Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia 2026: khoa học công nghệ phải trở thành nguồn tạo ra năng suất mới

Ngày 14/8, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và Tổ chức Năng suất châu Á (APO) tổ chức Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026 với chủ đề “Bứt phá năng suất dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để Việt Nam tiến nhanh tới Tầm nhìn 2045”.

Diễn đàn có sự tham dự và phát biểu chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, cùng lãnh đạo các bộ, ngành, đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Năng suất là nhiệm vụ trung tâm, không phải phong trào

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải thay đổi mô hình tăng trưởng, chuyển từ dựa vào mở rộng nguồn lực sang hiệu quả sử dụng nguồn lực. Phó Thủ tướng nhấn mạnh: "Nâng cao năng suất không phải là phong trào, cũng không phải việc riêng của ngành khoa học và công nghệ. Đây là một trong những nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống trong giai đoạn 2026-2030".

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn

Để đạt được các mục tiêu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW về đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt trên 55% và yêu cầu năng suất lao động khu vực kinh tế tư nhân tăng bình quân 8,5 - 9,5%/năm trong Nghị quyết số 68-NQ/TW, Phó Thủ tướng đề nghị cần chuyển đổi sâu về thực chất, lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo điều hành của từng bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Theo Phó Thủ tướng, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành nguồn tạo ra năng suất mới; chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành “tấm hộ chiếu” để hàng hóa Việt Nam bước ra thị trường; chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, thay vì chỉ dừng lại ở phần mềm quản lý văn phòng. Đồng thời chú trọng đến năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu huy động đồng bộ ba lực lượng: doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực công để nâng cao năng suất. Trên cơ sở các yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW, mỗi tập đoàn, tổng công ty cần xây dựng chương trình năng suất riêng, có mục tiêu định lượng và lan tỏa xuống chuỗi cung ứng. Các chính sách hỗ trợ cũng cần chuyển từ dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm, lấy mức tăng năng suất thực tế làm thước đo, thay vì lấy số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ làm thành tích.

Đại biểu tham dự Diễn đàn

Đặc biệt, khu vực công cũng phải nâng cao năng suất của chính mình. Sau khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, mỗi cơ quan phải phục vụ người dân, doanh nghiệp với quy trình gọn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, qua đó góp phần giảm chi phí cho toàn nền kinh tế, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ Diễn đàn, các đại biểu thống nhất rằng khái niệm năng suất hiện nay đã thay đổi: không còn là làm nhanh hơn cách làm cũ, mà là tạo ra giá trị mới thông qua công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị hiện đại. Nhận thức này được chuyển hóa cụ thể qua bốn chuyên đề hội thảo diễn ra song song, gồm: thể chế và chính sách, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất xanh và ESG. Các trao đổi đã chỉ ra khá rõ: nâng cao năng suất là yêu cầu cấp thiết để Việt Nam duy trì tăng trưởng nhanh, bền vững và tiến tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.

Diễn giả trình bày tham luận tại hội thảo chuyên đề trong khuôn khổ Diễn đàn 

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho rằng, bứt phá năng suất không chỉ là làm ra nhiều hơn, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một nguồn lực. Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, khoa học và công nghệ tạo ra năng lực mới; đổi mới sáng tạo chuyển năng lực đó thành giá trị; chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo giúp nâng cao hiệu quả vượt trội; trong khi đó, hạ tầng tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng đóng vai trò nền tảng giúp kết quả đạt được sự tin cậy và được thị trường chấp nhận.

Thông điệp Năng suất Chất lượng 2026: Năm định hướng hành động

Tại Diễn đàn, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố Thông điệp Năng suất Chất lượng 2026, khái quát thành 5 trụ cột hành động chiến lược để thúc đẩy hệ sinh thái năng suất quốc gia:

Thứ nhất, đặt năng suất ở vị trí trung tâm của quá trình tái định hình mô hình tăng trưởng và trong hệ thống điều hành phát triển ở mọi cấp.

Thứ hai, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo làm động lực trực tiếp tạo ra năng suất mới.

Thứ ba, năng suất và chất lượng phải được nâng lên đồng thời; phát triển bền vững và hạ tầng chất lượng quốc gia phải trở thành nền tảng của năng lực cạnh tranh.

Thứ tư, đầu tư cho con người và xây dựng văn hóa năng suất chất lượng trong mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và toàn xã hội.

Thứ năm, tăng cường liên kết và biến hợp tác thành hành động cụ thể.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định phát biểu tại Diễn đàn 

Theo Thứ trưởng Lê Xuân Định, ngay sau Diễn đàn, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ nghiêm túc triển khai chỉ đạo của đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và cơ quan liên quan tập trung vào một số công việc trọng tâm:

Khẩn trương sơ kết việc thực hiện Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2030; trên cơ sở đó nghiên cứu, đề xuất Kế hoạch nâng cao năng suất quốc gia cho giai đoạn mới, hoàn thành trong quý III năm 2026. Kế hoạch mới phải đáp ứng các yêu cầu về năng suất dựa trên trí tuệ nhân tạo và dữ liệu, năng suất xanh, năng suất khu vực công, tiêu chuẩn và đo lường số.

Toàn cảnh hội nghị tổng thể Diễn đàn chiều 14/8  

Bộ sẽ thúc đẩy hiện đại hóa hạ tầng chất lượng quốc gia, ưu tiên năng lực tiêu chuẩn, đo lường, thử nghiệm, chứng nhận và công nhận phục vụ công nghệ chiến lược, dự án trọng điểm; đồng thời phát triển đội ngũ chuyên gia và mở rộng hợp tác quốc tế về năng suất, chất lượng.

Các ý kiến, đề xuất tại Diễn đàn sẽ được tổng hợp, chuyển tới các cơ quan có thẩm quyền và đơn vị liên quan, làm đầu vào cho quá trình hoàn thiện chính sách và tổ chức thực hiện.

Các chuyên gia, diễn giả tham gia phiên tọa đàm tại Diễn đàn  

Thứ trưởng Lê Xuân Định khái quát tinh thần chung của thông điệp năm nay là: Năng suất phải trở thành thước đo kết quả của phát triển; chất lượng phải trở thành nền tảng của niềm tin và khả năng tiếp cận thị trường; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải được chuyển hóa thành giá trị thực trong từng cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Lam Vân