Cú hích từ việc "gỡ bỏ" tầng nấc trung gian

Trình bày tham luận tại hội thảo, TS Vũ Chiến Thắng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ, cho biết trong gần một năm qua, thay đổi lớn nhất mà người dân và cộng đồng doanh nghiệp có thể cảm nhận rõ rệt là việc các quy trình xử lý công việc được rút ngắn đáng kể khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai. Việc chấm dứt hoạt động của cấp huyện đã trực tiếp loại bỏ một đầu mối trung gian, qua đó góp phần giảm sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan nhà nước, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Trong khi chính quyền cấp tỉnh tập trung chuyên sâu vào các nhiệm vụ mang tính chiến lược như quy hoạch, điều phối phát triển, phân bổ nguồn lực, kiểm tra và giám sát, chính quyền cấp xã đã trở thành cấp trực tiếp triển khai, phục vụ người dân. Chính quyền cấp xã giờ đây giữ vai trò là tuyến đầu trong cung ứng dịch vụ công, tổ chức thực thi chính sách và kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Cũng theo TS Vũ Chiến Thắng, thực tiễn cho thấy tư duy “quản lý hành chính” đang từng bước chuyển sang tư duy “phục vụ và kiến tạo”. Việc 33/34 địa phương thiết lập 3.189 Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã đã góp phần đưa các dịch vụ công thiết yếu đến gần hơn với người dân. Nhờ đó, Chỉ số Cải cách hành chính (PAR Index) bình quân của các tỉnh, thành phố năm 2025 đạt 89,96% và tỷ lệ hài lòng của người dân (SIPAS) đạt trên 83%.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Dù vậy, quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc. Trong đó, công tác phân cấp, phân quyền là nền tảng quan trọng của mô hình mới, với tổng cộng 2.541 nhiệm vụ, thẩm quyền được phân định lại. Riêng các nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền của cấp huyện, nay đã có 1.164 nhiệm vụ được chuyển giao cho cấp xã thực hiện.

Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất hiện nay là khoảng trống giữa thẩm quyền được giao và nguồn lực thực tế để triển khai. Tại một số địa phương, các điểm tiếp nhận hồ sơ ở cấp xã xuất hiện tình trạng quá tải cục bộ do việc chuyển giao nhiệm vụ diễn ra với tốc độ nhanh, trong khi công tác kiện toàn bộ máy chưa theo kịp.

Cùng với đó, dù Cổng Dịch vụ công quốc gia đã phủ sóng hệ thống thông tin của 100% địa phương, nhưng hạ tầng số và khả năng chia sẻ dữ liệu vẫn còn sự chênh lệch lớn…

Để tháo gỡ các "điểm nghẽn", Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đề xuất hoàn thiện pháp luật đồng bộ với mô hình tổ chức, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho các lĩnh vực như tài chính, quy hoạch, đất đai. Đồng thời, phân cấp phải gắn với trao "thực quyền", làm rõ trách nhiệm, từng bước xóa bỏ cơ chế "xin - cho".

Cùng với đó, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, tái cơ cấu đội ngũ cán bộ nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Chính quyền cơ sở không chỉ cần bảo đảm đủ nhân lực theo quy mô dân số mà còn phải có đội ngũ cán bộ với tinh thần đổi mới, trách nhiệm và tư duy quản trị phát triển, thay cho cách quản lý hành chính rập khuôn, thụ động.

Đặc biệt, cần đẩy nhanh tiến độ số hóa hồ sơ, tái thiết kế quy trình giải quyết thủ tục, quản trị trên nền tảng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và dùng chung giữa Trung ương với địa phương.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền theo hướng đồng bộ

Trình bày tham luận tại hội thảo, Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy TPHCM Phạm Thành Kiên cho biết, sau hợp nhất, TPHCM trở thành siêu đô thị với quy mô gần 14 triệu dân, diện tích hơn 6.772km² và 168 đơn vị hành chính cấp xã. Điểm chung của TPHCM và các địa phương khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là khối lượng công việc ở cả cấp tỉnh và cấp xã đều tăng đáng kể.

Nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp huyện xử lý, nay được chuyển lên cấp tỉnh hoặc phân giao trực tiếp cho cấp xã. Vì vậy, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, ủy quyền đã góp phần thay đổi phương thức quản trị địa phương theo hướng "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy TPHCM Phạm Thành Kiên trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Theo đồng chí Phạm Thành Kiên, phân cấp, phân quyền, ủy quyền là điều kiện quyết định để mô hình 4 trục (Đảng, HĐND, UBND, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội), 2 cấp (thành phố và xã) tại TPHCM vận hành hiệu quả. Việc này giúp rút ngắn tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động của cấp xã, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp; đồng thời bảo đảm hoạt động hành chính thông suốt trong bối cảnh khối lượng hồ sơ lớn.

Bên cạnh đó, TPHCM cũng còn một số khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện. Trong đó, việc phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa gắn với nguồn lực tương xứng; hệ thống pháp luật về phân cấp, phân quyền còn một số nội dung chưa đồng bộ, thống nhất. Đồng thời, hạ tầng dữ liệu và chuyển đổi số chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mô hình quản trị hiện đại.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo. Ảnh: ĐỖ TRUNG

Hội nghị được tổ chức trực tiếp tại điểm cầu thành phố và trực tuyến đến 168 phường, xã, đặc khu. Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, chủ trì hội nghị.

Dự hội nghị có các đồng chí: Phạm Minh Hùng, Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính, Bộ Nội vụ; Nguyễn Mạnh Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính, Bộ Nội vụ.

93,3% thủ tục hành chính được cung cấp trực tuyến

Báo cáo tại hội nghị, Phó Chánh Văn phòng UBND TPHCM Vũ Thị Huỳnh Mai cho biết, thời gian qua, thành phố đã chỉ đạo quyết liệt công tác cải cách thủ tục hành chính, bám sát các chỉ đạo của Chính phủ về đẩy mạnh cải cách dựa trên dữ liệu, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Tính riêng quý 1/2026, UBND TPHCM đã ban hành 149 văn bản chỉ đạo và 3 kế hoạch chuyên đề, tập trung vào 3 nhiệm vụ trọng tâm: cắt giảm tối đa thủ tục hành chính liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh; nâng cao hiệu quả thực chất của dịch vụ công trực tuyến; tăng cường giải pháp giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính.

Thành phố đã tổ chức đào tạo, tập huấn cho cán bộ, công chức địa phương; đồng thời rà soát 643 thủ tục hành chính được phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa để chủ động theo dõi, tổ chức thực hiện. Trong đó có 157 thủ tục được phân cấp, 234 thủ tục bãi bỏ, 250 thủ tục được cắt giảm, đơn giản hóa.

Việc công bố, công khai và chuẩn hóa thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Trong 5 tháng đầu năm 2026, thành phố ban hành 161 quyết định công bố danh mục 1.329 thủ tục hành chính.

Về thực hiện Nghị quyết 66 của Chính phủ về chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025 và 2026, TPHCM đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị rà soát 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền quy định của HĐND và UBND TPHCM.

Kết quả, 100% thủ tục hành chính trong các lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa, bảo trợ xã hội và thương mại quốc tế được đơn giản hóa, với tỷ lệ cắt giảm thời gian giải quyết từ 50%-59%.

Từ năm 2025 đến nay, thành phố cũng chủ động rà soát toàn bộ thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý, đề xuất các bộ, ngành Trung ương phương án cắt giảm đối với 578 thủ tục hành chính của 14 cơ quan, đơn vị. Tỷ lệ cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục tại các cơ quan, đơn vị đạt từ 30%-50%.

Rút ngắn thời gian, tăng tiện ích cho người dân

Thông tin về kết quả chuyển đổi số gắn với cải cách hành chính trong quý 1/2026, Phó Giám đốc Sở KH-CN TPHCM Võ Minh Thành cho biết, thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách và kế hoạch nhằm thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cải cách hành chính.

