Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026: Từ nhận diện động lực tăng trưởng đến hợp tác thực chất

Kết nối các nguồn lực về công nghệ, tài chính và đổi mới sáng tạo để tạo động lực tăng trưởng mới là một trong những vấn đề trọng tâm được các chuyên gia trong nước và quốc tế đặt ra. Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực nội sinh, chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình kiến tạo giá trị trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đến tham dự phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu trong khuôn khổ AEF 2026. (Ảnh BTC)

Chiều ngày 28/10/2026, trong khuôn khổ AEF 2026, diễn ra Phiên tham luận và Đối thoại chuyên sâu với chủ đề “Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới”. Chương trình có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, cùng đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh và lãnh đạo các Bộ, ngành, địa phương quốc tế, trưởng các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, các tổ chức quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng dự.

Chủ động nâng cao năng lực nội sinh, tham gia kiến tạo chuỗi giá trị mới

Phát biểu tại phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng nhận định, kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc, chịu tác động đan xen của các xung đột địa chính trị, sự bứt phá của công nghệ và làn sóng chuyển đổi kép. Phó Thủ tướng gợi mở ba xu hướng lớn, gồm sự đan xen giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; sự dịch chuyển các cực tăng trưởng về châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh; và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa, vừa hiệu quả vừa an toàn. Những chuyển dịch này mở ra cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới, đồng thời đặt ra sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt.”

Theo Phó Thủ tướng, trước bối cảnh đó, Việt Nam cần chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại trong mạng lưới sản xuất toàn cầu, không chỉ tham gia các chuỗi giá trị sẵn có mà còn phải tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn vào quá trình sáng tạo, kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu định hướng tại phiên tham luận chuyên sâu với chủ đề “Nhận diện các động lực tăng trưởng mới” trong khuôn khổ khuôn AEF 2026. (Ảnh BTC)

 Để chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng và thịnh vượng, Phó Thủ tướng gợi mở bốn hướng trọng tâm: xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị; hoàn thiện thể chế ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và có không gian thử nghiệm cho cái mới; tăng cường kết nối, hợp tác đa phương, khu vực và Nam-Nam; đồng thời huy động hiệu quả vốn, tài chính xanh và công nghệ, gắn với liên kết doanh nghiệp trong nước và nâng cấp chuỗi giá trị.

Đề cập vai trò của TP. Hồ Chí Minh trong tiến trình này, Phó Thủ tướng khẳng định: Thành phố Hồ Chí Minh, với vị thế là đô thị đầu tàu kinh tế và trung tâm đổi mới sáng tạo của Việt Nam, đang đứng trước cơ hội lịch sử để kết nối và chuyển hóa các nguồn lực thành các khuôn khổ hợp tác, đổi mới và giá trị mới. Không đơn thuần là điểm hội tụ của dòng vốn, tri thức và công nghệ khu vực, Thành phố Hồ Chí Minh đồng thời hướng đến trở thành một cực tăng trưởng uy tín, có trách nhiệm và sẵn sàng hội nhập cùng các đối tác quốc tế.”

Theo Phó Thủ tướng, TP. Hồ Chí Minh cũng như Việt Nam cần những định hướng hợp tác đủ sâu, đủ thực chất với các quốc gia và tổ chức quốc tế. Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng những cam kết, khuôn khổ chính sách và dự án hợp tác cụ thể giữa các bên.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trong kỷ nguyên mới, hợp tác không còn chỉ là lựa chọn mà ngày càng trở thành điều kiện để các bên cùng tạo dựng những động lực phát triển mới. Việc tăng cường đối thoại, tìm hiểu nhu cầu, lợi thế và nguồn lực của nhau sẽ giúp xác định những điểm giao thoa, kết nối đúng đối tác và từng bước chuyển hóa các khuôn khổ hợp tác thành hành động cụ thể.

Đề xuất vành đai công nghệ và đổi mới sáng tạo đa cực cho TP. Hồ Chí Minh

Tại chương trình, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học, Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số thuộc Ban Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh, cho rằng Thành phố cần chuyển từ phát triển các khu chức năng riêng lẻ sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, có cơ chế liên kết và điều phối thống nhất.

PGS. TS. Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học và Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số thuộc Ban Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí trình bày tham luận.

Từ kinh nghiệm các nền kinh tế châu Á, ông đề xuất mô hình vành đai công nghệ và đổi mới sáng tạo gồm sáu cực chức năng: cực tri thức gắn với Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh; cực công nghệ cao tập trung vào các công nghệ chiến lược; cực sản xuất tiên tiến tại khu vực Bình Dương; cực đổi mới sáng tạo và tài chính tại Thủ Thiêm; cực logistics toàn cầu tại Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ; và cực kinh tế xanh, kinh tế biển tại Cần Giờ, Vũng Tàu.

Để vận hành mô hình, nhóm nghiên cứu đề xuất khung quản trị tích hợp với ba trụ cột gồm kết nối tài chính; kết nối công nghệ và đổi mới sáng tạo; và hợp tác đa bên. Đồng thời, đề xuất thành lập Hội đồng điều phối vành đai, kết nối ba cấp độ quốc tế gồm tiểu vùng sông Mê Công, ASEAN và mạng lưới các trung tâm khoa học, công nghệ hàng đầu thế giới. Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tại TP. Hồ Chí Minh được đề xuất làm đầu mối kết nối xuyên biên giới.

Kết nối tài chính, công nghệ và các khuôn khổ hợp tác quốc tế

Ông Denis Depoux, Giám đốc điều hành toàn cầu Roland Berger, nhận định dòng vốn toàn cầu đang tập trung mạnh vào trí tuệ nhân tạo và các tập đoàn công nghệ lớn, trong khi lĩnh vực sản xuất, hạ tầng và logistics gặp khó khăn trong huy động vốn dài hạn. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng tái cấu trúc, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực, với tỷ trọng điện tử và máy móc trong xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu tăng từ 37% năm 2016 lên gần 60% theo số liệu ông trình bày.

Ông Denis Depoux, Giám đốc Điều hành Toàn cầu, Roland Berger phát biểu tham luận.

Tuy nhiên, ông chỉ ra thách thức khi tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam ở mức khoảng 146%, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới tương đương 10-11% GDP. Từ đó, ông đề xuất phát triển các kênh huy động vốn dài hạn, nâng cao xếp hạng tín nhiệm quốc gia và phát huy vai trò của trung tâm tài chính trong hỗ trợ chuỗi cung ứng, hiện đại hóa sản xuất. Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng suất và phát triển sản xuất phát thải thấp để tăng năng lực cạnh tranh.

Nguyễn Tuyết