Quỹ đầu tư công – tư: lời giải cho bài toán tháo gỡ tài chính cho startup

Quỹ đổi mới sáng tạo quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo ra một luồng gió mới cho toàn thị trường đầu tư, vì đó không chỉ là một nguồn vốn, mà là một cơ chế dẫn dắt.

Ngày 11/5/2026, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp cùng Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo “Hệ sinh thái Đầu tư Đối tác Công - Tư Việt Nam: Cơ hội kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”. Hội thảo nằm trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia”, do Chính phủ Nhật Bản tài trợ và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) phối hợp cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia quản lý, Viện Nghiên cứu Mitsubishi (MRI) là đối tác triển khai hoạt động.

Hiện nay, Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ trong việc xây dựng chính sách và thúc đẩy đầu tư mạo hiểm, đầu tư khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Các quỹ đầu tư mạo hiểm cấp quốc gia, cấp địa phương như Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh đã lần lượt được thành lập, đòi hỏi cần có sự cập nhật thường xuyên, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp ý kiến lẫn nhau để có thể tìm kiếm hợp tác chặt chẽ giữa các đơn vị trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Do đó, việc nghiên cứu xây dựng và thành lập Quỹ đổi mới sáng tạo quốc gia – NIF (hiện đang được Chính phủ giao Bộ Tài chính là đơn vị chủ trì, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia là đầu mối triển khai thực hiện) rất cần tham vấn ý kiến của các chuyên gia trong nước và quốc tế.

Tại hội thảo, ông Mikihide Katsumata - Cựu Chủ tịch kiêm Giám đốc vận hành Quỹ đầu tư theo mô hình công tư của Nhật Bản INCJ đã trình bày tham luận “Phương thức Nhật Bản sử dụng nguồn vốn nhà nước trong thiết lập hệ sinh thái đổi mới sáng tạo - Quỹ hợp tác công tư INCJ”. Đây là kinh nghiệm thực tiễn vận hành Quỹ đầu tư theo mô hình hợp tác công tư (PPP Fund) chú trọng tạo tác động thành công của Nhật Bản cũng như vai trò và tầm quan trọng của Quỹ trong việc thúc đẩy phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Với sự bứt phá về hạ tầng chiến lược và những thay đổi quyết liệt trong chính sách của Chính phủ nhằm hỗ trợ đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái, các đại biểu tham dự hội thảo đã cùng chia sẻ tầm nhìn thị trường đầu tư mạo hiểm trong 5-10 năm, bàn luận về môi trường quỹ đầu tư công - tư. Đó là hàng loạt những cơ hội cùng những vô vàn thách thức trong gọi vốn, tạo sức bật phát triển, đi cùng nhiều bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp khởi nghiệp. Tổng quan thì đa số startup đều gặp khó ở khâu thương mại hóa vì chi phí đưa sản phẩm ra thị trường khá lớn, cần vốn đầu tư. Đây chính là điểm nghẽn đang cần Quỹ đổi mới sáng tạo quốc gia tháo gỡ.

Theo các đại biểu, việc thành lập Quỹ đổi mới sáng tạo quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo ra một luồng gió mới cho toàn thị trường đầu tư, vì đó không chỉ là một nguồn vốn, mà là một cơ chế dẫn dắt. Vấn đề là làm thế nào để tạo dựng một “mạng lưới liên kết” giữa quỹ địa phương, quỹ quốc gia và quỹ tư nhân để cùng gánh vác rủi ro và cùng chia sẻ lợi ích thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Hoàng Kim