TPHCM đã đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng hoàn thiện hạ tầng mạng, trang thiết bị công nghệ thông tin; tổ chức bồi dưỡng kỹ năng khai thác công cụ trí tuệ nhân tạo cho 4.548 lượt cán bộ, công chức nhằm nâng cao năng lực phân tích dữ liệu và tự động hóa quy trình.

Sở KH-CN TPHCM cũng phối hợp tăng cường 54 nhân sự từ các doanh nghiệp, hiệp hội công nghệ thông tin hỗ trợ trực tiếp các phường, xã còn khó khăn trong thời gian 3 tháng; đồng thời xây dựng kế hoạch thuê nhân sự hỗ trợ tuyến cơ sở và đặc khu. Đến nay, TPHCM đã tích hợp 30/45 cơ sở dữ liệu dùng chung, đưa 70/91 cơ sở dữ liệu lên cổng dữ liệu mở và chia sẻ dữ liệu trên nền tảng bản đồ số.

Qua thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các giải pháp cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số.

Tại phường Tân Mỹ, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Thị Bé Ngoan cho biết, địa phương tập trung thực hiện quy trình số hóa 6 bước theo hướng dẫn của Bộ KH-CN và TPHCM. Phường thực hiện cam kết “người dân không phải nộp lại một loại giấy tờ quá một lần”, thông tin cung cấp một lần sẽ được chia sẻ giữa các cấp.

Phường Tân Mỹ cũng đang hoàn thiện mô hình chuyển đổi số cấp xã; đưa vào vận hành trung tâm điều hành thông minh IOC kết hợp bảng thông tin để giám sát tiến độ xử lý dịch vụ công, kịp thời xử lý hồ sơ trễ hạn và phản ánh qua Tổng đài 1022 theo thời gian thực.

Tại phường Phú Nhuận, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Thị Như Ý cho biết, mô hình “Trung tâm phục vụ hành chính công là điểm hướng dẫn số” với phương châm “cầm tay chỉ việc” đã hỗ trợ hơn 31.000 lượt người dân thực hiện dịch vụ công, thanh toán trực tuyến.

Việc chính quyền sát cánh, hỗ trợ người dân ngay tại cơ sở giúp tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu điện tử đạt trên 80%, giảm khoảng 12.000 lượt giấy tờ người dân phải cung cấp lại. Thời gian xử lý các lĩnh vực hộ tịch, bảo trợ xã hội rút ngắn trung bình 30%, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt từ 98% trở lên.

Tham gia đoàn công tác có các đồng chí: Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực; Nguyễn Văn Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng; lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương.

Về phía TPHCM có các đồng chí: Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM; Lê Quốc Phong, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM; Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TPHCM; Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM; Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM.

Cùng dự còn có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM; Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM.

Phát biểu mở đầu buổi làm việc, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, tình hình kinh tế - xã hội cả nước và các địa phương đang có nhiều tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của cả nước nói chung và TPHCM nói riêng còn rất nặng nề, đòi hỏi phải xác định rõ các giải pháp cụ thể, khả thi.

Trên tinh thần đó, Thủ tướng cùng lãnh đạo các bộ, ngành làm việc với TPHCM và một số địa phương giữ vai trò động lực tăng trưởng quan trọng.

Thủ tướng yêu cầu TPHCM nêu rõ khó khăn, vướng mắc, thách thức đang đặt ra, đặc biệt là kiến nghị những giải pháp chính sách cụ thể với Thủ tướng, với Chính phủ và các bộ, ngành.

Thủ tướng cũng yêu cầu lãnh đạo các bộ có mặt tại buổi làm việc trực tiếp giải đáp những đề xuất kiến nghị và nêu rõ vấn đề cần quan tâm trong lĩnh vực mình quản lý, để thống nhất được các nhóm nhiệm vụ cần triển khai.

Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang dự buổi làm việc. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thủ tướng cho biết, cuối tuần vừa qua đã làm việc với TP Hà Nội, và sau TPHCM sẽ tiếp tục làm việc với TP Đồng Nai.

“Mục tiêu là Chính phủ cùng các địa phương, nhất là các địa phương trọng điểm, giải quyết nhanh nhất những đề xuất kiến nghị. Chúng ta phải đối diện trực diện với khó khăn đặt ra để thống nhất cách làm và thống nhất hành động”, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.

