Kết nối công nghệ xanh, đồng hành cùng doanh nghiệp thực hiện EPR và phát triển bền vững

Ngày 21/7, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo (SIHUB) phối hợp với Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh tổ chức sự kiện trình diễn - kết nối công nghệ chuyên đề "Công nghệ môi trường xanh xử lý chất thải theo hướng tuần hoàn thực hiện trách nhiệm EPR và phát triển bền vững".

Sự kiện thu hút hơn 150 đại biểu tham dự, mở ra không gian kết nối, thúc đẩy ứng dụng công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn và bền vững.

Kết nối để hiện thực hóa kinh tế tuần hoàn

Theo ông Võ Ngọc Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên, chuyển đổi xanh đã trở thành xu hướng tất yếu toàn cầu. Tại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 110/2026/NĐ-CP, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của khung pháp lý về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

Ông Võ Ngọc Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), phát biểu tại sự kiện

Ông Hải nhấn mạnh, EPR không chỉ là yêu cầu tuân thủ quy định pháp luật mà còn là cơ hội để doanh nghiệp đổi mới mô hình sản xuất, ứng dụng công nghệ tiên tiến, xây dựng thương hiệu xanh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi đạt hiệu quả, doanh nghiệp cần tiếp cận với các công nghệ phù hợp, các mô hình ứng dụng thực tiễn và những đối tác có năng lực chuyển giao. Đây cũng là lý do SIHUB tiếp tục triển khai chuỗi sự kiện trình diễn - kết nối công nghệ theo từng chuyên đề nhằm tạo cầu nối giữa đơn vị phát triển công nghệ với doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng. Với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ, đơn vị nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp, chương trình tạo điều kiện để các bên cùng trao đổi về bài toán thực tiễn, chia sẻ kinh nghiệm triển khai và tìm kiếm cơ hội hợp tác chuyển giao công nghệ.

Ông Lê Hoàng Nghiêm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, cho rằng khoa học công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng quyết định sự chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn. Nhà trường hiện đang sở hữu đội ngũ chuyên gia đầu ngành cùng hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thiết kế mô hình tuần hoàn, kiểm kê khí nhà kính và tư vấn lộ trình tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế như CBAM (Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon) hay phát triển các dự án tín chỉ carbon.

Ông Lê Hoàng Nghiêm, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, phát biểu tại sự kiện

Theo ông Nghiêm, trước yêu cầu chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, việc tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp sẽ góp phần thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các giải pháp công nghệ môi trường vào thực tiễn, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tuần hoàn.

EPR mở ra nhu cầu đổi mới công nghệ

Các chuyên gia nhận định, EPR không chỉ là cơ chế phân định trách nhiệm của nhà sản xuất đối với sản phẩm sau tiêu dùng mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị. Để đáp ứng các yêu cầu về thu hồi, tái chế và giảm phát thải, doanh nghiệp cần từng bước chuyển đổi từ mô hình xử lý chất thải truyền thống sang cách tiếp cận dựa trên kinh tế tuần hoàn, trong đó chất thải được xem là nguồn tài nguyên có thể tái sử dụng hoặc tái chế, góp phần giảm khai thác tài nguyên mới và hạn chế tác động đến môi trường.

Ông Thái Phương Vũ trình bày tham luận tại chương trình

Giới thiệu khung pháp lý và định hướng thực thi EPR, TS. Thái Phương Vũ, Phó Trưởng khoa Môi trường, cho biết Nghị định 110/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 25/5/2026, đánh dấu EPR chuyển từ khuyến khích sang bắt buộc thực thi. EPR yêu cầu doanh nghiệp chịu trách nhiệm với sản phẩm trong suốt vòng đời, thông qua việc thu hồi, tái chế hoặc đóng góp kinh phí để xử lý chất thải theo quy định.

Theo ông Vũ, đối với các sản phẩm có giá trị tuần hoàn như bao bì thông thường, dầu nhớt, ắc quy, săm lốp xe, thiết bị điện tử, doanh nghiệp có thể tự tổ chức tái chế, ủy quyền cho tổ chức đại diện (PRO) hoặc đóng góp kinh phí vào Quỹ Bảo vệ môi trường (VEPF). Đối với các sản phẩm có nguy cơ gây ô nhiễm hoặc nhựa dùng một lần khó tái chế, doanh nghiệp phải đóng phí vào Quỹ Bảo vệ môi trường để hỗ trợ xử lý chất thải.

Theo TS. Trần Thanh Tâm, Phó Trưởng phòng Khoa học Công nghệ và Quan hệ đối ngoại (Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường), Việt Nam đang có khoảng 3,1 triệu tấn rác nhựa phát sinh mỗi năm, nhưng tỷ lệ thu gom tái chế chỉ đạt khoảng 27%. Việc tuân thủ EPR đòi hỏi doanh nghiệp phải hành động, từ thay đổi tư duy thiết kế, đến ứng dụng công nghệ số và lựa chọn chiến lược thực thi phù hợp.

Ông Trần Thanh Tâm trình bày tham luận tại sự kiện

Ông Tâm đề xuất quy trình quản trị thực thi EPR chuẩn hóa 6 bước, và các giải pháp công nghệ phù hợp. Cụ thể như phương pháp tái chế cơ học áp dụng cho các loại nhựa cứng đơn chất sạch (PET, HDPE, PP); phương pháp nhiệt phân xúc tác (sử dụng xúc tác Zeolite ở nhiệt độ 400-500°C để bẻ gãy liên kết polymer, chuyển nhựa mềm đa lớp khó tái chế thành dầu tái sinh); công nghệ đồng xử lý trong lò nung xi măng có thể phân hủy hoàn toàn nhựa nguy hại hoặc nhiễm bẩn không còn khả năng tái chế…

Các đại biểu tham dự sự kiện

Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể giảm chi phí tuân thủ EPR bằng các giải pháp thiết kế sinh thái (thay đổi vật liệu bao bì); ứng dụng các nền tảng số để minh minh bạch dữ liệu, giảm thiểu sai sót hành chính, truy xuất nguồn gốc rác thải và đối soát tự động…

Theo Ban tổ chức, việc lựa chọn chủ đề sự kiện không chỉ xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp trong quá trình triển khai EPR, mà còn cung cấp các giải pháp công nghệ xử lý chất thải nhằm đáp ứng các tiêu chí trong báo cáo phát triển bền vững ESG.

Lam Vân