vai trò kết nối, đồng thời triển khai các cơ chế hỗ trợ tài chính, ưu đãi lãi suất vay theo các nghị quyết của Hội đồng nhân dânThành phố, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí đầu tư và từng bước làm chủ công nghệ.

Lam Vân