Thủ tướng yêu cầu, sau buổi làm việc này, chậm nhất đến thứ hai (ngày 15-6) sẽ có Thông báo kết luận để TPHCM cùng các bộ, ngành nhanh chóng triển khai.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: VIỆT DŨNG

Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được trân trọng cảm ơn Chính phủ, Thủ tướng đã chỉ đạo giải quyết những kiến nghị của TPHCM trước đây.

Chủ tịch UBND TPHCM cho rằng, để tạo đột phá trong phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân theo định hướng đồng hành cùng doanh nghiệp, TPHCM kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng cho phép thành phố được quyết định giao chủ đầu tư trực tiếp đối với quỹ đất nhà nước quản lý, quỹ đất công hoặc đất phù hợp quy hoạch; không thực hiện đấu giá, đấu thầu đối với dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

Cùng với đó, kiến nghị Chính phủ sớm ban hành chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, thuế và hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng đối với các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân.

Về quản lý phát triển nhà ở, Chủ tịch UBND TPHCM cũng kiến nghị cho phép linh hoạt chuyển đổi giữa các loại hình nhà ở (thương mại, xã hội, tái định cư, cho thuê) trong cùng dự án khi đáp ứng điều kiện, nhằm tối ưu hóa sử dụng quỹ nhà và cân đối cung - cầu.

Các đại biểu tham dự buổi làm việc. Ảnh: VIỆT DŨNG

Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh, với vị thế, vai trò của một đô thị đặc biệt, cực tăng trưởng của cả nước, TPHCM nhận thức sâu sắc trách nhiệm của mình trước Trung ương và nhân dân cả nước, sẽ tiếp tục phát huy truyền thống năng động, sáng tạo, đoàn kết, dám nghĩ, biết làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030, đóng góp ngày càng lớn hơn vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên mới.

GRDP quý 1 tăng 8,27%

Theo UBND TPHCM, trong 5 tháng đầu năm 2026, UBND TPHCM đã tập trung triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp thúc đẩy tăng trưởng; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp và dự án; rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng và triển khai các công trình trọng điểm.

Đồng thời, tập trung huy động, kích hoạt và đẩy nhanh giải ngân các nguồn lực đầu tư xã hội.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: VIỆT DŨNG

Giữ vững đà tăng trưởng

Những tháng đầu năm 2026, dù đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, tình hình kinh tế - xã hội tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Sản xuất, kinh doanh phục hồi khá; thương mại, dịch vụ, du lịch, thu hút đầu tư và thu ngân sách của thành phố đều tăng so với cùng kỳ. Kết quả này cho thấy sức chống chịu của nền kinh tế thành phố, đồng thời phản ánh nỗ lực điều hành quyết liệt, chủ động xử lý các vướng mắc kéo dài để đưa nguồn lực xã hội vào sản xuất, kinh doanh.

Trong quý 1-2026, GRDP của thành phố tăng 8,27%, cao nhất so với cùng kỳ 5 năm gần đây. Nhiều chỉ tiêu về thương mại, dịch vụ, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và cải cách hành chính tiếp tục cải thiện. Đáng chú ý, TPHCM đã hoàn thành tháo gỡ hoặc có hướng chỉ đạo, xử lý 838/838 dự án tồn đọng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc này góp phần khơi thông nguồn lực xã hội, đồng thời tạo thêm dư địa cho tăng trưởng.

Trong những cuộc làm việc với sở ngành, địa phương, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhiều lần yêu cầu các sở ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đẩy nhanh xử lý dự án và chịu trách nhiệm về tiến độ. Thành phố đang chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ, lấy hiệu quả giải quyết công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng điều hành.

Theo TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nguồn lực xã hội của thành phố nhiều năm qua chưa được khai thác đầy đủ do vướng thủ tục, pháp lý và cơ chế phối hợp. Việc tháo gỡ vướng mắc tại 838 dự án tồn đọng cho thấy TPHCM đang chuyển từ giai đoạn xử lý điểm nghẽn sang giai đoạn kích hoạt các nguồn lực phát triển. Đây là cơ sở để thành phố hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong thời gian tới.

