TP. Hồ Chí Minh lấy ý kiến hoàn thiện Đề án phát triển công nghệ sinh học: Hướng tới hệ sinh thái công nghiệp sinh học và kinh tế sinh học

Ngày 29/7, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm góp ý dự thảo Đề án phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học trên địa bàn Thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Theo ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, sau khi mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chí Minh có thêm nhiều lợi thế mới về nghiên cứu khoa học, y tế, giáo dục - đào tạo, công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao, thủy sản, kinh tế biển, logistics, môi trường, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Đây là điều kiện quan trọng để Thành phố phát triển công nghệ sinh học (CNSH) không chỉ ở khía cạnh nghiên cứu, mà hướng đến hình thành sản phẩm, dịch vụ, doanh nghiệp, công nghiệp sinh học và kinh tế sinh học.

Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ phát biểu tại chương trình tọa đàm

Ông cho biết, dự thảo Đề án được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển và ứng dụng CNSH phục vụ phát triển bền vững đất nước, đồng thời gắn với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm của Đề án là thay đổi cách tiếp cận từ hỗ trợ các nhiệm vụ nghiên cứu riêng lẻ sang phát triển CNSH theo chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất thử, kiểm nghiệm, chứng nhận, đến chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.

Qua quá trình rà soát, Sở Khoa học và Công nghệ nhận thấy Thành phố dù sở hữu hệ thống viện, trường, đội ngũ chuyên gia và nhiều nhiệm vụ khoa học công nghệ đã được triển khai, tuy nhiên các nguồn lực hiện còn phân tán. Thực tế, kết quả nghiên cứu chưa chuyển hóa mạnh thành sản phẩm thương mại; doanh nghiệp tham gia nghiên cứu còn hạn chế; hạ tầng sản xuất thử, kiểm nghiệm và chứng nhận chưa đáp ứng yêu cầu; cơ chế hỗ trợ sau nghiệm thu, định giá tài sản trí tuệ, chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường vẫn thiếu tính đồng bộ.

Bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển Khoa học Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ trình bày tóm tắt dự thảo Đề án

Trình bày tóm tắt dự thảo Đề án, bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng phòng Phát triển Khoa học Công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh Đề án được xây dựng trên tinh thần đổi mới tư duy quản trị hệ sinh thái CNSH. Thay vì đánh giá kết quả nghiên cứu chủ yếu ở thời điểm nghiệm thu, Thành phố sẽ theo dõi mức độ sẵn sàng công nghệ (TRL) và khả năng thương mại hóa sau nghiên cứu; chuyển trọng tâm từ viện, trường sang doanh nghiệp; phát triển hạ tầng dùng chung theo mô hình hợp tác công - tư; số hóa công tác quản lý bằng cơ sở dữ liệu và hệ thống chỉ số KPI; đồng thời xây dựng các cơ chế tài chính phù hợp nhằm hỗ trợ chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Theo bà Sương, dự thảo Đề án xác định 8 lĩnh vực ưu tiên phát triển, gồm y sinh và chăm sóc sức khỏe, sinh dược phẩm, nông nghiệp và thủy sản công nghệ cao, giống và nguồn gen, công nghiệp và vật liệu, môi trường, dữ liệu sinh học và dịch vụ kỹ thuật. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 CNSH đóng góp từ 3-5% GRDP của Thành phố; 100% dữ liệu ngành được số hóa; hình thành 120-150 sản phẩm thương mại hóa và ươm tạo từ 25-40 doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực CNSH.

Nhiều đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện viện, trường, doanh nghiệp, sở ngành tham dự tọa đàm và góp ý dự thảo Đề án

Tại chương trình tọa đàm, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận và góp ý xoay quanh các các nội dung về phạm vi tiếp cận, quan điểm và mục tiêu của Đề án, nhất là cách tiếp cận CNSH theo hướng sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường, công nghiệp sinh học và kinh tế sinh học. Các chuyên gia, nhà khoa học cũng góp ý về đánh giá thực trạng, tiềm lực, lợi thế, hạn chế và điểm nghẽn trong chuỗi giá trị CNSH của Thành phố. Đồng thời góp ý về bộ chỉ tiêu/KPI đến năm 2030; các lĩnh vực ưu tiên, nhóm sản phẩm, công nghệ, dịch vụ trọng tâm, bảo đảm phù hợp với lợi thế của Thành phố, nhu cầu thị trường, khả năng thương mại hóa và khả năng huy động doanh nghiệp…

Theo phân tích tại tọa đàm, nhiều kết quả nghiên cứu có tiềm năng vẫn chưa thể bước ra thị trường do thiếu hạ tầng sản xuất thử (pilot-scale), thiếu cơ chế định giá tài sản trí tuệ, thiếu các tổ chức trung gian chuyên nghiệp và thiếu doanh nghiệp đủ năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị. Bà Nguyễn Thị Thu Sương cũng cho biết, mặc dù hơn 60% kết quả nghiên cứu được đánh giá có khả năng chuyển giao, tỷ lệ doanh nghiệp tham gia đối ứng từ đầu vẫn còn thấp, ảnh hưởng đến khả năng thương mại hóa.

Các ý kiến đề xuất Thành phố cần ưu tiên đầu tư hạ tầng dùng chung theo mô hình quản trị hiệu quả; hoàn thiện cơ chế khoán theo từng giai đoạn thay vì chỉ đánh giá sản phẩm cuối cùng; xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn gen; đẩy mạnh phát triển các sản phẩm y sinh trong nước; lấy nhu cầu của doanh nghiệp, bệnh viện và thị trường làm định hướng cho hoạt động nghiên cứu. Nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), định giá tài sản trí tuệ, hỗ trợ thương mại hóa và bảo vệ cán bộ dám đổi mới trong quá trình triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Theo bà Sương, mục tiêu cuối cùng của Đề án là kết nối hiệu quả giữa hoạt động nghiên cứu với nhu cầu của thị trường, tạo điều kiện để các kết quả khoa học được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế.

Ông Trần Trọng Tuyên khẳng định Sở Khoa học và Công nghệ sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Đề án trước khi trình Ủy ban nhân dân Thành phố xem xét. Theo ông, mục tiêu không chỉ là xây dựng một văn bản định hướng, mà phải trở thành công cụ tổ chức triển khai thực chất, có trọng tâm, có sản phẩm, có cơ chế thực hiện, có nguồn lực và có trách nhiệm theo dõi, đánh giá. Qua đó hình thành phương thức quản trị mới cho hệ sinh thái CNSH, thúc đẩy sự đồng hành của doanh nghiệp, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao và từng bước đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm CNSH, công nghiệp sinh học và kinh tế sinh học của khu vực trong thời gian tới.

Lam Vân