Doanh nghiệp chủ động chuẩn bị năng lực đáp ứng yêu cầu kỹ thuật mới, mở rộng tiếp cận thị trường xuất khẩu

Ngày 13/8/2026, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo "Hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế thông qua khai thác thông tin về hàng rào kỹ thuật trong thương mại trên ePing".

Trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của các yêu cầu kỹ thuật trên thị trường quốc tế, phương thức hỗ trợ doanh nghiệp cần chuyển mạnh sang hướng chủ động, có trọng tâm và dựa trên dữ liệu. Việc khai thác hiệu quả ePing sẽ góp phần hình thành cơ chế cảnh báo sớm, giúp doanh nghiệp nhận diện kịp thời các yêu cầu kỹ thuật mới, chủ động chuẩn bị năng lực đáp ứng và giảm thiểu rủi ro khi tiếp cận thị trường xuất khẩu.

Hàng rào kỹ thuật - thách thức lớn trong thương mại toàn cầu

Ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, nhận định môi trường thương mại quốc tế đang thay đổi nhanh chóng. Trong khi hàng rào thuế quan tiếp tục được cắt giảm theo các cam kết FTA, các yêu cầu về quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngày càng được các thị trường nhập khẩu áp dụng chặt chẽ.

Ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, phát biểu tại hội thảo

Theo ông Ngọc, các biện pháp phi thuế quan hiện tác động đến gần 70% giá trị thương mại toàn cầu, trong đó hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) trở thành yếu tố cạnh tranh quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Đáng lo ngại, hơn 60% doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn đang đối mặt với rào cản lớn là thiếu thông tin kịp thời về quy định kỹ thuật của thị trường nước ngoài.

Điều này cho thấy, việc tiếp cận thông tin kịp thời có ý nghĩa quan trọng không kém năng lực sản xuất. Doanh nghiệp cần biết trước những thay đổi về tiêu chuẩn, quy chuẩn, ghi nhãn, an toàn sản phẩm hay các yêu cầu liên quan để có thời gian điều chỉnh sản phẩm và quy trình sản xuất, thay vì chỉ xử lý khi hàng hóa đã phát sinh vướng mắc tại thị trường nhập khẩu.

Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Mai Phương, Phó Trưởng ban Hợp tác quốc tế và TBT, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, cũng cập nhật những xu hướng mới đang định hình yêu cầu kỹ thuật trên thị trường quốc tế. Theo bà Phương, năm 2025 ghi nhận hơn 5.200 thông báo TBT mới, tăng 27% so với năm trước. Cùng với sự gia tăng về số lượng, các yêu cầu kỹ thuật trên thị trường quốc tế đang chuyển mạnh theo hướng "xanh hóa" và "số hóa".

Bà Phạm Thị Mai Phương cung cấp các thông tin về Hàng rào kỹ thuật trong thương mại: Xu hướng và tác động đến doanh nghiệp xuất khẩu

Các doanh nghiệp xuất khẩu được khuyến nghị quan tâm đến những yêu cầu mới như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), Quy định chống phá rừng (EUDR), Hộ chiếu số sản phẩm (DPP) hay yêu cầu chứng nhận Halal tại một số thị trường. Cụ thể như, doanh nghiệp xuất khẩu cà phê, cao su, gỗ sang EU cần chuẩn bị dữ liệu về nguồn gốc và định vị sản xuất theo yêu cầu của EUDR; trong khi DPP sẽ từng bước đặt ra yêu cầu về dữ liệu liên quan đến độ bền, khả năng tái chế và chuỗi cung ứng của sản phẩm.