Tàu container vận chuyển hàng hóa trên sông Sài Gòn, TPHCM. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Thành phố đang chuẩn bị vận hành mô hình đô thị đặc biệt với yêu cầu quản trị mới, gắn với định hướng xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Thành phố phải vừa xử lý những vấn đề trước mắt, vừa chuẩn bị dư địa phát triển lâu dài về hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ, dữ liệu và không gian kinh tế. Khi đó, yếu tố quyết định còn là khả năng nhanh chóng chuyển những nguồn lực được giải phóng thành từng dự án đầu tư, hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhiều công trình hạ tầng chiến lược và động lực tăng trưởng mới. Nếu làm tốt điều này, TPHCM hoàn toàn có cơ sở để đạt mức tăng trưởng 2 con số trong ngắn hạn, đồng thời tạo được nền tảng tăng trưởng bền vững trong dài hạn, khẳng định vai trò đầu tàu và cực tăng trưởng của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.

Kiốt được thiết kế như một điểm phục vụ tự động tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công, hỗ trợ người dân thực hiện nhiều tiện ích trên cùng một thiết bị như: nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán trực tuyến, cấp bản sao số tài liệu điện tử, sử dụng các dịch vụ công của Bộ Công an và nhiều tiện ích số khác.

Mô hình này có ý nghĩa thiết thực đối với tiến trình cải cách hành chính, chuyển đổi số của tỉnh, là dấu mốc trong hành trình đưa dịch vụ công, dịch vụ tài chính-ngân hàng và các tiện ích số đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp; thể hiện sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cho một mục tiêu rất căn bản: phục vụ người dân tốt hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn và bình đẳng hơn.

Theo bà Hà Lan Anh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh, việc ra mắt Kiốt thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tài liệu điện tử là dấu mốc quan trọng, thể hiện bước đi mạnh mẽ, đột phá của tỉnh trong lộ trình xây dựng chính quyền số và xã hội số năm 2026.

Trong giai đoạn thí điểm này, 10 kiốt hành chính công thông minh sẽ được đưa vào vận hành tại 3 điểm Trung tâm Phục vụ hành chính công của tỉnh và 7 đơn vị xã, phường trên địa bàn tỉnh.

Mô hình kiốt thông minh này sẽ mang lại những hiệu quả thiết thực bởi được tích hợp dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh điện tử VNeID kết hợp với nền tảng thanh toán trực tuyến tiên tiến của Agribank.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, thể hiện qua việc giải quyết khối lượng lớn hồ sơ thủ tục hành chính với tỷ lệ đúng hạn đạt trên 99,5%, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 88%, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt trên 96%.

Ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ là yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy hành chính nhà nước mà còn là quá trình đổi mới toàn diện phương thức quản trị công theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ nhân dân.

Đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng văn hóa số trong đội ngũ cán bộ, công chức là những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả vận hành của mô hình.

Nhận định chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu để sinh tồn và phát triển, Tiến sỹ Trần Thị Lệ Thu, Trường Đại học Kinh tế-Luật (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng chính quyền địa phương phải giữ vai trò trung tâm trong hành trình phục vụ người dân, chuyển từ thụ động sang chủ động kiến tạo.

Sự đồng bộ giữa pháp luật-hạ tầng số-con người là chìa khóa duy nhất để xây dựng chính quyền số hiện đại, hiệu quả và minh bạch. Thực tiễn gần một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã khẳng định chủ trương là đúng đắn, phù hợp với thực tiễn; bước đầu hình thành phương thức quản trị mới hiệu quả hơn, gần dân, sát dân hơn.

Kết quả này, như lời Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, là đang chuyển dần phương thức lãnh đạo điều hành từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ hiện đại; từ điều hành hành chính sang điều hành bằng dữ liệu; từ phối hợp qua nhiều tầng nấc sang trực tiếp từ thành phố xuống xã, phường./.

Dự hội nghị có đồng chí Phạm Minh Hùng, Vụ trưởng vụ CCHC, Bộ Nội vụ.

Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Phạm Minh Hùng, Vụ trưởng Vụ CCHC, Bộ Nội vụ, đánh giá cao những kết quả của TPHCM trong công tác CCHC thời gian qua, đặc biệt là việc duy trì bộ máy hoạt động ổn định, thông suốt sau sắp xếp. Hệ thống các chỉ số của thành phố trong năm 2025 đều tăng cả về giá trị và thứ hạng, lọt vào tốp 10 địa phương tốt nhất cả nước về CCHC.

Bên cạnh những điểm sáng, đồng chí Phạm Minh Hùng cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế. Để tạo chuyển biến thực chất trong giai đoạn tới, Vụ trưởng Vụ CCHC Bộ Nội vụ nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị địa phương hiện đại, đòi hỏi phải tăng cường tương tác, phát huy quyền dân chủ và sự tham gia của người dân. Chính quyền cần lắng nghe, tổng hợp và giải quyết triệt để các phản ánh, kiến nghị của người dân để điều chỉnh chính sách sát với thực tiễn.

Đồng chí Phạm Minh Hùng, Vụ trưởng vụ CCHC, Bộ Nội vụ phát biểu tại hội nghị. Ảnh: VIỆT DŨNG

Cắt giảm thủ tục hành chính (TTHC), bãi bỏ điều kiện kinh doanh (ĐKKD) không còn là câu chuyện của những đợt thi đua mang tính phong trào mà đã đặt ra yêu cầu như một cuộc cách mạng thực sự về thể chế-chìa khóa sống còn giải quyết sự tắc nghẽn trong quản trị quốc gia và mở đường cho nền kinh tế bứt phá vươn mình.

Nhận diện đúng “nút thắt” cốt lõi

Nhiều năm qua, cụm từ “cắt giảm thủ tục”, “đơn giản hóa ĐKKD” liên tục xuất hiện trong các báo cáo, nghị quyết. Thế nhưng vì sao doanh nghiệp vẫn than khó, dòng chảy kinh tế vẫn có những đoạn nghẽn tắc?

Phải thẳng thắn nhìn nhận, cái khó và lực cản lớn nhất của công tác này không nằm ở kỹ thuật, công nghệ mà nằm ở tư duy quản lý cũ kỹ, tâm lý sợ mất quyền lực và sâu xa hơn là biểu hiện của lợi ích nhóm cục bộ. Nhiều bộ, ngành, địa phương khi xây dựng văn bản quy phạm pháp luật vẫn giữ tư duy “thuận cho nhà quản lý, đẩy rủi ro cho người dân và doanh nghiệp”. Các rào cản được dựng lên dưới danh nghĩa “bảo đảm an toàn quản lý”, nhưng thực chất là tạo ra cơ chế xin-cho, là mảnh đất dung dưỡng cho nạn nhũng nhiễu, tiêu cực và chi phí không chính thức.

Vòng lặp tiêu cực cần phải xóa bỏ: Ban hành ĐKKD rườm rà dẫn đến tạo cơ chế xin-cho; từ xin-cho sinh ra nhũng nhiễu, lợi ích nhóm; và điểm cuối cùng là doanh nghiệp bị ách tắc, trì trệ.

Thực tế chứng minh, không ít đợt rà soát trước đây đã rơi vào căn bệnh “phong trào”, nặng tính tuyên truyền thành tích. Thống kê từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ ra rằng, dù hàng nghìn thủ tục được công bố cắt giảm trên giấy tờ nhưng trong thực tế, có những giai đoạn, ngay sau khi một “giấy phép mẹ” bị bãi bỏ, lập tức có vài “giấy phép con” núp bóng dưới hình thức thông tư hướng dẫn, tiêu chuẩn kỹ thuật ngầm mọc lên để thay thế. Theo khảo sát pháp luật kinh doanh, vẫn còn nhiều doanh nghiệp phải trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục cấp phép, nhiều doanh nghiệp buộc phải hủy bỏ hoặc trì hoãn kế hoạch kinh doanh vì vướng mắc thủ tục.

