Nâng cao hiệu quả quản lý công nghệ: Chuyển từ “quản lý hành chính” sang “quản trị công nghệ”

Thông điệp được chia sẻ tại hội thảo do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức ngày 04/6/2026. Những định hướng mới về quản trị rủi ro công nghệ, hậu kiểm và phân cấp toàn diện cho địa phương đã được làm rõ. Đây là nền tảng để TP.HCM bứt phá trong việc thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thu hút các dự án đầu tư công nghệ cao.

Hội thảo "Nâng cao hiệu quả công tác quản lý công nghệ" được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, điểm cầu chính tại Cục Đổi mới sáng tạo (TP. Hà Nội) và kết nối đến các Sở Khoa học và Công nghệ địa phương trên cả nước. Tại điểm cầu Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó Giám đốc Sở, cùng lãnh đạo các phòng chuyên môn và cán bộ phụ trách lĩnh vực quản lý công nghệ tham dự hội thảo.

Bà Nguyễn Hoàng Bảo Trân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, cùng đại diện các phòng chuyên môn và cán bộ phụ trách lĩnh vực quản lý công nghệ tham dự hội thảo tại điểm cầu TP.HCM

Cập nhật khung pháp lý mới về chuyển giao và thẩm định công nghệ

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mang tính kiến tạo của ngành khoa học và công nghệ chính thức có hiệu lực, bao gồm Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi, bổ sung năm 2025; Nghị định số 101/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành luật; Thông tư số 09/2026/TT-BKHCN ngày 31/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ. 

Theo lãnh đạo Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ, tinh thần xuyên suốt của các quy định mới là chuyển từ mô hình "quản lý hành chính" sang "quản trị công nghệ", lấy quản trị rủi ro làm trọng tâm thay vì chỉ tập trung vào việc xem xét hồ sơ thủ tục. Cách tiếp cận này hướng đến nhận diện sớm các nguy cơ liên quan đến công nghệ lạc hậu, công nghệ có khả năng gây tác động tiêu cực đến môi trường hoặc tiềm ẩn rủi ro trong quá trình triển khai dự án đầu tư.

Đáng chú ý, Nghị định số 101/2026/NĐ-CP đóng vai trò là "công cụ thực thi trực tiếp" thay thế hoàn toàn cho Nghị định số 76/2018/NĐ-CP trước đây. Khung chính sách mới tập trung rà soát và cập nhật liên tục 3 danh mục công nghệ cốt lõi bao gồm: danh mục khuyến khích chuyển giao (ưu tiên công nghệ tiên tiến, xanh, tiết kiệm năng lượng); danh mục hạn chế chuyển giao (sàng lọc công nghệ lạc hậu, nguy cơ ô nhiễm); và danh mục cấm chuyển giao (triệt tiêu công nghệ nguy hại đến an ninh, quốc phòng và sức khỏe cộng đồng).

Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Nếu như trước đây trọng tâm chủ yếu đặt ở khâu xem xét hồ sơ trước khi cấp phép thì nay công tác kiểm tra, giám sát sẽ được thực hiện xuyên suốt vòng đời của dự án, từ giai đoạn thẩm định, triển khai đến vận hành thực tế. Điều này vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục, vừa nâng cao hiệu quả giám sát đối với việc tuân thủ các cam kết về công nghệ.

Một điểm đáng chú ý khác là định hướng xây dựng hệ sinh thái quản lý công nghệ trên nền tảng số hóa, kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý Trung ương và địa phương, hướng đến xử lý thủ tục nhanh chóng, minh bạch và hiệu quả hơn.

Tăng cường phân cấp, trao quyền nhiều hơn cho địa phương

Một trong những nội dung trọng tâm được thảo luận là việc thực hiện phân cấp, phân quyền trong công tác quản lý công nghệ theo Nghị định số 101/2026/NĐ-CP. Theo đó, hầu hết các thủ tục thẩm định công nghệ của dự án đầu tư trên địa bàn (trừ các dự án thuộc thẩm quyền xem xét của Quốc hội và Chính phủ), thủ tục chấp thuận và cấp phép chuyển giao đối với công nghệ hạn chế chuyển giao đã được phân cấp cho địa phương thực hiện (UBND cấp tỉnh/thành phố). Việc trao quyền nhiều hơn cho địa phương được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời tạo điều kiện để các cơ quan chuyên môn chủ động hơn trong công tác quản lý, thẩm định và giám sát công nghệ.

Hội thảo được tổ chức trực tiếp tại Hà Nội và kết nối trực tuyến đến các Sở KH&CN địa phương trên cả nước 

Các quy định mới cũng đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo đó, thời hạn xử lý hồ sơ đăng ký chuyển giao công nghệ hiện nay đã được rút ngắn chỉ còn 05 ngày làm việc, quy trình thẩm định cấp phép chuyển giao công nghệ hạn chế là 15 ngày làm việc. Bộ Khoa học và Công nghệ yêu cầu các địa phương phải thực hiện tiếp nhận 100% hồ sơ trực tuyến qua cổng dịch vụ công, khai thác triệt để dữ liệu số hóa nhằm tối ưu hóa thời gian xử lý và kết nối thông suốt với Cơ sở dữ liệu chuyển giao công nghệ quốc gia.

Hội thảo đã dành phần lớn thời gian để các đại biểu tiến hành trao đổi, thảo luận, nêu vấn đề phát sinh trong thực tế triển khai các quy định mới tại địa phương.

Liên quan đến việc phân công nhiệm vụ thẩm định công nghệ, bà Phạm Thị Vân Anh, Vụ trưởng Vụ Đánh giá và Thẩm định công nghệ hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố nên ban hành quy định chung về phân công thẩm quyền giữa các cơ quan chuyên môn thay vì thực hiện theo từng dự án riêng lẻ. Vụ trưởng nêu rõ, đối với dự án sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao, Sở Khoa học và Công nghệ bắt buộc phải là đơn vị chủ trì thẩm định. Đối với các dự án có nguy cơ tác động đến môi trường, UBND Thành phố có thể giao cơ quan chuyên môn phù hợp chủ trì thẩm định tùy theo tính chất và năng lực của từng đơn vị.

Liên quan đến một số ý kiến đề xuất đưa công nghệ sản xuất động cơ đạt tiêu chuẩn Euro 4, Euro 5 ra khỏi danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao, bà Vân Anh cho biết, việc đưa công nghệ vào danh mục hạn chế chuyển giao không đồng nghĩa với việc cấm áp dụng, mà nhằm bảo đảm định hướng phát triển công nghệ xanh và bền vững. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, rà soát các đề xuất từ thực tiễn sản xuất và kinh doanh.

Ngoài ra, những nội dung liên quan đến minh chứng quyền sở hữu công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ trong hồ sơ chuyển giao công nghệ cũng được hướng dẫn cụ thể nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng quy định và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong các giao dịch công nghệ.

Lam Vân