Hội thảo cũng giới thiệu, hướng dẫn về hệ thống cảnh báo ePing TBT/SPS của WTO để ứng phó với rào cản kỹ thuật trong xuất khẩu

Trước thực tế này, ePing được giới thiệu như một công cụ cảnh báo sớm, giúp doanh nghiệp chủ động theo dõi thông tin về các yêu cầu kỹ thuật của thị trường xuất khẩu. Hệ thống cho phép tra cứu các dự thảo quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn và thủ tục đánh giá sự phù hợp theo thị trường và nhóm sản phẩm, với nguồn thông tin từ hơn 160 thành viên WTO. Thông qua ePing, doanh nghiệp cũng có thể thiết lập lĩnh vực quan tâm để nhận cảnh báo qua email, tham gia diễn đàn trao đổi, liên hệ với Điểm hỏi đáp TBT quốc gia khi cần làm rõ yêu cầu kỹ thuật…

TP. Hồ Chí Minh chuyển từ "phản ứng" sang "chủ động"

Chia sẻ về thực tiễn tại địa phương, bà Võ Đình Liên Ngọc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh) cho biết, Thành phố đã duy trì hoạt động của Điểm TBT địa phương gắn với công tác quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa từ năm 2017. Đến nay, Điểm TBT Thành phố đã tiếp nhận và xử lý 406 lượt hỏi đáp; đăng tải khoảng 6.000 tin cảnh báo từ WTO và tổ chức 20 lớp tập huấn với hơn 620 lượt doanh nghiệp tham gia.

Bên cạnh đó, Sở Khoa học và Công nghệ thông qua Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đã hướng dẫn 235 doanh nghiệp xây dựng tiêu chuẩn cơ sở, 241 doanh nghiệp công bố tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm, hàng hóa và hướng dẫn quy định về ghi nhãn hàng hóa cho 163 lượt doanh nghiệp.

Bà Võ Đình Liên Ngọc, Phó Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng, chia sẻ một số kết quả hoạt động TBT tại TP. Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, theo bà Võ Đình Liên Ngọc, mức độ chủ động khai thác thông tin TBT giữa các doanh nghiệp vẫn chưa đồng đều. Doanh nghiệp quy mô lớn thường có bộ phận chuyên môn hoặc nguồn lực để theo dõi các thay đổi về tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật của thị trường; trong khi một bộ phận doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ vẫn chủ yếu tiếp cận thông tin khi phát sinh vướng mắc cụ thể. Việc cập nhật chậm hoặc chưa đầy đủ các yêu cầu mới có thể dẫn đến sai sót trong ghi nhãn hàng hóa, hồ sơ kỹ thuật hoặc chuẩn bị điều kiện xuất khẩu.

Thực tiễn này đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ cách hỗ trợ mang tính phản ứng, tức là chỉ xử lý khi doanh nghiệp gặp vướng mắc, sang cách tiếp cận chủ động hơn như cảnh báo sớm, phân loại thông tin theo nhóm hàng và thị trường, đồng thời giúp doanh nghiệp hình thành thói quen tự tra cứu, theo dõi và đánh giá tác động của các biện pháp TBT ngay từ giai đoạn chuẩn bị sản phẩm và kế hoạch xuất khẩu.

Định hướng thời gian tới, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung vào một số nội dung như tăng cường khai thác công cụ ePing, phân loại thông tin TBT theo nhóm ngành hàng, thị trường và mức độ tác động để doanh nghiệp dễ tiếp cận những cảnh báo liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu. Cùng với đó, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng khai thác ePing, phân tích thông báo TBT và đánh giá tác động đối với từng nhóm sản phẩm. Đồng thời tăng cường cơ chế phản hồi hai chiều giữa doanh nghiệp, Điểm TBT địa phương và TBT Việt Nam.

Ông Nguyễn Kỳ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại hội thảo

Thống nhất với những thông tin chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Kỳ, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ khẳng định Sở sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp nâng cao hiệu quả khai thác thông tin TBT, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện tốt các hoạt động kinh doanh và bứt phá trong xuất khẩu. Sở Khoa học và Công nghệ mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp của các đơn vị, sở, ngành liên quan để nâng cao hiệu quả hoạt động TBT, giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật mà còn trở thành động lực nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế.

Lam Vân