Chiến dịch "15 ngày đêm thần tốc" và những con số xoay chuyển cục diện

Trước thực trạng đó, thông điệp từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thời gian qua là vô cùng dứt khoát và đanh thép: Cải cách phải thực chất, hiệu quả và không có đường lui. Quyết tâm này không dừng lại ở những lời hô hào mà được cụ thể hóa bằng một chiến dịch mang tính bước ngoặt, thể hiện tinh thần thần tốc chưa từng có trong lịch sử lập pháp và điều hành.

Điểm nhấn tiêu biểu nhất là chiến dịch “15 ngày đêm thần tốc” xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và ĐKKD. Với tinh thần quyết liệt đúng chất hành động của Chính phủ mới, Chính phủ đã ban hành đồng loạt các nghị quyết chuyên đề nhằm thực hiện mục tiêu mang tính cách mạng: Cắt giảm ít nhất 30% TTHC, 50% thời gian giải quyết, 50% chi phí tuân thủ và xóa bỏ 100% thủ tục không cần thiết.

Kết quả từ cuộc “tiến công tổng lực” này được minh chứng bằng những "con số biết nói" vô cùng ấn tượng. Về danh mục ngành nghề có điều kiện, Chính phủ đã đề xuất cắt giảm mạnh mẽ tới 60 ngành nghề kinh doanh trong tổng số 198 ngành nghề theo Luật Đầu tư, giúp giải phóng đáng kể rào cản gia nhập thị trường, mở rộng không gian tự do kinh doanh. Đi sâu vào các quy định cụ thể, chiến dịch đã cắt giảm 1.732 ĐKKD không cần thiết, bãi bỏ 680 TTHC và đơn giản hóa 521 TTHC, khơi thông trực tiếp các nút thắt pháp lý kìm hãm dòng vốn.

Đặc biệt, về thời gian giải quyết thủ tục, việc cắt giảm thêm 18.097 ngày đã nâng tổng số thời gian giải quyết được tiết kiệm lên tới 51.419 ngày, đạt tỷ lệ giảm 52,9%, vượt xa chỉ tiêu được giao và giảm tối đa chi phí cơ hội cho doanh nghiệp. Những nỗ lực này ước tính giúp giảm chi phí hành chính tuân thủ cho toàn xã hội hơn 23.000 tỷ đồng mỗi năm, trả lại nguồn lực tài chính khổng lồ trực tiếp cho nền kinh tế. Đồng thời, công tác phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh toàn diện khi tổng số TTHC do cấp Trung ương trực tiếp giải quyết được tinh gọn xuống chỉ còn 1.570 thủ tục, đưa dòng chảy hành chính về sát người dân và nâng cao trách nhiệm giải trình của từng cấp chính quyền.

Minh bạch hóa quy trình, xóa bỏ nỗi lo cho doanh nghiệp

Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, tuyệt đối không chấp nhận tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm; kiên quyết chặn đứng việc tuồn các ĐKKD đã bãi bỏ quay trở lại thông qua các văn bản dưới luật. Để ngăn chặn triệt để tình trạng “bãi bỏ rồi lại mọc thêm”, một bước chuyển dịch căn bản mang tính bản lề đã được xác lập là chuyển đổi hoàn toàn từ tư duy tiền kiểm sang hậu kiểm.

Tuy nhiên, chuyển sang hậu kiểm không có nghĩa là buông lỏng quản lý, càng không phải là việc đặt ra các “bẫy pháp lý” để “chờ doanh nghiệp sai phạm rồi vào thanh tra, xử phạt”, khiến dòng chảy đầu tư rơi vào trạng thái nơm nớp lo sợ một thứ quyền lực kiểm tra tùy tiện mới. Bản chất của một quy trình hậu kiểm văn minh, đúng nghĩa phải được xây dựng dựa trên 3 nguyên tắc cốt lõi:

Thứ nhất, minh bạch hóa tuyệt đối bộ tiêu chí tuân thủ. Khi bãi bỏ các thủ tục xin phép trước (tiền kiểm), cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm ban hành các bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, dễ hiểu và dễ áp dụng. Luật chơi phải được phơi bày rực rỡ dưới ánh sáng. Doanh nghiệp chỉ cần đối chiếu vào đó, tự cam kết, tự chịu trách nhiệm và tự tin vận hành kinh doanh mà không phải đoán định hay phụ thuộc vào sự giải thích cảm tính của người thực thi công vụ.

