Luật Phát triển đô thị: Tạo thêm động lực cho chuyển đổi xanh tại TP. Hồ Chí Minh

Ngày 16/9, Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh (HIDS) phối hợp với Trường Đại học VinUni tổ chức Hội thảo khoa học “Cơ hội chuyển đổi xanh từ Luật Phát triển đô thị”, tập trung làm rõ những cơ chế, công cụ mới và định hướng ưu tiên cho quá trình chuyển đổi xanh của Thành phố.

Quang cảnh buổi Hội thảo.

Phát biểu khai mạc, ThS. Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn ứng dụng kinh tế (HIDS), cho rằng Luật Phát triển đô thị mở ra cơ hội lớn cho chuyển đổi xanh khi Thành phố có thêm công cụ chính sách, nền tảng pháp lý ổn định hơn và khả năng xử lý các vấn đề có tính liên vùng về môi trường, giao thông, công nghiệp. Hội thảo hướng đến việc nhận diện đầy đủ các thẩm quyền Luật trao cho Thành phố, tiếp nhận ý kiến phản biện từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các định chế tài chính và xác định những nội dung cần tiếp tục cụ thể hóa thành chính sách.

Tại hội thảo, PGS.TS. Phan Thị Thục Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học VinUni, cho biết bối cảnh pháp lý mới là dịp để rà soát lại các ưu tiên trong Đề án Chuyển đổi xanh TP. Hồ Chí Minh. Đề án xây dựng kiến trúc gồm 10 trụ cột cùng nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số xuyên suốt; bộ 76 chỉ tiêu, mô hình trưởng thành xanh 5 cấp độ với 137 tiêu chí và danh mục 48 dự án.

PGS.TS. Phan Thị Thục Anh, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học VinUni phát biểu tại Hội thảo.

Theo PGS.TS. Phan Thị Thục Anh, vấn đề đặt ra không phải triển khai đồng loạt các dự án riêng lẻ mà cần xác định những ưu tiên có khả năng tạo tác động rõ rệt, từ đó tập trung nguồn lực thực hiện. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy chuyển đổi xanh cần một hệ thống hỗ trợ đồng bộ về tiêu chuẩn, hạ tầng, tài chính, dữ liệu và cơ chế thị trường. Với TP. Hồ Chí Minh, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được xem là nền tảng kết nối các trụ cột, giúp dữ liệu và các công nghệ như IoT, trí tuệ nhân tạo được tích hợp vào quá trình quản lý, giám sát và triển khai các dự án xanh.

Từ "xin cơ chế" sang chủ động thiết kế tài chính

Đi sâu vào khung pháp lý, TS. Nguyễn Thị Cẩm Vân trình bày chuyên đề về lộ trình ưu tiên triển khai các nội dung chuyển đổi xanh tại TP. Hồ Chí Minh. Theo tham luận, Luật Phát triển đô thị chuyển cơ chế đặc thù của Thành phố từ “thí điểm theo nghị quyết” sang “phân quyền theo luật”, qua đó mở ra cách tiếp cận mới trong tổ chức thực hiện các chính sách xanh. Trên cơ sở đối chiếu các thẩm quyền Luật trao cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố với nhu cầu của 11 trụ cột trong Đề án, tham luận đề xuất chuyển trọng tâm từ “nghiên cứu để xin cơ chế” sang chủ động thiết kế và ban hành cơ chế trong phạm vi thẩm quyền của Thành phố.

Theo đó, giai đoạn từ tháng 10/2026 đến tháng 3/2027 được xác định là thời gian chuyển tiếp để rà soát các chương trình, đề án, cơ chế đang thực hiện theo Nghị quyết 98, cập nhật căn cứ pháp lý và chuẩn bị các văn bản thi hành Luật. Tiếp đó, trong năm 2027, Thành phố được đề xuất xây dựng năm gói văn bản có tính “mở khóa”, trước khi tập trung triển khai các dự án đầu tàu trong giai đoạn 2027-2030. Trong năm gói chính sách này, tham luận đề xuất ưu tiên gói tài chính và đầu tư xanh và gói giao thông do có khả năng trực tiếp mở đường cho các dự án ưu tiên.

Khơi thông nguồn vốn bằng ba công cụ tài chính

Cũng tại hội thảo, ThS. Lê Thanh Hải, Giám đốc HIDS, cho biết Đề án ước tính nhu cầu vốn khoảng 900.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2035, bình quân khoảng 90.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương khoảng 3% GRDP Thành phố. Trong đó, ngân sách nhà nước chỉ đảm nhận khoảng 20%; phần còn lại cần huy động từ khu vực tư nhân, hợp tác công -tư và nguồn vốn quốc tế.

ThS. Lê Thanh Hải, Giám đốc HIDS trình bày tại Hội thảo.

Tham luận tập trung vào ba công cụ gồm trái phiếu xanh và nguồn vay từ các tổ chức tài chính quốc tế; hỗ trợ lãi suất thông qua tổ chức có chức năng quỹ đầu tư phát triển địa phương; và thị trường tín chỉ carbon. Các công cụ được đề xuất tích hợp trong một kiến trúc tài chính chuyển đổi xanh thống nhất, thay vì triển khai riêng lẻ.

Cụ thể, tham luận kiến nghị Sở Tài chính chủ trì, phối hợp HFIC và HIDS xây dựng ba đề án về Quỹ Chuyển đổi xanh, hỗ trợ lãi suất và trái phiếu xanh để trình Hội đồng nhân dân Thành phố trong quý I/2027, xem đây là gói tài chính mở đường cho các dự án ưu tiên. Đồng thời, nguồn thu từ tín chỉ carbon được đề xuất tái đầu tư cho chuyển đổi xanh; các ngân hàng thương mại phối hợp xây dựng bộ hồ sơ thẩm định dự án xanh dùng chung và từng bước hoàn thiện dữ liệu tín dụng xanh riêng cho địa bàn Thành phố.

Hội thảo cho thấy Luật Phát triển đô thị không chỉ mở thêm hành lang pháp lý mà còn đặt ra yêu cầu sớm chuyển các thẩm quyền mới thành chính sách, dự án và nguồn lực cụ thể. Việc xác định đúng các dự án ưu tiên, hoàn thiện cơ chế thực thi và huy động hiệu quả các nguồn lực sẽ là những yếu tố quan trọng để TP. Hồ Chí Minh thúc đẩy chuyển đổi xanh gắn với tăng trưởng và nâng cao chất lượng đô thị.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm.

Nguyễn Tuyết