TP. Hồ Chí Minh chủ động bảo vệ an toàn dữ liệu trước thách thức công nghệ lượng tử

Trước những nguy cơ an ninh mạng từ sự phát triển của điện toán lượng tử, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu sớm chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử, nâng cao năng lực bảo vệ dữ liệu và xây dựng hạ tầng số an toàn, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số và đô thị thông minh.

Chiều ngày 27/10/2026, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026, phiên chuyên đề “An toàn dữ liệu và an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử” quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện doanh nghiệp công nghệ trong nước, quốc tế. Các ý kiến tập trung phân tích nguy cơ đối với hệ thống bảo mật hiện hành, kinh nghiệm chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử và giải pháp bảo vệ dữ liệu trong các lĩnh vực trọng yếu.

Chủ động ứng phó nguy cơ mất an toàn dữ liệu trong kỷ nguyên lượng tử

Phát biểu tại phiên chuyên đề, PGS.TS Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Ban Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đã chủ động kết nối với cộng đồng học giả và các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới, trao đổi về tiềm năng tính toán, mô phỏng, phát triển hạ tầng và xây dựng hệ sinh thái công nghệ lượng tử.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Quốc Cường, Thành viên Tiểu ban Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số, Ban Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại phiên thảo luận.

Theo ông, công nghệ lượng tử là một trong những công nghệ lõi mang tính chiến lược cần ưu tiên đầu tư nhằm nâng cao năng lực tự chủ quốc gia. Đối với TP. Hồ Chí Minh, trong bối cảnh phát triển mô hình siêu đô thị với quy mô trên 14 triệu dân, việc ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số càng đặt ra yêu cầu cao về bảo đảm an toàn hệ thống.

PGS.TS Lê Quốc Cường cảnh báo về kịch bản Q-Day, thời điểm máy tính lượng tử đủ mạnh để phá vỡ một số thuật toán mật mã khóa công khai đang được sử dụng phổ biến. Nguy cơ còn đến từ phương thức thu thập dữ liệu đã mã hóa để chờ giải mã khi công nghệ đủ khả năng xử lý.

Nhấn mạnh tính cấp thiết của vấn đề, ông Lê Quốc Cường cho biết: “Thực trạng ‘thu thập dữ liệu ngay, giải mã sau’ đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu”. Theo ông, dữ liệu nhạy cảm trong các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, hành chính công, y tế, giao thông, năng lượng, đặc biệt là hệ thống tài chính, ngân hàng và Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh có nguy cơ bị thu thập, lưu trữ để giải mã trong tương lai. Vì vậy, chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử (PQC) là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ chủ quyền số quốc gia và an toàn đô thị.

Tiến sĩ Stephen Oh, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Công nghệ (CTO) Korea Quantum Computing (KQC), phát biểu tại phiên chuyên đề.

Cùng quan điểm, Tiến sĩ Stephen Oh, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Công nghệ Korea Quantum Computing (Hàn Quốc), nhận định sự phát triển của máy tính lượng tử có thể tác động sâu rộng đến hệ thống xác thực, chữ ký số và các giao dịch điện tử. Chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không chỉ là thay thế thuật toán mà còn liên quan đến quản lý khóa, chứng chỉ số và kết nối giữa các hệ thống. Quá trình này có thể kéo dài nhiều năm, đòi hỏi các tổ chức phải chủ động đánh giá rủi ro và chuẩn bị từ sớm.

Theo chuyên gia, cần chú trọng quản lý chi phí chuyển đổi, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực bảo mật trong chuỗi cung ứng, đồng thời triển khai các chương trình thí điểm để đánh giá hiệu quả giải pháp trước khi nhân rộng.

Xây dựng lộ trình chuyển đổi mật mã hậu lượng tử, phát triển năng lực tự chủ công nghệ

Ông Priyesh Panchmatia, Giám đốc Tư vấn Giải pháp Công ty i-Sprint Innovations, phát biểu tại phiên thảo luận.

Ở góc độ thực tiễn, ông Priyesh Panchmatia, Giám đốc Tư vấn Giải pháp i-Sprint Innovations, cho rằng các ngân hàng và doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã bắt đầu quan tâm đến nguy cơ an ninh lượng tử, song mức độ chuẩn bị chưa đồng đều. Thách thức hiện nay là xác định các thành phần mật mã đang sử dụng, đánh giá rủi ro và lựa chọn phương án đầu tư phù hợp.

Theo ông, các tổ chức có thể vừa kiểm kê hệ thống mật mã, vừa thử nghiệm giải pháp chuyển đổi trên những nền tảng trọng yếu như ngân hàng trực tuyến hoặc cổng thanh toán, qua đó đánh giá khả năng triển khai trước khi mở rộng.

Trong khi đó, TS Võ Văn Tuấn, đại diện Viện Lượng tử, Trí tuệ nhân tạo và An ninh mạng của Tập đoàn FPT, chia sẻ định hướng từng bước làm chủ công nghệ thông qua nghiên cứu, thử nghiệm và hợp tác quốc tế. Bên cạnh mật mã hậu lượng tử, các hướng nghiên cứu còn bao gồm phân phối khóa lượng tử (QKD), ứng dụng AI trong an ninh mạng và phát triển giải pháp bảo mật hạ tầng công nghệ. Việc đào tạo nhân lực cũng cần gắn với yêu cầu thực tế, từ thiết kế hệ thống, tích hợp thuật toán đến kiểm toán an toàn thông tin.

Các chuyên gia trong nước và quốc tế thảo luận về an toàn dữ liệu và an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, PGS.TS Lê Quốc Cường đề xuất nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với công nghệ mã hóa kháng lượng tử; xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn cho hạ tầng đô thị thông minh và hệ thống dữ liệu số; đồng thời hoàn thiện chính sách hỗ trợ thương mại hóa, chuyển giao công nghệ và thu hút nhân lực an ninh mạng lượng tử. Ông cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển hệ sinh thái lượng tử theo mô hình “Ba nhà mở rộng”, kết nối chính quyền, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Trước mắt, cần rà soát, kiểm toán an toàn dữ liệu tại các lĩnh vực trọng yếu, ưu tiên tài chính - ngân hàng và hành chính công, đồng thời xây dựng hạ tầng có khả năng linh hoạt nâng cấp mật mã khi cần thiết.

Các ý kiến tại phiên chuyên đề cho thấy, bảo đảm an toàn dữ liệu trong kỷ nguyên lượng tử không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự đồng bộ giữa cơ chế chính sách, nguồn lực đầu tư, nghiên cứu và hợp tác quốc tế. Chủ động chuẩn bị lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử sẽ góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, bảo vệ hạ tầng số và tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh phát triển kinh tế số, đô thị thông minh và Trung tâm Tài chính Quốc tế.

Nguyễn Tuyết