Thứ hai, áp dụng triệt để nguyên lý quản lý rủi ro. Công tác hậu kiểm không được tiến hành theo phương thức tràn lan, cào bằng hay dựa trên sở thích của cơ quan quản lý. Phải phân loại doanh nghiệp theo các mức độ rủi ro (xanh, vàng, đỏ) dựa trên lịch sử tuân thủ pháp luật. Các doanh nghiệp có lịch sử kinh doanh nghiêm túc, thượng tôn pháp luật phải được đưa vào luồng xanh-nghĩa là miễn hoặc giảm tối đa các đợt kiểm tra định kỳ. Hoạt động kiểm tra chỉ được kích hoạt dựa trên những dấu hiệu vi phạm rõ ràng hoặc hệ thống cảnh báo tự động.

Thứ ba, số hóa quy trình kiểm tra để triệt tiêu chi phí không chính thức. Việc hậu kiểm phải được giám sát thông qua hệ thống thông tin kiểm soát TTHC và môi trường điện tử. Mọi kế hoạch kiểm tra, thành phần đoàn kiểm tra và kết quả kiểm tra phải được công khai, liên thông giữa các bộ, ngành nhằm tránh tình trạng “một năm doanh nghiệp phải đón tiếp năm, bảy đoàn thanh tra” gây phiền hà, kiệt quệ sức lực của bộ máy sản xuất.

Chỉ khi quy trình hậu kiểm được thiết kế mạch lạc, khoa học như vậy, doanh nghiệp mới rũ bỏ được tâm lý lo sợ, tự tin giải phóng nguồn lực và các ĐKKD rườm rà mới thực sự “không có cửa” để quay trở lại.

Cuộc cách mạng tất yếu của bộ máy hành chính thời kỳ mới

Để đưa nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, rõ ràng chúng ta không thể vận hành bằng một bộ máy quản trị cồng kềnh với tư duy bao cấp thủ tục. Đã đến lúc phải nhận thức đúng: Cắt giảm TTHC và bãi bỏ ĐKKD là một cuộc cách mạng thực sự, là xu thế tất yếu về thể chế trong thời kỳ vận hành mới.

Cuộc cách mạng này gắn liền với yêu cầu tinh gọn bộ máy hành chính gắn với phân cấp, phân quyền thực chất. Phải cắt giảm TTHC ngay từ gốc bằng cách tinh giản các tầng nấc trung gian. Vận hành chính quyền một cách thông suốt, giao quyền đi đôi với giao trách nhiệm. Cải cách thủ tục chính là đòn bẩy để loại bỏ những vị trí việc làm “thừa thãi”, những nhân sự chỉ biết “ngâm” hồ sơ để chờ lợi ích. Song song với đó là chuyển đổi hoàn toàn sang quản trị số. TTHC nội bộ và thủ tục phục vụ người dân, doanh nghiệp phải được thực hiện 100% trên môi trường điện tử, không phụ thuộc vào địa giới hành chính. Khi mọi quy trình được minh bạch hóa, các hành vi nhũng nhiễu, “gợi ý” sẽ hoàn toàn mất đất diễn.

Nếu không coi đây là một cuộc cách mạng, nếu không dám xới xáo tận gốc rễ những quy định lỗi thời và xử lý nghiêm những tư tưởng cục bộ, chúng ta sẽ mãi luẩn quẩn trong vòng xoáy của sự “tắc nghẽn quản trị”.

Tăng trưởng kinh tế hai con số là mục tiêu vô cùng thách thức, nhưng hoàn toàn khả thi nếu toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc với tinh thần tiến công của một cuộc cách mạng. Khi thể chế được “cởi trói”, nguồn lực trong nhân dân và doanh nghiệp được giải phóng, đó sẽ là bệ phóng vững chắc nhất đưa "con tàu kinh tế" Việt Nam tiến vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.