TP. Hồ Chí Minh giữ vững vị trí thứ 2 tại PII năm 2026, phát huy nội lực đổi mới sáng tạo

Kết quả Chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 tiếp tục ghi nhận TP. Hồ Chí Minh đứng thứ 2 cả nước, đồng thời dẫn đầu 12/52 chỉ số thành phần. Kết quả này cho thấy những lợi thế nổi bật của Thành phố về hạ tầng khoa học, công nghệ, môi trường kinh doanh, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), cũng như năng lực huy động các nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.

PII 2026 ghi nhận nhiều lợi thế nổi bật

Ngày 04/10, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố kết quả PII năm 2026. Bộ chỉ số được xây dựng với 52 chỉ số thành phần, thuộc 7 trụ cột, nhằm đánh giá toàn diện môi trường và kết quả đổi mới sáng tạo tại các địa phương. Trong đó, 5 trụ cột đầu vào phản ánh những yếu tố tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo gồm: thể chế; vốn con người và nghiên cứu và phát triển; cơ sở hạ tầng; trình độ phát triển của thị trường; trình độ phát triển của doanh nghiệp. Hai trụ cột đầu ra phản ánh kết quả tác động của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ; tác động.

Trao chứng nhận PII năm 2026 cho các địa phương dẫn đầu tại sự kiện. Ảnh: internet

Trong bảng xếp hạng năm nay, TP. Hồ Chí Minh giữ vị trí thứ 2 cả nước với 58,3 điểm và đứng đầu khu vực phía Nam. Thành phố đồng thời dẫn đầu ở 12/52 chỉ số thành phần, cho thấy năng lực đổi mới sáng tạo được hình thành từ nhiều nhóm yếu tố, không chỉ tập trung ở hoạt động nghiên cứu mà còn gắn với môi trường kinh doanh, doanh nghiệp và hạ tầng phục vụ phát triển.

Theo đó, TP. Hồ Chí Minh dẫn đầu cả nước về số lượng tổ chức khoa học và công nghệ, hạ tầng chung hiện đại và hạ tầng số đồng bộ. Thành phố là địa phương tối ưu hóa tốt nhất dòng vốn với hai chỉ số dẫn đầu là tín dụng cho khu vực tư nhân và tài chính vi mô; đồng thời ghi nhận mật độ doanh nghiệp và tỷ lệ doanh nghiệp mới thành lập cao nhất cả nước. Thành phố cũng đứng đầu cả nước về tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D và tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo. Về tài sản trí tuệ, TP. Hồ Chí Minh cùng dẫn đầu với Hà Nội về đơn đăng ký và bằng bảo hộ sáng chế, giải pháp hữu ích, bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu được thương mại hóa.

Những kết quả này cho thấy hoạt động đổi mới sáng tạo tại Thành phố ngày càng gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Đây là động lực giúp kết nối các ý tưởng sáng tạo, thúc đẩy quá trình hình thành, thử nghiệm và đưa các giải pháp công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Thể chế và nguồn lực tạo thêm không gian cho đổi mới sáng tạo

Vị thế vững chắc của TP. Hồ Chí Minh tại PII 2026 còn phản ánh kết quả triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW tại Thành phố. Theo đó, Thành phố đang từng bước hình thành các cơ chế mới nhằm hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Quỹ đầu tư mạo hiểm được thành lập với vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng, hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, nhằm tạo công cụ tài chính linh hoạt “tiếp sức” cho các startup công nghệ, hướng tới quy mô 5.000 tỷ đồng vào năm 2035.

Thành phố cũng triển khai chính sách hỗ trợ vốn không hoàn lại cho các dự án khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; tiên phong trong việc tạo không gian pháp lý thử nghiệm cho các công nghệ mới (đã triển khai thử nghiệm giao hàng bằng thiết bị bay không người lái, thử nghiệm mô hình xe tự hành…); ban hành chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 5 năm đối với các chuyên gia, nhà khoa học, người có tài năng đặc biệt và các cá nhân khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên của Thành phố.

Về nguồn lực tài chính, năm 2026, TP. Hồ Chí Minh bố trí hơn 12.705 tỷ đồng (tương đương 4,16% tổng chi ngân sách thành phố) cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi. Cam kết mạnh mẽ này giúp Thành phố chủ động nguồn vốn đầu tư công, đồng hành cùng mục tiêu dành 2% GRDP cho hoạt động R&D.

Về hạ tầng công nghệ, Thành phố đã lắp đặt 8.523 trạm phát sóng 5G, với vùng phủ sóng trên 95%. Cùng với đó, Thành phố đang phát triển hệ thống trung tâm dữ liệu và thu hút các dự án hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, dự án AI Data Center trị giá 2,1 tỷ USD được ký kết biên bản ghi nhớ, dự kiến trang bị 28.000 GPU với công suất 50 MW. Hạ tầng phục vụ kết nối cung - cầu công nghệ cũng được mở rộng. Sàn Giao dịch công nghệ thế hệ mới vận hành từ tháng 3/2026, giới thiệu hơn 25.000 công nghệ, thiết bị từ khoảng 2.400 nhà cung ứng, đã kết nối 38 hợp đồng với tổng giá trị khoảng 29 tỷ đồng.

SIHUB (Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh) là một trong những không gian thường xuyên diễn ra các hoạt động kết nối, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Cùng với đó, báo cáo xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu năm 2026 của tổ chức StartupBlink ghi nhận TP. Hồ Chí Minh đã tăng 12 bậc, xuất sắc vươn lên vị trí thứ 98 toàn cầu, chính thức ghi tên vào nhóm 100 hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo năng động nhất thế giới. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Thành phố hiện được định giá khoảng 7-7,5 tỷ USD, thu hút 44% tổng vốn đầu tư mạo hiểm và gần 50% số lượng dự án khởi nghiệp của cả nước. Trong quý II/2026, dòng vốn FDI vào lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt hơn 1,4 tỷ USD; tổng quy mô cam kết đầu tư công nghệ cao đạt hơn 4,5 tỷ USD, với sự tham gia của nhiều tập đoàn công nghệ quốc tế.

Ngoài ra, không gian hỗ trợ khởi nghiệp tại SIHUB (Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh) đã trở thành điểm hẹn kết nối với 804 sự kiện, thu hút gần 47.000 lượt người tham gia. Thành phố cũng đã chọn 6 tổ chức triển khai Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE) quy mô 600 tỷ đồng và hỗ trợ thương mại hóa 10 sản phẩm công nghệ chiến lược quy mô 200 tỷ đồng.

Việc giữ vị trí thứ 2 cả nước về PII 2026 là kết quả đáng ghi nhận, nhưng đồng thời cung cấp dữ liệu để Thành phố xác định những lĩnh vực cần tiếp tục cải thiện. Trong giai đoạn tới, việc phát huy kết quả PII cần gắn với nâng cao chất lượng đầu ra của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tăng khả năng thương mại hóa kết quả nghiên cứu, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cho R&D và tăng cường liên kết giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Thành phố tiếp tục đẩy nhanh tiến độ triển khai không gian thử nghiệm có kiểm soát cho các công nghệ tiềm năng như AI, vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, thiết bị tự hành, kinh tế tầm thấp; tiếp tục triển khai chương trình thí điểm hỗ trợ 100% kinh phí chuyển đổi số toàn diện cho 200 doanh nghiệp nhỏ và vừa, các gói hỗ trợ 50% chi phí theo Nghị quyết số 22/2026/NQ-HĐND; tăng tốc lộ trình đưa kinh tế số đóng góp 30%-40% GRDP vào năm 2030 theo Quyết định 3301/QĐ-UBND…

Lam Vân